Reja (mitologia)

Rhea, 1888

Reja (także Rea, gr. Ῥεία Rheía, Ῥέα Rhéa, łac. Rhea) – w mitologii greckiej tytanida, bogini płodności. Opiekunka dzieci.

Uchodziła za córkę Uranosa (Nieba) i Gai (Ziemi). W najwcześniejszej tradycji była silnie kojarzona z Gają i Kybele, Wielką Matką, w klasycznej mitologii stała się rodzicielką wielu bogów i bogiń. Była siostrą i żoną Kronosa, matką Demeter, Hadesa, Hery, Hestii, Posejdona i Zeusa. Jej rzymską odpowiedniczką była Ops.

W sztuce Rea jest zwykle przedstawiana w rydwanie ciągniętym przez dwa lwy, czasem w identyczny sposób, co Kybele.

Kronos, brat Rei, a później mąż, wykastrował ich ojca Uranosa. Po tym czynie Kronos ponownie uwięził hekatonchejrów i cyklopów i nakazał pilnować więźniów potworowi Campe. On i Rea zasiedli na tronie jako Król i Królowa bogów.

Kronos spłodził z Reą kilkoro dzieci: Hestię, Demeter, Herę, Hadesa, Posejdona, ale wszystkie połknął zaraz po narodzinach, ponieważ dowiedział się od swoich rodziców, że jedno z jego potomków odbierze mu tron. Lecz gdy narodził się Zeus, Rea wraz z Gają i Uranosem obmyśliła plan ocalenia dziecka, tak, by Kronos mógł ponieść karę za zło wyrządzone jego ojcu i własnym dzieciom. Rea narodziła Zeusa na Krecie, a Kronosowi podała do połknięcia kamień zawinięty w pieluchy.

Rea jadąca na lwie, fryz pergameńskiego ołtarza, Muzeum Pergamońskie w Berlinie

Rea schowała Zeusa w grocie na Górze Ida na Krecie. Istnieją różne wersje mitu o tym, co później działo się z dzieckiem:

1. Był pod opieką Gai,
2. Był karmiony przez kozę imieniem Amalteja, podczas gdy grupa Korybantów, żołnierzy lub pomniejszych bóstw tańczyła, krzyczała i klaskała w ręce, aby Kronos nie słyszał dziecięcego płaczu,
3. Był pod opieką nimfy Adamantei, która karmiła go kozim mlekiem. Podczas gdy Kronos wędrował po ziemi, niebie i morzu i pożerał dzieci Rei, Adamantea ukrywała Zeusa spuszczając go na linie z drzewa, tak aby dziecko znalazło się pomiędzy niebem, ziemią i morzem, niewidoczny dla ojca.

Zeus pokonał Kronosa i zmusił go do wyplucia swych połkniętych dzieci, a następnie, po tytanomachii zrzucił ojca z tronu.

Lwia Brama w Mykenach reprezentująca boginię

Według Homera, Rea była matką bogów, choć nie tak uniwersalną matką jak Kybele, z którą później była utożsamiana. Pierwotnym centrum jej kultu była Kreta, gdzie według mitu schowała Zeusa przed Kronosem.

Symbolami Rei są księżyc i łabędź. We wcześniejszej mitologii symbolizowały ją dwa lwy ciągnące jej powóz. Były one często rzeźbione na miejskich bramach, z których najsłynniejsza jest Lwia Brama w Mykenach.

Zobacz też

Rea Sylwia – matka Romulusa i Remusa