Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł od 2010-12 wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić artykuł weryfikowalnym, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. |
Rawicz (Rawa, Ursyn, Ursowic, Panna na niedźwiedziu, Miedźwiada, Miedźwioda, Niedźwiada, Niedźwiadek,Niedźwieda, Niedźwioda, Rawic, Rawita)[1] – polski herb szlachecki, używany zarówno w Królestwie, jak i na Litwie, Rusi i w Rosji[2]. Według pierwszej wersji, początkowo przysługiwał jakoby polskim potomkom czeskich Wrszowców, druga (wg Kaspra Niesieckiego "lepsza") wersja podaje, że bardziej prawdopodobne jest polskie (jeszcze z czasów pogańskich) pochodzenie rodów posługujących się herbem Rawicz.
Herb przysługiwał później także innym rodzinom szlacheckim (np. wyniku nobilitacji czy adopcji herbowej).
Spis treści |
W polu złotym na niedźwiedziu kroczącym, czarnym, panna w czerwonej sukni, rozczesana w koronie złotej. Klejnot: Między dwoma rogami jelenimi pół niedźwiedzia czarnego, wspiętego, z różą czerwoną w prawej łapie.
 |
Najstarsze wizerunki, zwłaszcza pieczęcie z XIV i XV w. przedstawiają liczne warianty wizerunku, nie będące prawdopodobnie odmianami herbowymi a wynikiem niepełnego jeszcze ukształtowania herbu. Przedstawiano m.in. pannę stojącą obok stojącego na tylnych łapach niedźwiedzia, niedźwiedzia obejmującego pannę jedną lub dwiema łapami.
Herb Rawicz przedstawiany był w wielu odmianach. W podstawowej wersji herbu zmieniane było czasem ułożenie rąk panny, i jej pozycja w stosunku do zwierzęcia. Prócz najczęstszego przedstawienia, w pozycji siedzącej na grzbiecie niedźwiedzia, była ukazywana stojąca przed nim, lub obok niego. Zmieniany był niekiedy kolor sukni, co może wynikać z faktu iż najpopularniejszy od k.XVIII herbarz polski Niesieckiego nie precyzuje w opisie barwy szaty. Najstarsze źródła z kolorowym przedstawieniem herbu (Codex Bergshammar i Herbarz Złotego Runa, XV w.) przedstawiają szatę panny w barwie czerwonej. Istnieją odmiany herbu Rawicz, powstałe w związku z nobilitacjami lub nadaniami tytułów arystokratycznych. Od podstawowego herbu różnią się niekiedy tylko dodatkiem korony rangowej, zmianami klejnotu lub barw herbu – są to zwykle tzw. herby własne, czyli odmiany przysługujące tylko pojedynczym rodzinom. Większość z wymienionych poniżej to właśnie herby własne:
Jeden z najstarszych herbów polskich, przysługujący od XIV w. potomkom Wrszowców, możnowładców czeskich osiadłych od XII w. w Polsce, m.in. w ziemi rawskiej.
W 1359 w lasach Płoniny na Wołoszczyźnie, w klęsce poniesionej przeciwko armii mołdawskiej, chorągiew Rawitów miała wpaść w ręce nieprzyjacielskie[3].
W 1413 w wyniku unii horodelskiej herb został przeniesiony na Litwę.
Początki rodu tak opisują historycy, heraldycy:
|
|
|
|
Symbolika z wizerunkiem niedźwiedzia, występuje jako atrybut dostojników w zachodniej Europie w VIII wieku. Symbol niedźwiedzia, kojarzonego z siłą, występuje także w czasach prehistorycznych, i w kulturach pozaeuropejskich.
Herb jako taki powstał w XIV w. przestawiając w różnych wariantach pannę i niedźwiedzia. Nazwa herbu pochodzi od znacznie wcześniejszej czeskiej nazwy rodowej Wrszowcy (w zapisie łacińskim Vrsines, jest wariacją łacinskiego Vrsi czyli niedźwiedzie).
