| Reprezentacja Bułgarii w piłce nożnej | |
| Przydomek | лъвовете (Lwy) |
| Związek piłkarski | Byłgarski Futbolen Syjuz |
| Rok założenia | 1923 |
| Prezes | |
| Trener | |
| Najwięcej meczów | |
| Najwięcej bramek | |
| Skrót FIFA | BUL |
| Miejsce w rankingu FIFA | ▬ 96. (stan na 9 maja 2012) (354 pkt.) |
| Mecze | |
| Pierwszy mecz (Wiedeń, Austria; 21.05.1924) |
|
| Najwyższe zwycięstwo (Sofia, Bułgaria; 03.11.1957) |
|
| Najwyższa porażka (Madryt, Hiszpania; 21.05.1933) |
|
Reprezentacja Bułgarii w piłce nożnej reprezentuje Bułgarię w piłkarskich rozgrywkach międzynarodowych mężczyzn i jest bezpośrednio podporządkowana Bułgarskiemu Związkowi Piłki Nożnej (BFS).
Pierwszy oficjalny mecz piłkarski rozegrała w maju 1924 roku, z Austrią w Wiedniu. Do europejskiej czołówki awansowała dopiero w latach 90., kiedy doczekała się tzw. złotego pokolenia piłkarzy z Christo Stoiczkowem na czele. W tym okresie Bułgarzy zajęli czwarte miejsce na Mundialu 1994 i po raz pierwszy w historii awansowali do mistrzostw Europy.
Jednak od początku XXI wieku datuje się stopniowy regres reprezentacji, którego objawami są porażki w kolejnych eliminacjach do wielkich turniejów, najniższe w historii miejsce w rankingu FIFA (96. w kwietniu 2012) oraz brak pokolenia zawodników na miarę tego z lat 90.
Największymi, oprócz czwartego miejsca na mistrzostwach świata, sukcesami piłki bułgarskiej są: srebro z Igrzysk Olimpijskich 1968 i brąz z Igrzysk Olimpijskich 1956 oraz trzykrotny triumf w mistrzostwach Europy juniorów – w 1959, 1969 i 1974 roku.
Chociaż reprezentacja Bułgarii pierwszy mecz rozegrała w maju 1924 roku, to na międzynarodowej arenie pokazała się po raz pierwszy na Mistrzostwach Świata w 1962 roku. Na boiskach Chile nie wyszła z grupy – przegrała dwa mecze (z Argentyną 0:1 i Węgrami 1:6) i jeden zremisowała (z Anglią 0:0). Równie słabo zaprezentowała się w trzech kolejnych startach na Mundialach (1966, 1970 i 1974). Bułgarzy na pierwsze zwycięstwo na światowym czempionacie czekali do roku 1994.
Wcześniej jednak – w 1986 roku – po raz pierwszy wyszli z grupy (dzięki remisom z Włochami i Koreą Południową), ale w drugiej rundzie drużyna prowadzona przez Iwana Wucowa przegrała 0:2 z Meksykiem.
Dopiero w latach 90. Bułgaria opuściła szeregi piłkarskich średniaków. W 1991 roku na stanowisku selekcjonera reprezentacji zatrudniono Dimityra Penewa. Jego pięcioletnia kadencja uznawana jest za najlepszy okres w historii piłki bułgarskiej. Penew od początku postawił na młodych zawodników. Piłkarze urodzeni w latach 60. zaczęli decydować o obliczu reprezentacji, a ich piłkarskim spełnieniem okazały się Mistrzostwa Świata 1994. Najpierw w eliminacjach do tego turnieju Bułgarzy wyeliminowali faworyzowaną Francję, a już w Stanach Zjednoczonych drużyna, w której grali: bramkarz Borisław Michajłow, obrońcy Emil Kremenlijew, Trifon Iwanow, Canko Cwetanow i Petyr Chubczew, pomocnicy Jordan Leczkow, Zlatko Jankow, Krasimir Bałykow i Emil Kostadinow oraz napastnicy Christo Stoiczkow (wraz z Rosjaninem Olegiem Salenką został królem strzelców) i Nasko Sirakow, zajęła czwarte miejsce, wygrywając wcześniej z Argentyną, Meksykiem i obrońcą mistrzowskiego tytułu Niemcami. W meczu o 3. miejsce Bułgarzy ulegli 0:4 Szwecji.
