Rasa człowieka

Rozmieszczenie poszczególnych ras na mapie z 1870 roku (Huxley). W opinii Huxleya: Xanthochroi i Melanochroi często absurdalnie klasyfikuje się wspólnie jako rasę "kaukaską". Legenda zachowuje oryginalne nazewnictwo ras Huxleya (ze współczesnymi wyjaśnieniami w nawiasach):

     1: Bushmen (Buszmeni)

     2: Negroid

     3: Negrito

     4: Melanochroi (rasa śródziemnomorska)

     5: Australoid (Aborygeni australijscy)

     6: Xanthochroi (biali)

     7: Polynesian (Polinezyjczycy)

     8: Mongoloid A

     8: Mongoloid B

     8: Mongoloid C (Indianie)

     9: Esquimaux (Inuit)

Mapa etnograficzna z Meyers Konversations-Lexikon (lata 1885-90), pokazująca rozmieszczenie poszczególnych ras głównych i ich ówcześnie wyodrębnianych odmian: kaukaskiej (aryjskiej, chamickiej i semickiej), mongolskiej (północnej mongolskiej, chińskiej i indochińskiej, japońskiej i koreańskiej, tybetańskiej, malajskiej, polinezyjskiej, maoryskiej, mikronezyjskiej, eskimoskiej, indiańskiej) oraz negroidalnej (afrykańskiej, hotentockiej, melanezyjsko-papuańskiej, "negrito", australijskich Aborygenów, drawidyjskiej i syngaleskiej)

Rasa człowieka (również odmiana człowieka) - termin, który zwykle odnosi się do kategoryzacji populacji ludzkich na grupy w zależności od cech dziedzicznych. Najszerzej używane podziały opierają się na zewnętrznych, rzucających się w oczy cechach takich jak: kolor skóry, kształt czaszki lub twarzy, wzrost, kształt i kolor włosów; kolor oczu, oraz na samoidentyfikacji.

Cztery rasy świata wg starożytnych Egipcjan: Libijczyk, Nubijczyk, Azjata oraz Egipcjanin (na podstawie malowidła na murze grobu faraona Setiego I)

Tradycyjnie i najprościej, ludzi dzieliło się (lub dzieli) (za Cuvierem) na następujące rasy główne:

• białych
• czarnych
• żółtych
  Ponadto wyróżniano rasy mieszane, powstałe z krzyżowania przedstawicieli ras głównych (np. kreoli, metysów, mulatów, zambo i in.)

Inne klasyfikacje wyróżniały pięć: kaukazoidzi, mongoloidzi, negroidzi, kapoidzi oraz australoidzi (Carleton Coon). Niektóre inne klasyfikacje wyróżniały większą liczbę ras geograficznych (np.Egon Freiherr von Eickstedt, N.N.Czeboksarow, W.W.Bunak). Najbardziej szczegółowego podziału ras geograficznych dokonał Renato Biasutti.

Pojęcie rasy ludzkiej jest współcześnie kontrowersyjne. W roku 1985 przeprowadzono badanie, mające na celu sprawdzenie, ilu amerykańskich antropologów uznaje istnienie ras ludzkich. Na pytanie: "Istnieją biologicznie rasy gatunku Homo sapiens", przecząco (a więc odrzucając pojęcie rasy) odpowiedziało:

• 41% antropologów fizycznych
• 53% antropologów kulturowych

Podobne badanie w 1999 roku dało następujący wynik:

• 69% antropologów fizycznych
• 80% antropologów kulturowych

W Polsce w roku 2001, pojęcie rasy odrzucone zostało przez 25% antropologów.

Badania genetyczne ostatnich lat (projekt poznania ludzkiego genomu) nie wykazują, żeby pojęcie rasy (lub przynależności etnicznej) miało uzasadnienie genetyczne.

Badania DNA nie wskazują, żeby osobne, klasyfikowalne podgatunki (rasy) istniały pośród ludzi współczesnych. Chociaż można zidentyfikować geny odpowiedzialne za cechy fizyczne pojedynczego osobnika, na przykład za kolor skóry lub włosów, to jednak nie ma jednoznacznego szablonu genetycznego pozwalającego na odróżnienie jednej rasy od innej. Podobnie nie ma genetycznej podstawy na rozróżnienie przynależności etnicznej. Ludzie żyjący w tym samym regionie geograficznym od wielu pokoleń mogą mieć wspólne allele, ale żaden z tych alleli nie występuje u wszystkich osobników jednej populacji i żadnego osobnika innej populacji.

Zobacz też

• rasa (podgatunek w zoologii)
• rasa a inteligencja
• rasizm
• typologia antropologiczna
• polska szkoła antropologiczna
• SLC24A5

Linki zewnętrzne

Oficjalne wypowiedzi i standardy

• "The Race Question" ("Zagadnienie Rasy"), UNESCO, 1950
• Definition of Race ("Definicja Rasy"), US Census Bureau
• American Association of Physical Anthropologists' Statement on Biological Aspects of Race ("Wypowiedź na Temat Biologicznych Aspektów Rasy" Amerykańskiego Towarzystwa Antropologów Fizycznych)
• "Standards for Maintaining, Collecting, and Presenting Federal Data on Race and Ethnicity" ("Norma o Zabezpieczaniu, Zbieraniu i Prezentacji Danych Federalnych na Temat Rasy i Przynależności Etnicznej"), Departament Zasobów Wewnętrznych USA, Federal Register, 1997
• American Anthropological Association's Statement on Race (Pozycja Amerykańskiego Towarzystwa Antropologicznego na Temat Rasy) oraz "RACE: Are we so different?" ("Rasa: Czy my jesteśmy tacy różni?"), program edukacji publicznej przedstawiony przez tą organizację