| Redemptoryści | |
| Dewiza: „Copiosa apud Eum redemptio” („Obfite u Niego odkupienie”) | |
| Pełna nazwa | Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela |
| Nazwa łacińska | Congregatio Sanctissimi Redemptoris |
| Skrót zakonny | CSsR |
| Wyznanie | katolickie |
| Kościół | rzymskokatolicki |
| Status kanoniczny | zgromadzenie zakonne |
| Założyciel | święty Alfons Liguori |
| Data założenia | 1732 |
| Data zatwierdzenia | 1749 - papież Benedykt XIV |
| Przełożony | o. Michael Brehl (generał) o. Janusz Sok (prowincjał Warszawskiej Prowincji Redemptorystów) |
| Liczba członków | ok. 5200 (2011) |
| Strona internetowa | |
Redemptoryści, Congregatio Sanctissimi Redemptoris, Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela – zgromadzenie zakonne założone przez świętego Alfonsa Liguori w 1732. Główny cel redemptorystów to niesienie pomocy religijnej ludziom ubogim duchowo i materialnie[1], m.in. przez misje ludowe i zagraniczne oraz rekolekcje. Skrót nazwy zakonu, z języka łacińskiego, to CSsR (Congregatio Sanctissimi Redemptoris). Obecnie redemptoryści posługują w 78 krajach świata[2].
Spis treści |
Zgromadzenie Najświętszego odkupiciela zostało założone w 1732 w Scala koło Neapolu przez Alfonsa Marię de Liguori. Kongregacja powstała w wyniku biedy i nędzy duchowej oraz materialnej, jaką zaobserwował wśród ludności neapolitańskiej, zwłaszcza u górskich pasterzy. Św. Alfons opracował w tym samym roku specjalny schemat misji ludowych. Zgromadzenie otrzymało w 1749 zatwierdzenie papieskie od Benedykta XIV. Nowa wspólnota w samym Neapolu, szybko się rozwijała. Kolejne klasztory powstawały w Królestwie Neapolitańskim i Państwie Kościelnym. [2]
W 1787 redemptoryści pojawili się w Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Pierwsze placówki zakładał Klemens Maria Hofbauer. Od swojego głównego klasztoru w Warszawie przy kościele św. Benona redemptoryści na ziemiach polskich zwani byli wówczas benonitami. W 1808 pod zarzutem szpiegostwa na rzecz Królestwa Prus przeciwko wojskom napoleońskim zostali z Księstwa Warszawskiego wydaleni.[2]
Na ziemie polskie powrócili na początku XX wieku. 7 września 1903 roku dziewięciu kleryków rozpoczęło rok akademicki, inaugurując tym samym polskie studia filozoficzno-teologiczne Zgromadzenia Najświętszego Odkupiciela[1]. Domem studiów i nowicjatu stał się klasztor w Mościskach. Tam też 13 września 1903 roku odczytano dekrety nominacyjne dla prefekta kleryków i profesorów. Była to pierwsza placówka redemptorystów, po ich ponownym sprowadzeniu do Polski przez Sługę Bożego o. Bernarda Łubieńskiego, którą utracili w kwietniu 2012 wraz ze śmiercią ostatniego posługującego tam zakonnika o. Władysława Ziobra.
W tak zwanej Wiceprowincji Polskiej Redemptorystów istniały wówczas dwa studentaty: w Tuchowie i Mościskach, które w 1906 zostały przeniesione do Maksymówki. Od 1975 roku Domem nowicjackim jest klasztor w Lubaszowej k. Tuchowa.
W 1909 roku powstała Prowincja Warszawska zakonu i składały się na nią 4 klasztory: w Mościskach, Tuchowie, Krakowie i Maksymówce oraz hospicjum w Warszawie. Obecnie Prowincja warszawska skupia 21 klasztorów. Należą do niej także współbracia pracujący na terenach byłego ZSRR: w Grodnie, Porzeczu, Repli, Wołpie, Ejsmontach i Brzostowicy na Białorusi, w Truskawcu i Mościskach na Ukrainie, w Orenburgu i Kemerowie w Rosji oraz w Pietropawłowsku i Uralsku w Kazachstanie. Polscy redemptoryści prowadzą seminarium dwuobrządkowe w Tuchowie (rzymskokatolickie i greckokatolickie). Zgromadzenie działa także w rycie syromalabarskim, bizantyjskim i koptyjskim.
