| Reprezentacja Holandii w piłce nożnej | ||
| Przydomek | Oranje | |
| Związek piłkarski | KNVB | |
| Rok założenia | 1889 | |
| Prezes | ||
| Trener | ||
| Najwięcej meczów | ||
| Najwięcej bramek | ||
| Skrót FIFA | NED | |
| Miejsce w rankingu FIFA | ▬ 4. (9 maj 2012) (1207 Pkt.) | |
| Mecze | ||
| Pierwszy mecz (Antwerpia, Belgia; 30.05.1905) |
||
| Najwyższe zwycięstwo (Eindhoven, Holandia; 02.09.2011) |
||
| Najwyższa porażka (Haga, Holandia; 01.04.1907) |
||
Reprezentacja Holandii w piłce nożnej reprezentuje Holandię w piłkarskich rozgrywkach międzynarodowych mężczyzn i jest bezpośrednio podporządkowana Królewskiemu Holenderskiemu Związkowi Piłki Nożnej (KNVB). Drużyna od koloru strojów nazywana jest Pomarańczowymi (Oranje).
Pierwszy oficjalny mecz piłkarski rozegrała w 1905 roku, z Belgią w Antwerpii. Do europejskiej czołówki awansowała dopiero w latach 70.; wówczas także rozpowszechniła system gry zwany futbolem totalnym. Holendrzy są jedyną drużyną w historii, która trzykrotnie wystąpiła w finale mistrzostw świata i ani razu nie wygrała; w najważniejszym meczu przegrywali z RFN (1974), Argentyną (1978) oraz Hiszpanią (2010)[1].
Ich jedynym zwycięskim finałem jest ostatnie spotkanie Euro 1988, w którym pokonali Związek Radziecki. Zwycięstwo w mistrzostwach Europy oraz trzykrotne wicemistrzostwo świata to najważniejsze osiągnięcia w historii holenderskiej piłki reprezentacyjnej.
Piłka nożna w Holandii pojawiła się w drugiej połowie XIX wieku wraz z angielskimi robotnikami. Przez wiele kolejnych lat to właśnie piłkarze i trenerzy z Wysp pozostawali wzorami dla Holendrów. Próbą przeszczepienia angielskiej myśli szkoleniowej do Kraju Tulipanów było zatrudnianie szkoleniowców znad Tamizy, zarówno w klubach, jak i reprezentacji. Od 1908 do 1940 roku selekcjonerami drużyny narodowej byli wyłącznie Anglicy. Pierwszym Holendrem, który otrzymał nominację na trenera kadry, był Otto Bonsema, pracujący w latach 1946-1947.
Reprezentacja Holandii pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy rozegrała 30 kwietnia 1905 roku z Belgią w Antwerpii. Mimo sukcesów na trzech kolejnych Igrzyskach Olimpijskich (brązowe medale w 1908, 1912 i 1920 roku), holenderscy zawodnicy nie cieszyli się uznaniem, nie pomagał im w tym utrzymujący się aż do połowy lat 50. brak zawodowstwa; piłkarze łączyli grę w futbol z pracą w kopalniach, urzędach i portach[2]. Dopiero w 1956 roku wracający z Hiszpanii napastnik Faas Wilkes podpisał pierwszy zawodowy kontrakt z klubem holenderskim.
Holendrzy nie wzięli udziału w pierwszych mistrzostwach świata w 1930 roku. Z dwu kolejnych – w 1934 i 1938 roku – odpadali już po jednym meczu. Najpierw ulegli 2:3 Szwajcarii, a cztery lata później 0:3 Czechosłowacji. Strzelcami goli w pierwszym spotkaniu byli Kick Smit i Leen Vente, a trenerem na obu turniejach – Anglik Bob Glendenning.
Po wojnie aż do 1974 roku nie zagrali w żadnym z pięciu mundiali. Sytuacja polityczna i społeczna (głównie zniszczenia wojenne) zmusiła ich do wycofania się z eliminacji do Mistrzostw Świata 1950 i 1954. Między 1949 a 1955 rokiem Pomarańczowi nie wygrali ani jednego meczu. W grupie kwalifikacyjnej do kolejnych turniejów wyprzedzali ich Austriacy (1958), Węgrzy (1962), Szwajcarzy i Irlandczycy z Północy (1966) oraz Bułgarzy i Polacy (1970).