Do niedźwiedzia w tarczy herbowej autor XVI-wiecznego herbarza – Bartosz Paprocki, i inni dawni heraldycy dodali odpowiednią legendę, wedle której, herb przywędrował do Polski przez Lotaryngię z Anglii za sprawą potomków króla Kanuta Wielkiego. Legendy herbowe podają daty występowania herbu, w czasach jeszcze przedheraldycznych, mianowicie w Polsce przed 1109 rokiem, a w Lotaryngii, od 1003. (Bartosz Paprocki. Herby rycerstwa polskiego. II ed. Krakow, 1858. Pp. 539-550).
W heraldyce Niemiec niedźwiedź (dawniej także w wersjach: orzeł stojący na niedźwiedziu czy orzeł nad niedźwiedziem) pojawia się w symbolice miasta Berlin co najmniej od XIII wieku (porównaj de:Wappen Berlins). Obecnie herbem miasta jest niedźwiedź stojący na tylnych łapach. Na herb Rawicz miała z dużym prawdopodobieństwem wpływ zachodnioeuropejska heraldyka[5]. Niedźwiedź występuje również w herbach na terenie krajów położonych na wschód od Polski. Przykładem jest herb Jarosławia (miasta w Rosji), w którym widzimy kroczącego na tylnych łapach niedźwiedzia (w dawnych czasach z partyzaną, trójzębem lub pastorałem w łapie, w wersji obecnej z toporem), jest to miasto, które było stolicą jednego z ruskich księstw, a także podczas zajęcia Moskwy po interwencji wojsk polskich i szwedzkich tymczasową stolicą całego Cesarstwa (por. historia Jarorsławia).
"Panna na niedźwiedziu" była używana jako znak na pieczęciach przed uznaniem herbu np. już w roku 1306[6]. Pierwszy znany wizerunek ukształtowanego herbu widnieje na pieczęci Jana Grota, biskupa krakowskiego z 1338 r. Herb w wyniku unii horodelskiej w 1413 przeniesiony na Litwę.
Pierwszym znanym Rawitą był Goworek. Wdowa po nim wpisana została do klasztoru lubińskiego ok. 1140 roku. W 1144 roku na pogrzebie księżnej Salomei obecny był Męcina z Rawitów. W 1195 roku komes Goworek dowodził rycerstwem sandomierskim w bitwie nad Mozgawą (największa i bratobójcza bitwa w okresie rozbicia dzielnicowego). Synowie Grota – potomka Goworka – Sięgniew i Warsz byli protoplastami dwóch podstawowych linii Rawiczan: Grotowiców i Warszowiców. Warszowice ulokowali się między innymi na Mazowszu.
Ród Rawitów używał zawołania "Rawa". Pierwszy znany zapis zawołania pochodzi z 1413 roku i dotyczy Goworka z Beszna "de clenodio Rawa".
Rawici wyróżniali się spośród innych rodów używając kilku charakterystycznych imion: Goworek, Grot, Prandota, Warsz. Od imienia Warsz (a nie od legendarnego rybaka Warsa) wzięła nazwę dzisiejsza stolica Polski. Nie zachował się dokument lokacyjny Warszawy, można jednak sądzić, że miasto powstało na przełomie XIII i XIV w., kiedy uformowała się Stara Warszawa. Wiadomo jednak, że Warszawę założono na prawie chełmińskim, a zasadźcami byli prawdopodobnie Niemcy, majętni kupcy z Torunia. Nadana przez nich nazwa (pierwotnie Warszowa lub Warszewa) pochodzi od rycerza z rodu Rawów (Rawiczów) imieniem Warsz, do którego należała wieś z XII lub XIII w., leżąca w obrębie dzisiejszego Mariensztatu.
