Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyRealny socjalizm – termin wprowadzony przez oficjalną propagandę radziecką w latach 70. XX wieku, określający ustroje polityczne ukształtowane w krajach rządzonych przez partie komunistyczne i robotnicze (tzw. kraje demokracji ludowej), następnie przejęty przez krytyków systemu realnego socjalizmu[1]. Zastosowany pierwotnie w celu przeciwstawienia się krytyce stosunków panujących w tych krajach, prowadzonej przez opozycję odwołującą się do tradycji socjalistycznych (rewizjonizm, dysydenci w ZSRR) i dowodzącą, że system typu radzieckiego nie jest w stanie zrealizować idei socjalistycznej.
Doktryna realnego socjalizmu charakteryzowała się dominacją partii marksistowsko-leninowskiej we wszystkich sferach życia publicznego, które zawładnęły ustawodawstwem, prawem, a nawet życiem prywatnym obywateli; sprawowały monopol w zakresie ideologii i upaństwowionej gospodarki. Zakazany był obieg publikacji poza cenzurą oraz działalność polityczna i społeczna poza organizacjami ściśle kontrolowanymi przez władze. Cechowały go liczne odstępstwa od deklarowanych teoretycznych idei socjalistycznych.
Krytykę realnego socjalizmu podjęli nawet przedstawiciele eurokomunizmu[2]. W 2008 IPN wydał prace filozoficzno-historyczną pod red. K. Brzechczyna "Obrazy PRL. O konceptualizacji realnego socjalizmu w Polsce". Podejmuje ona interdyscyplinarne badania nad koncepcjami tego pojęcia w oparciu o prace znanych teoretyków różnych orientacji ideowej: lewicowej i prawicowej: Józefa M. Bocheńskiego, Randalla Collinsa, Leszka Kołakowskiego, Stefana Kurowskiego, Leszka Nowaka[3][4] Jadwigi Staniszkis i Andrzeja Walickiego. Innym, bardziej praktycznym, opisem rzeczywistości realnego socjalizmu na przykładzie dwóch fabryk (w PRL i NRD) jest książka Małgorzaty Mazurek "Socjalistyczny zakład pracy. Porównanie fabrycznej codzienności w PRL i NRD u progu lat 60."[5].