W Kraju Tulipanów nie brakowało w tym czasie talentów piłkarskich. Najbardziej znanymi graczami holenderskimi byli członkowie tzw. "złotej trójcy": Faas Wilkes, Abe Lenstra i Kees Rijvers[3]. Wilkes z czasem przeniósł się do Interu Mediolan, Lenstra był gwiazdą SC Heerenveen, a przyszły selekcjoner (to u niego debiutowali Frank Rijkaard, Marco van Basten i Ruud Gullit[3]) Rijvers zarabiał w AS Saint-Etienne. Brakowało natomiast holenderskich szkoleniowców, którzy, tak w drużynach klubowych, jak i reprezentacji, musieli pogodzić się z prymatem trenerów z Anglii i Austrii.
W 1965 roku z pracy w Ajaksie Amsterdam zrezygnował Vic Buckingham. Jego następcą został jego asystent, były piłkarz i nauczyciel gimnastyki, Holender Rinus Michels. Był to początek zmian w klubowej piłce holenderskiej, które z czasem objęły również drużynę narodową.
Po porażkach do trzech turniejów rangi mistrzowskiej w marcu 1986 roku do pracy z kadrą powrócił Rinus Michels. Opiekun wicemistrzów świata z 1974 roku poprowadził Holendrów do zwycięstwa w grupie eliminacyjnej do Euro 1988, dzięki czemu Pomarańczowi po ośmioletniej przerwie wrócili do rywalizacji o najważniejsze europejskie trofeum. Mimo iż przed turniejem nie wymieniano ich w gronie głównych faworytów[4], to nazwisko uznanego i utytułowanego szkoleniowca oraz forma piłkarzy, już wówczas należących do europejskiej czołówki[5], sprawiły, że wielu komentatorów widziało w Pomarańczowych "czarnego konia" mistrzostw[6]. Nie pomylili się: mimo porażki w pierwszym meczu ze Związkiem Radzieckim, podopieczni Michelsa w kolejnych spotkaniach ograli Anglię (3:1), Irlandię (1:0), RFN (2:1), a w spotkaniu finałowym zrewanżowali się ZSRR (2:0), i po raz pierwszy w historii wygrali mistrzostwa Europy. W prasowych komentarzach podkreślano, że Holandia grała nie tylko skutecznie, ale także szybko i ofensywnie[7][8]. Wśród zawodników, którzy zebrali najwyższe noty, znaleźli się kapitan i najbardziej wszechstronny piłkarz w ekipie Pomarańczowych Ruud Gullit (26 lat, AC Milan)[9][10] oraz napastnik Marco van Basten (24, AC Milan), któremu przypadła korona króla strzelców (pięć goli) oraz nagroda dla najlepszego gracza turnieju[11].
Dwa lata później ta sama drużyna startowała w Mundialu 1990. Jednak w przeciwieństwie do poprzedniego turnieju na mistrzostwach świata zespół był skonfliktowany i podzielony: kilka tygodni wcześniej piłkarze wymusili zmianę selekcjonera[12], ponadto zarzucano im arogancję i pychę, brak zaangażowania w grę oraz błędy w przygotowaniu do mundialu[13][14][15]. W efekcie mistrzowie Europy odpadli już w 1/8 finału, a bilans ich gier zamknął się na trzech remisach (m.in. z Egiptem) i jednej porażce. Z czterech spotkań Holendrzy nie wygrali ani jednego, strzelili tylko trzy bramki.
Po tym niepowodzeniu do pracy w kadrą po raz kolejny powrócił Rinus Michels. Ponownie zaufał zawodnikom, z którymi w 1988 roku zdobył mistrzostwo Europy. Jednak inaczej niż na turnieju cztery lata wcześniej Holendrzy odpadli w fazie półfinałowej: po wygraniu grupy (m.in. z Szkocją i Niemcami) w meczu decydującym o grze w finale spotkali się z Duńczykami, z którymi przegrali dopiero po serii rzutów karnych (4:5). Wśród komentatorów nie było zgodności, co do przyczyn porażki Holendrów. Niektórzy podkreślali brak szczęścia w konkursie jedenastek[16][17], inni zaś wskazywali słabszą formę w ostatnim meczu liderów, Ruuda Gullita i przede wszystkim Marca van Bastena, który nie wykorzystał rzutu karnego[18][19]. Euro 1992 było jednym z ostatnich turniejów, na którym o obliczu Pomarańczowych decydowało pokolenie triumfatorów Euro 1988. I ostatnim, na którym wspólnie wystąpiło trio van Basten - Gullit - Rijkaard.