Badacz dziejów Rawiczów, J. Wroniszewski, w poświęconej im monografii napisał: W 1381 r. Goworek Kurzeski, cześnik rawski i sochaczewski, za zgodą żony Katarzyny oraz synów Goworka i Bartłomieja, sprzedał za 115 kop groszy wieś Solec mieszczaninowi warszawskiemu Piotrowi. Przy dokumencie wystawionym wtedy przez Goworka znajduje się jego pieczęć z herbem Rawa. (...) Solec będący przedmiotem powyższej transakcji to pierwotnie wieś parafialna Warszawy. Fakt posiadania przez Rawiczów Solca, obok nazwy Warszawa pochodzącej od imienia Warsz, wskazuje że również te druga miejscowość mogła należeć do omawianego rodu.
Zobacz też herbarz Szymona Okolskiego "Orbis Polonus" (1641-1645), T.2., 581-602.
Herb nadawany był również rodzinom nobilitowanym, m.in. gdańskim patrycjuszom Barom.
Legenda herbowa głosi, że po śmierci króla Anglii Kanuta Wielkiego (syna Swenona I i Sygrydy – córki Mieszka I) państwo dostało się synowi zmarłego monarchy – Swenonowi. Obarczono go również obowiązkiem uposażenia swojej siostry – Klotyldy gdy ta zdecyduje się na zamążpójście. Gdy jednak do Londynu zaczęli zjeżdżać swaci dopytujący o rękę królewny, źli doradcy namówili młodego króla do wydania siostry na pożarcie czarnemu niedźwiedziowi, żyjącemu w jaskini i zagarnięcia posagu dla siebie. Modlitwy dziewicy spowodowały jednak, iż groźny zwierz dał się okiełznać pasem królewny. Niedoszła ofiara wróciła tryumfalnie do zamku, jadąc na grzbiecie niedźwiedzia, używając pasa jako cugli. Przerażony oczywistym cudem brat prosił siostrę o przebaczenie i zwrócił jej zagrabione skarby. Królewna po jakimś czasie wyszła za mąż za księcia Lotaryngii. Szczęśliwe małżeństwo Bóg obdarzył siedmioma synami, z których kilku zamieszkało w innych krajach, gdzie znaleźli dla siebie żony. Dwóch synów Klotyldy osiadło w Polsce, pod Rawą. Na wieczną pamiątkę cudownego wybawienia matki umieścili w swoim herbie rodowym dziewicę z koroną na głowie, siedzącą na czarnym niedźwiedziu. Nazwa herbu wzięła się od ich nowej siedziby.
Najstarszą znaną obecnie nazwą rodu jest Wrszowcy (łac. Vrsines)[7] – najczęściej wywodzone od łac. Vrsi = niedźwiedzie, czasem także wywodzone od czes. Vrša = wiecięrz, więc pierwszą symboliką rodu był niedźwiedź względnie wiecięrz (porównaj z sekcją poniżej), .
Istnieje, mające wiele prawdopodobieństwa, przypuszczenie, jakoby Warsz, XIII-wieczny kasztelan krakowski, pochodził z rodu Werszowców[8]. Zachowały się dwa odciski jego pieczęci (z 1278 i 1279 roku) z łacińskim napisem "Warsz kasztelan krakowski". Pewne możliwe zastrzeżenia co do autentyczności dokumentu z roku 1278 wskazali i starali się wyjaśnić XIX-wieczni historycy[9], autentyczność samej pieczęci, jak i tej z 1279 r., nie była podważana. Oba odciski pieczęci przedstawiają znak zwany "godłem Warsza"[8] (Ostrowski oznaczył symbole z tych pieczęci „RAWA Ib i Ic”[10], a wg Piekosińskiego jest to „stanica runiczna” Werszowców). W pracy Ryszarda Kiersnowskiego jest wzmianka (prawdopodobnie wynikła z interpretacji tezy Piekosińskiego sformułowanej przezeń jako pewnik, a nie hipoteza), że podobnych pieczęci Rawitów powinno być więcej[11], nie wskazał on jednak żadnych szczegółow, a inne dostępne opracowania nic o istnieniu takich pieczęci nie wspominają.