Dwa lata później Bułgaria po raz pierwszy awansowała do mistrzostw Europy. Reprezentacja w niemal niezmienionym od czasu Mundialu składzie, zaprezentowała się przyzwoicie, mimo iż nie wyszła z grupy. Zremisowała z Hiszpanią i wygrała z Rumunią i tylko dzięki porażce w ostatnim meczu z Francją nie grała dalej. Po tym turnieju zwolniony został trener Penew.
Kilku piłkarzy z wybitnego pokolenia grało też na Mundialu w 1998 roku. We Francji Bułgarzy w niczym nie przypominali zespołu, który cztery lata wcześniej mógł grać w finale mistrzostw świata. W ostatnim meczu ulegli 1:6 Hiszpanii.
Od tego czasu reprezentacja gra nieskutecznie i nieefektownie. Porażki w kwalifikacjach do kolejnych turniejów, brak dyscypliny w zespole, kaprysy piłkarzy oraz częste zmiany selekcjonerów to - jak się zdaje - największa bolączka bułgarskiego futbolu.
Po fatalnym (trzy porażki, bramki 1:9) występie na Euro 2004 trenerem reprezentacji został Christo Stoiczkow. Wiele wskazywało na to, że Bułgaria powoli zaczyna podnosić się z kryzysu. W 2005 roku po dziesięcioletniej, bardzo kontrowersyjnej kadencji z funkcji prezydenta piłkarskiej federacji ustąpił Iwan Sławkow, na którym ciąży wiele zarzutów kryminalnym (m.in. próba przekupienia działaczy MKOlu). Jego następcą został kolega Stoiczkowa z reprezentacji Borisław Michajłow. Bułgarscy piłkarze zaczęli cieszyć się dużym zainteresowaniem w Europie – Stilijan Petrow wyrósł na lidera Aston Villi (wcześniej zyskał uznanie grając w Celticu Glasgow), Dimityr Berbatow jest skutecznym napastnikiem Manchesteru United, a Waleri Bożinow po udanej (awans do Serie A) przygodzie z Juventusem trafił do Manchesteru City. Natomiast w sezonie 2006-2007 Lewski Sofia, jako pierwszy klub z Bułgarii, awansował do rundy grupowej Ligi Mistrzów.
Jednak zmiany w związku, sukcesy indywidualne piłkarzy oraz udane występy Lewskiego nie przełożyły się na wyniki reprezentacji. Drużyna narodowa przegrała eliminacje do Mundialu 2006, Euro 2008, Mundialu 2010 i Euro 2012 (tu zajęła ostatnie miejsce w grupie). Dodatkowo kryzys pogłębiany jest częstymi zmianami selekcjonerów: w ciągu czterech lat (2007-2011) funkcję trenera kadry pełniło siedmiu szkoleniowców: Christo Stoiczkow, Dimityr Penew, Płamen Markow, dwukrotnie Stanimir Stoiłow, Lothar Matthäus, Michaił Madanski i Ljubosław Penew. W tym czasie reprezentacja zanotowała także największy w historii spadek w rankingu FIFA: w kwietniu 2012 została umieszczona na 96. miejscu.
| Mecze reprezentacji Bułgarii pod wodzą Ljubosława Penewa (od 2011) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Data | Przeciwnik | Z-R-P | Wynik | Stadion | Rozgrywki | |
| 2012 | ||||||
| 29 lutego 2012 | R | 1-1 | ETO Park, Győr | mecz towarzyski | ||
| 26 maja 2012 | Z | 2-1 | Amsterdam Arena, Amsterdam | mecz towarzyski | ||
| 29 maja 2012 | Red Bull Arena, Salzburg (Austria) | mecz towarzyski | ||||
| 15 sierpnia 2012 | Stadion Narodowy im. Wasyla Lewskiego, Sofia | mecz towarzyski | ||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Podstawowe ustawienie reprezentacji Bułgarii w czasie Mundialu 1994 |
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
|
|||||||
Zobacz także: Reprezentacja młodzieżowa Bułgarii w piłce nożnej
|
|||||||
|
|||||||
Stan na 27 maja 2012.