24 maja 1995 roku Ajax Amsterdam pokonał 1:0 AC Milan w finale Ligi Mistrzów. Ośmiu piłkarzy, którzy wówczas wybiegli na boisko w barwach Ajaksu (plus Winston Bogarde, który w meczu finałowym siedział na ławce rezerwowych, ale wcześniej grał w czterech spotkaniach), przez kolejną dekadę występowało w pierwszej jedenastce drużyny narodowej na mistrzostwach świata i Europy. Najstarsi z nich – Edwin van der Sar, Bogarde i bracia Frank i Ronald de Boerowie – urodzili się w 1970 roku i w dniu wiedeńskiego zwycięstwa liczyli dwadzieścia pięć lat, najmłodsi – Clarence Seedorf i Patrick Kluivert to rocznik 1976; Puchar Mistrzów zdobyli nie mając nawet dwudziestu lat.
Na rok przed zwycięstwem Ajaksu w Lidze Mistrzów Pomarańczowi dotarli do ćwierćfinału mistrzostw świata. Ostatni raz zagrało w holenderskiej kadrze czterech mistrzów Europy z 1988 roku, a czterech przyszłych triumfatorów Pucharu Mistrzów (bracia de Boer i Overmars oraz van der Sar jako rezerwowy) na amerykańskich boiskach zaczynało reprezentacyjne przygody.
Na Euro 1996 spośród tej dziewiątki Guus Hiddink powołał siedmiu, ale dwaj nieobecni – Frank de Boer i Marc Overmars – nie znaleźli się w kadrze tylko z powodu urazów. Dwa lata później na mundialu wystąpili już wszyscy, jednego – kontuzjowanego Bogarde'a – zabrakło na Euro 2000. Ostatnim turniejem, na którym o obliczu Pomarańczowych decydowała tamta generacja piłkarzy, było Euro 2004 (powołanie otrzymało siedmiu z nich). Po tych mistrzostwach nowy selekcjoner Marco van Basten postanowił radykalnie odmłodzić kadrę, co oznaczało pożegnanie z drużyną narodową dla wszystkich, oprócz bramkarza van der Sara.
W czasie tej dekady Holendrzy zdobyli dwukrotnie brązowy medal mistrzostw Europy i raz zajęli czwarte miejsce na mundialu, chociaż zawsze startowali z pozycji faworytów do zdobycia głównego trofeum. Zawodnicy z czasem przeszli z Ajaksu do najlepszych klubów Europy, wygrywali rankingi na najlepszych na Starym Kontynencie, ale grając w reprezentacji zazwyczaj zawodzili. Dlatego też wśród komentatorów obserwujących na przełomie wieków drużynę Holandii czasem pojawia się określenie "stracone pokolenie"[20].
Nowy selekcjoner Marco van Basten, były napastnik Ajaksu i Milanu, zdecydowanie odmłodził drużynę narodową. Zbudował reprezentację wokół grających na co dzień w rodzimych klubach młodych i niedoświadczonych piłkarzy lub starszych, ale dotychczas pomijanych przez kolejnych selekcjonerów. Zmiany kadrowe poczynione przez van Bastena były tak głębokie, że dziennikarze zaczęli pisać o "pomarańczowej rewolucji" w kadrze[21]. To za jego kadencji miejsce w reprezentacji wywalczyli m.in. Khalid Boulahrouz, Joris Mathijsen, a także Wesley Sneijder, Robin van Persie i Dirk Kuyt, a na jej lidera wyrósł Arjen Robben. Jednak w podsumowaniach czteroletniej kadencji van Bastena przeważał niedosyt; podkreślano, że najpierw odsunął starsze pokolenie piłkarzy i zdecydowanie oparł kadrę na młodych graczach, konsekwentnie ignorował słowa krytyki zarówno działaczy, jak i kibiców oraz autorytetów sportowych (jak Johan Cruyff), jednak – wyniki na turniejach nie były satysfakcjonujące: Holendrzy odpadli już w drugiej rundzie zarówno Mundialu 2006, jak i Euro 2008, gdzie wcześniej w rozgrywkach grupowych wysoko pokonali aktualnych mistrzów (Włochy) i wicemistrzów świata (Francja).