Znak ten przedstawia krzyż grecki z nałożonym okręgiem i wszystkimi końcami ramion przekrzyżowanymi poza nim[5]. Może nasuwać skojarzenie z pochodzącymi jeszcze z czasów pogańskich krzyżami greckimi (można się ich doszukać sześciu), krzyżem celtyckim, słowiańskim "słonecznym", czy też z używanym przez misjonarzy, krzyżowców, a także Krzyżaków krzyżem zdwojonym (porównaj też: herby Korybut i Brodzicz).
Znak może mieć swe źródło w jeszcze przedchrześcijańskim słowiańskim wzornictwie – we wczesnym średniowieczu podobne symbole są spotykane wśród tzw. gmerków – znaków rzemieślniczych (w szczególności garncarskich)[12]. Zobacz też: herb mieszczański, merk.
Podobne znaki widnieją również na niektórych wczesnośredniowiecznych europejskich monetach.
Piekosiński twierdzi, że godło ma runiczne (zobacz: runy germańskie, tzw. runy słowiańskie) pochodzenie, większość historyków odrzuca jednak hipotezę o takim źródle polskich herbów.
 |
Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji. Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości. |
W pracach Franciszka Piekosińskiego z XIX wieku spotyka się hipotezę, iż poza kasztelanem, także ród Werszowców w Polsce mógł posługiwać się przed obraniem herbu znakiem przedheraldycznym znanym z pieczęci Warsza[13] (powołując się na Piekosińskiego tezę tę powiela/cytuje także Ostrowski).
Poniższa lista sporządzona została na postawie wiarygodnych źródeł, zwłaszcza klasycznych i współczesnych herbarzy. Zwracamy jednak uwagę na częste zjawisko przypisywania rodom szlacheckim niewłaściwych herbów, szczególnie nasilone w czasie legitymacji szlachectwa przed zaborczymi heroldiami, co zostało następnie utrwalone w wydawanych kolejno herbarzach. Podkreślamy także, że identyczność nazwiska nie musi oznaczać przynależności do danego rodu herbowego. Przynależność taką mogą bezspornie ustalić wyłącznie badania genealogiczne.
Pełna lista herbownych nie jest dziś możliwa do odtworzenia, także ze względu na zniszczenie i zaginięcie wielu akt i dokumentów w czasie II wojny światowej (m.in. w czasie powstania warszawskiego w 1944 spłonęło ponad 90% zasobu Archiwum Głównego w Warszawie, gdzie przechowywana była większość dokumentów staropolskich). Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[20]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych, uzupełniana ciągle przez autora przy kolejnych wydaniach Herbarza. Występowanie na liście nazwiska nie musi oznaczać, że konkretna rodzina pieczętowała się herbem Bogoria. Często te same nazwiska są własnością wielu rodzin reprezentujących wszystkie stany dawnej Rzeczypospolitej, tj. chłopów, mieszczan, szlachtę.
Amszyński, Arciszewski.
Bagocki, Bakałarowicz, Bandrowski, Baranowski, Barański, Bąkowski, Bełdowski, Bełzowski, Białonowicz, Biedrzychowski, Biedrzycki, Biedrzykowski, Bielski, Bienieski, Bieńko, Bilanowski, Bilbing, Binbink, Biodra, Biskupski, Bliskowski, Błeszyński, Bocheński, Boczkowski, Bogdański, Bogucki, Boguski, Boguskowski, Bogusławski, Boguta, Bolczewki, Bordziakowski, Borowski, Borsuk, Borszcożowski, Borszczowski, Borychowski[potrzebne źródło], Boryczewski, Borysowski, Boryszewski, Borzewicki, Borzyszewski, Bożewicki, Brabantski, Broszniowski, Brośniowski, Brzeski, Brzumiński, Bujalski, Bukowski, Bułajewski.