Ostatnim meczem, jaki uwzględniono w statystyce jest mecz towarzyski z Holandią (2:1) z 26 maja 2012 roku.
Najwięcej występów w kadrze
|
Najwięcej goli w kadrze
|
Pełna lista selekcjonerów kadry znajduje się tutaj.
| Zdjęcie | Trener | Wiek1 | Data zatrudnienia | Data rezygnacji | M | Z | R | P | %Z | Okoliczności rezygnacji |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 50 | 1 czerwca 1989 |
1 maja 1991 |
12 | 2 | 4 | 6 | 16,6% | Bezpośrednią przyczyną dymisji była pechowa porażka 2:3 ze Szwajcarią (do '88 minuty Bułgarzy prowadzili 2:1) w eliminacjach do Euro 1992. Jednak selekcjoner i tak od pół roku nie mógł prowadzić drużyny z ławki trenerskiej z powodu dyskwalifikacji UEFA[1]. | ||
| 41 | 2 maja 1991 |
30 maja 1991 |
2 | 1 | 0 | 1 | 50,0% | Po rezygnacji Wucowa tymczasowo objął stanowisko selekcjonera. Poprowadził Bułgarów w dwu meczach: eliminacyjnym do Euro 1992 (3:0 z San Marino) i towarzyskim z Brazylią (0:3). | ||
| 46 | 20 lipca 1991 |
31 lipca 1996 |
51 | 24 | 13 | 14 | 47,0% | Po Euro 1996 (runda grupowa) władze związku postanowiły nie przedłużać wygasającego 31 lipca kontraktu z selekcjonerem. | ||
| 49 | 1 sierpnia 1996 |
7 września 1998 |
19 | 9 | 1 | 9 | 47,4% | Złożył dymisję tuż po nieudanym Mundialu 1998, jednak wówczas nie została przyjęta. Odszedł kilka miesięcy później po porażce 0:3 z Polską w eliminacjach do Euro 2000. | ||
| 39 | 9 września 1998 |
18 listopada 1999 |
15 | 3 | 4 | 8 | 20,0% | Przyczyną zwolnienia był brak promocji do Euro 2000 (za jego kadencji Bułgarzy w eliminacjach wygrali tylko z Luksemburgiem). | ||
| 43 | 1 stycznia 2000 |
7 października 2001 |
22 | 11 | 4 | 7 | 50,0% | Chociaż na dwie kolejki przed końcem kwalifikacji do Mundialu 2002 jego podopieczni prowadzili w grupie, to w ostatnich meczach wysoko przegrali (0:2 z Danią i 0:6 z Czechami) i spadli na trzecie miejsce. Po spotkaniu z Czechami złożył dymisję. | ||
| 45 | 1 stycznia 2002 |
1 lipca 2004 |
24 | 10 | 5 | 9 | 41,7% | Po słabym występie (trzy porażki, bramki 1:9) swoich podopiecznych na Euro 2004 nie przedłużył wygasającego 1 lipca kontraktu. | ||
| 38 | 15 lipca 2004 |
10 kwietnia 2007 |
28 | 13 | 10 | 5 | 46,4% | Odszedł w połowie eliminacji do Euro 2008 z powodu medialnej nagonki po remisie 0:0 z Albanią. Poza tym w tym czasie otrzymał korzystniejszą finansowo propozycję prowadzenia Celty Vigo. | ||
| 40 | 25 kwietnia 2007 |
6 lipca 2007 |
2 | 2 | 0 | 0 | 100% | Po niespodziewanej dymisji Stoiczkowa został tymczasowym selekcjonerem. Wygrał dwa mecze w eliminacjach do Euro 2008, ale - mimo iż otrzymał propozycję podpisania kontraktu długoterminowego - wolał powrócić do pracy w Lewskim Sofia. | ||
| 62 | 1 sierpnia 2007 |
11 stycznia 2008 |
6 | 3 | 1 | 2 | 50,0% | Po przegranych eliminacjach do Euro 2008 nie przedłużono z nim umowy. | ||
| 51 | 11 stycznia 2008 |
2 grudnia 2008 |