Dzisiaj stanowią jedno z największych zgromadzeń zakonnych w Polsce. Obecnym prowincjałem jest o. dr Janusz Sok. Do najbardziej znanych dzieł zakonu w Polsce należy Radio Maryja założone przez o. Tadeusza Rydzyka. Redemptoryści współtworzą także TV Trwam i Wyższą Szkołę Kultury Społecznej i Medialnej.
Redemptoryści mają także własne wydawnictwo „Homo Dei”. Istnieje ono od 31 marca 1993. Specjalizuje się w szeroko rozumianej literaturze religijnej, kierując ją do szerokiego grona odbiorców ze szczególnym uwzględnieniem duchowieństwa.
W Polsce redemptoryści prowadzą wiele parafii i kościołów filialnych: w Bielsku-Białej, Gliwicach, Paczkowie, Bardzie Śląskim, we Wrocławiu, w Głogowie, Szczecinie, Gdyni, Szczecinku, Elblągu, Braniewie, Toruniu, Warszawie, Osuchowej, Lublinie, Zamościu, Skarżysku-Kamiennej, Krakowie, Tuchowie, Lubaszowej i Łomnicy-Zdroju[3]. Zgromadzenie posiada także kilka domów rekolekcyjnych i kaplic: w Lubaszowej, Wojakowej, Łomnicy-Zdroju, Brzegach, Rowach i Kościelisku.
Zakon prowadzi m.in. rekolekcje parafialne, rodzinne, powołaniowe, dla osób duchownych, dla osób zakonnych, rekolekcje zamknięte w domach rekolekcyjnych. Zgromadzenie prowadzi misje w wielu krajach świata, m.in. w Rosji, Kazachstanie, na Białorusi, Litwie, Ukrainie, w Niemczech, Czechach, Austrii, Brazylii, Kolumbii, Wietnamie, Singapurze, na Wyspach Kanaryjskich, Wyspach Karaibskich, Filipinach, w Kamerunie, a także w niewielkich rejonach USA i Kanady.
Habit redemptorystów to sutanna używana w XVII i XVIII w. przez księży diecezjalnych i niektóre zakony. Jest to czarny strój z lnianą lub plastikową koloratką nakładaną na kołnierz oraz pas przypominający o chrześcijańskiej ascezie i różaniec, który odzwierciedla miłość do Matki Boga. W krajach afrykańskich stosowany jest biały habit[4].
Redemptoryści starają się wprowadzić w czyn polecenie Jezusa Chrystusa "Miłujcie się wzajemnie jak Ja was umiłowałem" (J 15,12). Głównym celem zgromadzenia jest głoszenie Obfitego Odkupienia wszystkim ludziom, szczególnie biednym i ubogim, nie tyle materialnie, co duchowo. Ich posługa wyraża się poprzez prowadzenie misji parafialnych i zagranicznych, rekolekcji, parafii oraz pracę, jako kapelani szpitali i ośrodków opieki zdrowotnej. Redemptoryści uczą katechezy, w krajach, w których to możliwe w szkołach, a w innych przy klasztorach.
Generał Zgromadzenia sprawujący zwierzchnictwo nad całą wspólnotą redemptorystów wybierany jest przez wszystkich członków wspólnoty (będących w pełni władz umysłowych) w demokratycznym głosowaniu na sześcioletnią kadencję, którą po ponownym wyborze może sprawować przez kolejne sześć lat. Prowincjał Warszawskiej Prowincji Redemptorystów wybierany jest w głosowaniu podczas kapituły prowincjalnej na czteroletnią kadencję, która może być ponawiana przez następne dwie. Natomiast proboszczowie i wikarzy wybierani są przez zarząd prowincjalny na czele z prowincjałem na okres czterech lat. Przełożeni wspólnot mianowani są na czteroletni okres i mogą sprawować tę funkcję jeszcze przez dwie kadencje.
