Rajd Jamesona

Rajd Jamesona (af. Jameson-inval, ang. Jameson Raid) – rajd zbrojny zorganizowany w dniach 29 grudnia 1895 – 2 stycznia 1896 roku przez Leandera Starra Jamesona i podległych jemu policjantów z Rodezji i Beczuany przeciwko Republice Południowoafrykańskiej.

Celem rajdu było wywołanie powstania zbrojnego brytyjskich robotników (zwanych jako Uitlanders) przeciwko rządowi Transvaalu, a następnie poproszenie na pomoc armii brytyjskiej. Brytyjscy robotnicy zaczęli przybywać do Transvaalu po odkryciu tam złóż złota i diamentów. Miejscowi Brytyjczycy nięchętni rządowi w Pretorii byli nazywani przez władze Przylądka konspiratorami z Johannesburga.

Rajd zakończył się pojmaniem ludzi Jamesona przez Burów i przekazaniu ich brytyjskim władzom Kolonii Przylądkowej. Rajd, jakkolwiek był zwycięstwem Burów i totalną kompromitacją inicjatorów Rajdu – w tym głównych jego organizatorów: premiera Kolonii Przylądkowej Cecila Rhodesa oraz Alfreda Beita – stał się preludium do wybuchu II wojny burskiej oraz Drugiej Wojny z Matabele. Zapoczątkował też koniec kariery politycznej Rhodesa i jego wielkich planów imperialnych.

Bibliografia

• Fitzpatrick, JP - The Transvaal From Within, Heinemann, (1899)
• Gordon, CT - The Growth of Boer Opposition to Kruger (1890–1895), Oxford University Press, (1970)
• Longford, Elizabeth - Jameson’s Raid: The Prelude to the Boer War, Weidenfeld and Nicolson (1982) ISBN 0297781367 - a revision of her:
• Packenham, Elizabeth - Jameson’s Raid, Weidenfeld and Nicolson (1960)
• Schreuder, D and Butler, J (eds) - Sir Graham Bower's Secret History of the Jameson Raid and the South African Crisis, 1895-1902, Van Riebeek Society, (2002)
• van der Poel, J - The Jameson Raid, Oxford University Press, (1951)
• Rhoodie, DO - Conspirators in Conflict: A Study of the Johannesburg Reform Committee and its Role in the Conspiracy Against the South African Republic, Tafelberg-Uiygewers, (1967)