Następcą van Bastena został Bert van Marwijk, który z piłkarzami wprowadzonymi przez niego do reprezentacji (plus Mark van Bommel i Gregory van der Wiel) zdobył srebrny medal na Mundialu 2010. W prasowych komentarzach zwracano uwagę na to, że chociaż van Marwijk był kontynuatorem koncepcji gry stworzonej przez van Bastena, to – inaczej niż jego poprzednik – rozsądniej wykorzystywał potencjał ofensywny zawodników, i przez to na mundialu Holendrzy nie zagrali ani jednego tak efektownego meczu, jak z Włochami czy Francją na mistrzostwach Europy. Selekcjoner wolał oszczędzać siły na decydujące spotkania nawet kosztem widowiskowego stylu gry[22] oraz – jak sam podkreślał – położyć większy nacisk na grę w obronie[23][24]. Taktyka van Marwijka odniosła sukces – Holendrzy po raz pierwszy od 1978 roku zagrali w finale mistrzostw świata, jednak – podobnie jak wtedy – zakończyli turniej na drugim miejscu; tym razem ulegli 0:1 Hiszpanii. W drodze do finału pokonali m.in. Danię, Brazylię i Urugwaj.
| 7 lipca 1974 finał Mundialu 1974 |
Holandia |
1-2
1-2
|
Stadion Olimpijski, Monachium | |||
| Johan Neeskens |
Paul Breitner Gerd Müller |
Widzów: 75,200 Sędzia: |
||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 25 czerwca 1978 finał Mundialu 1978 |
Holandia |
1-3 (po dogr.) 0-1
|
Estadio Monumental, Buenos Aires | |||
| Dick Nanninga |
Mario Kempes Daniel Bertoni |
Widzów: 71,483 Sędzia: |
||||
|
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 25 czerwca 1988 finał Euro 1988 |
ZSRR |
0-2
0-1
|
Stadion Olimpijski, Monachium | |||
| Ruud Gullit Marco van Basten |
Widzów: 72,308 Sędzia: |
|||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| 11 lipca 2010 finał Mundialu 2010 |
Holandia |
0-1 (po dogr.) 0-0
|
Soccer City Stadium, Johannesburg | |||
| Andrés Iniesta |
Widzów: 84,490 Sędzia: |
|||||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Aktualne ustawienie, el do Euro 2012 |
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Zespół | Pkt | M | W | R | P | Br+ | Br- | +/- |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 |
| 9 czerwca 2012 18:00 CEST |
Holandia |
: | Stadion Metalist, Charków | |||
| 13 czerwca 2012 20:45 CEST |
Holandia |
: | Stadion Metalist, Charków | |||
| 17 czerwca 2012 20:45 CEST |
Portugalia |
: | Stadion Metalist, Charków | |||
|
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lista zawodników powołanych na Euro 2012 (szeroka kadra).
Liczba meczów i goli na 27 maja 2012
1Numery zawodników z Mundialu 2010.
Stan na 27 maja 2012.
Ostatnim meczem, jaki uwzględniono w statystyce, jest mecz towarzyski z Bułgarią (1:2) z 26 maja 2012 roku.
Najwięcej występów w kadrze
|
Najwięcej goli w kadrze
|
Pełna lista selekcjonerów kadry znajduje się tutaj.
| Zdjęcie | Trener | Wiek1 | Data zatrudnienia | Data rezygnacji | M | Z | R | P | %Z | Okoliczności rezygnacji |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 47 | 14 września 1988 |
28 marca 1990 |
13 | 6 | 4 | 3 | 46,1% | Na trzy miesiące przed Mundialem 1990 został zwolniony - mimo awansu do tego turnieju - na wniosek większości piłkarzy, niezawodolonych z jego metod szkoleniowych. | ||
| 50 | 20 lutego 1990 |
28 marca 1990 |
2 | 1 | 1 | 0 | 50,0% | Tymczasowo prowadził kadrę za chorego Libregtsa. W dwu meczach towarzyskich zanotował zwycięstwo (2:1 ze ZSRR) i remis (0:0 z Włochami). | ||