Kapłani redemptoryści, jak to jest w większości zgromadzeń i zakonów, nie przyjmują godności, takich, jak: kanonik, dziekan, prałat, czy infułat. Hierarchami kościelnymi (biskupami i kardynałami) mogą być mianowani przez papieża tylko i wyłącznie na terytorium misyjnym poza granicami kraju, z którego pochodzą. Niezmiernie rzadko zdarzają się wyjątki od tej reguły.
W zgromadzeniu władzę zwalniania ze ślubów czasowych ma ojciec generał. Na przykład w Polsce, po nowicjacie, składa się pierwsze śluby zakonne, które co roku się ponawia, aż do ślubów wieczystych. Z obowiązku przestrzegania złożonych ślubów wieczystych zwolnić może tylko papież pod niezwykle restrykcyjnymi warunkami zawartymi w Kodeksie Prawa Kanonicznego (np. przysięga pod przymusem, zatajenie małżeństwa, wystąpienie choroby umysłowej). Istnieje możliwość inkardynacji księdza (ojca) redemptorysty do diecezji przez Ojca Świętego, co jednak nie zwalnia, go z obowiązku przestrzegania ślubów, lecz wtedy w sprawach jurysdykcyjnych podlega pod biskupa miejsca, a nie jak dotąd pod prowincjała zgromadzenia. Może się to stać tylko i wyłącznie wtedy, gdy u duchownego występują mocne symptomy niezdolności do życia we wspólnocie zakonnej lub długotrwałe przebywanie poza nią.
Oryginalny wizerunek Matki Bożej Nieustającej Pomocy został namalowany na desce o wymiarach 54 cm x 41,5 cm. Powstał on, jak twierdzą niektórzy historycy sztuki, w Bizancjum, inni uważają natomiast, że obraz powstał na świętej górze Athos. Dawne zapisy mówią, że dzieło przewiózł na statku do Europy bogaty kupiec i w czasie burzy, kiedy statek tonął, wyciągnął go ze skrzyni i ukazał podróżującym z nim, z zaleceniem szczególnej modlitwy o uratowanie. Dzięki modlitwie za wstawiennictwem Matki Bożej Nieustającej Pomocy wyszli cało z opresji i niebezpieczeństwa.
Po latach redemptorysta Michał Marchi odnalazł obraz i zaczął zabiegać, aby obraz trafił do kościoła redemptorystów w Rzymie. Stało się tak dzięki dekretowi Ojca Świętego Piusa IX, który został wydany 26 kwietnia 1866. Natomiast 23 czerwca 1867 dziekan Kapituły Watykańskiej uroczyście koronował Obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, potwierdzając tym samym kult Matki Boskiej w tym wizerunku i otrzymywane za jego pośrednictwem łaski. Od tego momentu kult Matki Nieustającej Pomocy zaczął prężnie się rozwijać i rozprzestrzenił się po całym świecie.
Kopie obrazu znajdują się w niemal każdym kościele prowadzonym przez ojców redemptorystów oraz wielu świątyniach, gdzie prowadzili oni misje ludowe. To właśnie oni stworzyli znaną na całym świecie Nowennę do Matki Boskiej Nieustającej Pomocy[5].
Etapy formacji redemptorystów:
Obydwa pierwsze etapy obowiązkowe są zarówno dla kandydatów na braci, jak i ojców. Ci, którzy chcą zostać ojcami redemptorystami, muszą odbyć jeszcze 2 lata studiów filozoficznych i 4 lata teologicznych w Tuchowie. Natomiast kandydaci na braci zakonnych muszą przeżyć jeszcze trzy lata junioratu, gdzie poprzez modlitwę, naukę i spełnianie różnych posług domowych przygotowują się do ślubów wieczystych. Chcący zostać braćmi zakonnymi mogą pewien etap formacji odbywać w innej placówce poza Tuchowem.
Warszawska Prowincja Redemptorystów jest najliczniejszą jednostką zgromadzenia. Na drugim miejscu znajduje się Wietnam, gdzie od paru lat notuje się najwyższą liczbę powołań. Jeśli chodzi o liczbę braci zakonnych po ślubach wieczystych to najwięcej jest ich w Prowincji Wietnamskiej, São Paulo i Warszawskiej.