Ceglarski, Celejewski, Celejowski, Celgowski, Celigowski, Cemechowski, Chobrzański, Chobrzyński, Chociewski, Chociwski, Chodyński, Chrobrzański, Chrobrzeński, Chroślicki, Cibowicz, Ciecierski, Cieciorski, Cielgowski, Cieszycki, Ciszycki, Czarnolaski, Czekierski, Czekierstki, Czernski, Czerski, Czeski, Czetwertyński, Czuryłło, Czysta.
Ćwikła, Ćwilichowski.
Dalmat, Danejko, Dąbrowski, Dembiński, Depolt, Depult, Deręgowski, Dergent, Dergint, Dergon, Dergoński, Derhun, Derkon, Derkoński, Dębiński, Dębski, Dłuski, Dobraniecki, Dobroniewski, Dobrzeniecki, Domaniewski, Donejko, Dorostajski, Drotajewski, Drzewicki, Drzewiecki, Dubniewski, Duchnowski, Dziczkowski, Dziekoński, Dziemidowicz, Dziewulski, Dzieżkowski.
Elsenau, Elżanowski.
Fagel, Fajgiel, Faliszewski, Falkiewicz[potrzebne źródło], Falkowski, Faygiel, Filipecki, Filipicki.
Gadecki, Gadzicki, Gajecki, Galimski, Galiński, Gan, Gano, Gawerski, Gawiński, Gaworski, Gawroński, Gądecki, Gedowg, Gedygold, Giedowg, Gieszkowski, Gliński, Głąbkowski, Gniewosz, Godzicki, Goliński, Gołyński, Gorecki, Gorski, Gośniewski, Gowarczewski, Gowarczowski, Goworek, Gozdziejowski, Górski, Grabkowski, Grad, Grądzki, Grodzki, Gromadzki, Grondzki, Grot, Grotowic, Grotowski, Grott, Gudkowski, Gurski, Guszkiewicz, Gut, Guth, Gutkowski, Gutt.
Hałuziński, Hołuziński, Homicki, Hornostaj, Hornostajski, Hrudziewicz, Hrudzina-Zaborowski, Hudo.
Iżycki.
Jackowski, Jakubowicz, Jankowski, Janowicz, Jarecki, Jarewski, Jarocki, Jarowski, Jasieński, Jasiewicz, Jasilkowski, Jasinkiewicz, Jasiński, Jasiukiewicz, Jastkowski, Jaszczurowski, Jawojsz, Jawosz, Jawoysz, Jezierski, Jeziorkowski, Jucewicz.
Kalnicki, Kamianocki, Kamieński, Kamiński, Karniłowicz, Karpowicz, Karwowski, Kasprowicz, Kazimierski, Kazimirski, Kibort, Kibortt, Kiemlicki, Kiemlicz, Kieniewicz, Kiewlewicz, Kiewlicz, Klimczycki, Klisowski, Kliszowski, Kłoczewski, Kłoczowski, Kłopocki, Kobylański, Kobyleński, Kochan, Kochanowicz[potrzebne źródło], Kochanowski, Komornicki, Komorowski, Koniecki, Koniński, Kończycki, Korniłłowicz, Korniłowicz, Kosacki, Kosecki, Kosibski, Kosiecki, Kosiński, Kossacki, Kossecki, Kossowski, Kostro, Kostrowicki, Kostrowiecki, Kostryc, Kostrzycki, Kot, Kotliński, Kozakiewicz, Kozarzewski, Kozicki, Koziełkowski, Koziołkowski, Kozubski, Krakoszewski, Krakówka, Krasnowski, Krasowski, Krassowski, Kraszczyński, Kraśnicki, Kraśniecki, Królicki, Kruczyński, Krukowski, Kruszewski, Kryński, Krzewski, Krzowski, Krzyczkowski, Krzyczykowski, Krzyszczykowski, Kubeł, Kuczabski, Kujawski, Kurosz, Kurowicki, Kwapiński.
Lakstutowicz, Lang, Lasota, Lasotawicz, Lasotowicz, Lasowski, Lassota, Lassowski, Leniek, Lenk, Leśniewski, Leśniowski, Lewicki, Linowski, Lipicki, Lipieński, Lipiński, Lipski, Lwowicz, Lwowski.