7 | 3 | 3 | 1 | 42,8% | Został zwolniony na początku eliminacji do Mundialu 2010. Powodem dymisji był słaby start w kwalifikacjach (trzy punkty w trzech meczach) oraz porażka 1:6 w spotkaniu towarzyskim z Serbią. | ||
| 42 | 30 stycznia 2009 |
7 września 2010 |
16 | 5 | 4 | 7 | 31,2% | Podał się do dymisji zaraz po przegranym 0:1 meczu eliminacji Euro 2012 z Czarnogórą. Jego podopieczni w sześciu ostatnich spotkaniach zanotowali pięć porażek (w tym dwie w kwalifikacjach) i jeden remis[2]. | ||
| 49 | 21 września 2010 |
19 września 2011 |
10 | 3 | 3 | 4 | 30% | Został zwolniony po tym, jak Bułgarzy stracili szanse na awans do Euro 2012. Wśród powodów dymisji wymieniano nie tylko słabe wyniki, ale także złą atmosferę w kadrze[3][4] | ||
| 54 | 19 września 2011 |
12 października 2011 |
2 | 0 | 0 | 2 | 0% | Jako trener tymczasowy prowadził kadrę w dwu meczach: towarzyskim z Ukrainą (0:3) i z Walią (0:1), kończącym eliminacje Euro 2012. Bułgarzy zajęli w nich ostatnie miejsce, dając się wyprzedzić m.in. Walijczykom i Czarnogórcom. | ||
| 45 | 2 listopada 2011 |
2 | 1 | 1 | 0 |
| rok | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1993 | - | - | - | - | - | - | - | 37. | 37. | 32. | 23. | 31. |
| 1994 | 31. | 23. | 23. | 25. | 29. | 29. | 14. | 14. | 14. | 16. | 17. | 16. |
| 1995 | 16. | 14. | 14. | 13. | 12. | 8. | 11. | 12. | 14. | 11. | 14. | 17. |
| 1996 | 18. | 17. | 17. | 24. | 28. | 28. | 19. | 17. | 21. | 21. | 17. | 15. |
| 1997 | 15. | 14. | 14. | 13. | 14. | 23. | 20. | 22. | 13. | 18. | 24. | 36. |
| 1998 | 36. | 38. | 38. | 42. | 35. | 35. | 34. | 35. | 47. | 45. | 46. | 49. |
| 1999 | 30. | 30. | 30. | 23. | 30. | 33. | 34. | 34. | 36. | 36. | 37. | 37. |
| 2000 | 37. | 39. | 39. | 40. | 43. | 44. | 47. | 52. | 56. | 55. | 54. | 53. |
| 2001 | 54. | 52. | 49. | 44. | 43. | 46. | 49. | 50. | 48. | 51. | 51. | 51. |
| 2002 | 51. | 52. | 52. | 52. | 54. | 54. | 54. | 58. | 50. | 42. | 41. | 42. |
| 2003 | 42. | 44. | 46. | 38. | 35. | 38. | 37. | 35. | 31. | 39. | 39. | 34. |
| 2004 | 34. | 37. | 37. | 38. | 38. | 40. | 41. | 42. | 41. | 41. | 37. | 37. |
| 2005 | 37. | 39. | 39. | 40. | 43. | 45. | 46. | 46. | 45. | 46. | 39. | 39. |
| 2006 | 39. | 40. | 39. | 38. | 37. | 37. | 37. | 36. | 37. | 38. | 43. | 43. |
| 2007 | 42. | 37. | 39. | 38. | 36. | 33. | 30. | 29. | 35. | 34. | 18. | 18. |
| 2008 | 18. | 19. | 19. | 18. | 18. | 18. | 17. | 17. | 16. | 15. | 16. | 27. |
| 2009 | 28. | 26. | 27. | 20. | 20. | 23. | 23. | 23. | 19. | 23. | 27. | 30. |
| 2010 | 30. | 30. | 38. | 39. | 39. | - | 43. | 43. | 54. | 43. | 45. | 49. |
| 2011 | 49. | 51. | 47. | 45. | 46. | 46. | 48. | 51. | 55. | 75. | 85. | 84. |
| 2012 | 83. | 88. | 85. | 96. | 96. |
Piłkarze Bułgarii grali z Polską dwadzieścia pięć razy – wygrali pięć razy, osiem razy w meczu padł remis i dwanaście razy schodzili z boiska pokonani (bramki 30:47):
|
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||
|
|||||||||||||||||||||||