Łagiewnicki, Łakocki, Łapecki, Łącki, Łąkocki, Łętowski, Łubiński, Łubkowski, Łubnicki, Łupiński, Łupnicki.
Mackiewicz, Mager, Magier, Magiera, Makocki, Makowski, Malina, Małachowski, Małgiewski, Maszyński, Mączyński, Mąkocki, Meglewski, Megłowski, Mejnart, Mejsztowicz, Meleniewski, Melgiewski, Melin, Mełgiewski, Meszyński, Meysztowicz, Męcina, Męciński, Męczyna, Męczyński, Męszyński, Michałowski, Michowski, Miechowski, Miedwiedowski, Miedzikowski, Miedzykowski, Mieszkowicz, Mikulczewski, Mikulski, Mikułowski, Minigajło, Minigał, Mitrowski, Mnichowski, Modliszewski, Modłkowski, Monko, Mońko, Mosiński, Moszyński, Mościcki, Mysłowski, Mystkowski.
Nadarski, Nadolski, Nadratowski, Nadzowski, Nakutowicz, Nassuta, Nasuta, Naszuta, Neuman, Niedziałkowski, Niemcewicz, Niemczewicz, Niepiekło, Niesielkowski, Niesułkowski, Niesułowski, Nieszczewski, Nieśmiejan, Niewierski, Niszczewski, Noskowski, Nosowski, Nossowski, Nowacki, Nowicki, Nowikowski, Nowomiejski, Nowomiescki, Nowomski, Nowowiejski, Nowowski, Nożewski, Nożowski, Nurzyński.
Obelt, Okolski, Okólski, Olendski, Olendzki, Oleński, Olęcki, Olędzki, Olęski, Olpiński, Olszewski, Olszowski, Ołdak, Ołdakowski, Orchowski, Orłowski, Oski, Osska, Ostasz, Ostrogradzki, Ostrowski, Oszarski, Oszczepalski, Oszka, Otrembus, Otrembusz, Owsiadowski, Owsianko, Owsiany, Ozga, Ożarowski, Ożegalski, Ożga, Ożygiewicz.
Pachniewski, Pankracki, Paroski, Patawin, Pawełecki, Pągowski, Pękoszewski, Piasecki, Pielaszkowski, Pieszkowski, Pikiel, Piotrowski, Plaskota, Płaskot, Płaskota, Płocki, Płodziński, Podczarski, Podczaski, Podczaszyński, Poddembski, Poddębski, Poderski, Podkoński, Poraziński, Porażyński, Porzeziński, Potworowski, Prandota, Prosiński, Prusieński, Prusiński, Pruszyński, Pryszmont, Prytyka, Przewłocki, Przyjemski, Przystałowicz, Pszczołkowski, Pszczółkowski, Pszczyński, Pukciński, Pukiel, Pukinicki, Pukiński, Pukl, Puławski.
Rabcewicz, Raciborski, Raciborzyński, Radecznicki, Radkowski, Radliński, Radomiński, Radomski, Radomyski, Radziejowski, Radziewski, Radzikowski, Rafał, Rajkowski, Rakacewicz, Rakocy, Rapcewicz, Rawa, Rawicz, Raykowski, Rąblewski, Regowski, Regulski, Rejkowski, Rembertowski, Reszczeński, Reszczyński, Rewecki, Rewucki, Reykowski, Roemer, Rogaliński, Rogoliński, Rojek, Rokicki, Rokotnicki, Romer, Rosocki, Rososki, Rozwadowski, Rudzieński, Rudziński, Rukowski, Rusiecki, Ruzdziński, Rybka, Ryczkowski, Rzepiński.
Saczyński, Saleniewicz, Samborecki, Samborzecki, Sambożski, Sączyński, Sczerba, Sczyciński, Sib, Siedlecki, Sierpski, Siestrzyński, Siuczyło, Skawiński, Skinder, Skowiejski, Skowieski, Skrzyński, Skubicz, Skubisz, Skubysz, Sługocki, Słupecki, Słupski, Smiarowski, Smorczewski, Snopek, Snopkowski, Sobotowski, Sowiński, Stachowski, Staczek, Staczko, Stanowski, Stocki, Stokowski, Stolnicki, Straszewski, Strawinicki, Suchodolski, Suchy, Suczyło, Sulistrowski, Suliszewski, Sum, Suryn, Swarzyszewski, Swiniowski, Sypniewski, Szabliński, Szabrański, Szachłacki, Szaciński, Szadziński, Szajdecki, Szantyr, Szczerba, Szczerbanienko, Szczerbań, Szczerbicki, Szczerbo, Szczerbowicz, Szczucki, Szczyciński, Szmurło, Szotarski, Szuliszewski, Szumowicz, Szydłowski.
Ślepikowski, Ślepkowski, Śliwiński, Śliwowski, Śmiarowski, Świątnicki, Świderski, Świerzbieński, Świerzbiński, Świniowski.
Tadajewski, Tadajowski, Talewicz, Tarwid, Tazowski, Tązowski, Tczyński, Titman, Tomisławski, Topolski, Trzciński, Trzyciński, Twaróg, Tworziański, Tworzyański.
Ułasiewicz, Ułaszewicz, Ursyn-Korniłowicz, Ursyn-Niemcewicz, Ursyn-Rusiecki, Urzelowski.
Wagner, Warchałowski, Warsz, Warsza, Warszawski, Warszewski, Warszowski, Wegner, Węglewski, Węgrowicz, Węgrowski, Węgrzynowicz, Węgrzynowski, Wieczor, Wierciński, Wierzbieński, Wierzbiewski, Wilczopolski, Wilkowski, Wingrowicz, Wisimirski, Witanowski, Witosławski, Witożęć, Wojaczyński, Wojatyński, Wojcicki, Wojciechowicz, Wojciński, Wojczyński, Wojszwiłło, Wolski, Wołczacki, Wołczecki, Wołmiński, Wołodkiewicz, Wołodkowicz, Wołomiński, Wołucki, Woźnicki, Woźnieński, Woźniński, Wożnicki, Wożnieński, Wójcicki, Wójciński, Wóycicki, Wręcki, Wroczeński, Wroczyński, Wrzelowski, Wszeborowski, Wszeborski, Wszemborowski, Wszęborowski, Wygnanowski, Wysocki, Wyszomierski, Wyszomirski.
Zaborowski, Zaborski, Zackowski, Zacnolaski, Zaczek, Zaczkowski, Zaćwilichowski, Zagrocki, Zagrodzki, Zaichowski, Zajemski, Zakaszewski, Zakraszewski, Zaleski, Załafczyński, Załuska, Załuski, Zasuski, Zawadowski, Zawichowski, Zawodowski, Zdembiński, Zdębiński, Zdrzalik, Zdziechowski, Zegrzda, Zegzdra, Zelasowski, Ziemacki, Ziemak, Znamierowski, Znamirowski, Zołędowski, Zwan , Zwański
Żabiński, Żaczkowski, Żaczków, Żakowski, Żarski, Żelaskowski, Żelazkowski, Żelazny, Żelazo, Żelazowski, Żelichliński, Żelichniński, Żochowski, Żołądkowski, Żołędkowski, Żołędowski, Żołękowski, Żwan.
Postacie fikcyjne
Ponadto herbem tym podpisuje się wiele miejscowości w Polsce, między innymi: Tomaszów Mazowiecki, Ożarów, Sawin, Mordy, Gmina Mniów. Wersją uszczerbioną lub odmianą herbu Rawicz posługują się takie miejscowości jak Rawicz, Radzyń Podlaski, Węgrów, Margonin, Przysucha, Goniądz, Adamów, Mońki. Odmianą herbu posługuje się też dzielnica Warszawy Ursynów.
|
|
 |
|
|
|
|
||||||||||
|
|||||
|
|||||||||||||||||||||||