| 48 | 30 maja 1990 |
24 czerwca 1990 |
6 | 1 | 3 | 2 | 16,7% | Po nieudanym Mundialu 1990 - zgodnie z wcześniejszymi deklaracjami - ustąpił miejsca wracającemu do pracy z reprezentacją Michelsowi. | ||
| 62 | 26 września 1990 |
22 czerwca 1992 |
19 | 11 | 4 | 4 | 57,9% | Po zdobyciu brązowego medalu na Euro 1992 nie tylko zrezygnował z prowadzenia kadry, ale i w ogóle zakończył karierę szkoleniową. | ||
| 45 | 9 września 1992 |
14 grudnia 1994 |
26 | 15 | 5 | 6 | 57,7% | W grudniu 1994 roku, na początku eliminacji do Euro 1996, złożył dymisję, bo otrzymał korzystniejszą finansowo ofertę z PSV Eindhoven. | ||
| 48 | 20 grudnia 1994 |
11 lipca 1998 |
37 | 22 | 7 | 8 | 59,4% | Po wywalczeniu czwartego miejsca na Mundialu 1998 otrzymał propozycję pracy w Realu Madryt. | ||
| 36 | 10 października 1998 |
30 czerwca 2000 |
22 | 8 | 11 | 3 | 36,4% | Zrezygnował pod wpływem krytyki mediów po niesatysfakcjonującym występie drużyny na Euro 2000. | ||
| 49 | 7 lipca 2000 |
5 grudnia 2001 |
14 | 8 | 4 | 2 | 57,1% | Podał się do dymisji po porażce w eliminacjach do Mundialu 2002. | ||
| 55 | 1 lutego 2002 |
1 lipca 2004 |
29 | 17 | 6 | 6 | 58,6% | Drugą przygodę na stanowisku selekcjonera zakończył po Euro 2004, po którym jego ustąpienia zażądały media. | ||
| 40 | 1 sierpnia 2004 |
1 lipca 2008 |
52 | 35 | 11 | 6 | 67,3% | Decyzję o odejściu z reprezentacji ogłosił już cztery miesiące przed Euro 2008. Po tym turnieju został szkoleniowcem Ajaksu Amsterdam. | ||
| 56 | 1 lipca 2008 |
- | 47 | 32 | 9 | 6 | - |
1 W chwili obejmowania funkcji selekcjonera.
| rok | styczeń | luty | marzec | kwiecień | maj | czerwiec | lipiec | sierpień | wrzesień | październik | listopad | grudzień |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1993 | - | - | - | - | - | - | - | 16. | 13. | 6. | 2. | 7. |
| 1994 | 7. | 3. | 9. | 8. | 11. | 2. | 5. | 5. | 5. | 5. | 6. | 6. |
| 1995 | 6. | 8. | 8. | 7. | 7. | 9. | 17. | 17. | 5. | 14. | 10. | 6. |
| 1996 | 6. | 6. | 6. | 11. | 13. | 13. | 6. | 6. | 7. | 9. | 10. | 9. |
| 1997 | 9. | 9. | 9. | 10. | 7. | 10. | 6. | 6. | 4. | 8. | 12. | 22. |
| 1998 | 22. | 25. | 6. | 14. | 25. | 25. | 8. | 9. | 9. | 9. | 9. | 11. |
| 1999 | 8. | 8. | 8. | 9. | 9. | 10. | 13. | 13. | 14. | 16. | 17. | 19. |
| 2000 | 19. | 19. | 19. | 20. | 21. | 21. | 8. | 8. | 10. | 9. | 10. | 8. |
| 2001 | 8. | 8. | 9. | 10. | 8. | 9. | 10. | 10. | 8. | 7. | 8. | 8. |
| 2002 | 8. | 8. | 9. | 9. | 9. | 9. | 15. | 14. | 12. | 9. | 10. | 6. |
| 2003 | 6. | 6. | 6. | 5. | 6. | 5. | 4. | 4. | 7. | 5. | 6. | 4. |
| 2004 | 4. | 4. | 4. | 5. | 4. | 5. | 5. | 6. | 6. | 5. | 6. | 6. |
| 2005 | 6. | 6. | 7. | 5. | 5. | 4. | 3. | 3. | 2. | 2. | 3. | 3. |
| 2006 | 3. | 3. | 3. | 3. | 3. | 3. | 6. | 6. | 6. | 7. | 7. | 7. |
| 2007 | 7. | 7. | 7. | 6. | 6. | 9. | 6. | 7. | 5. | 7. | 9. | 9. |
| 2008 | 9. | 9. | 9. | 10. | 10. | 10. | 5. | 4. | 4. | 5. | 4. | 3. |
| 2009 | 3. | 3. | 3. | 3. | 3. | 2. | 3. | 3. | 3. | 3. | 3. | 3. |
| 2010 | 3. | 3. | 3. | 4. | 4. | 4. | 2. | 2. | 2. | 2. | 2. | 2. |
| 2011 | 2. | 2. | 2. | 2. | 2. | 2. | 2. | 1. | 2. | 2. | 2. | 2. |
| 2012 | 2. | 3. | 2. | 4. | 4. |
Piłkarze Holandii grali z Polską czternaście razy – pięć razy wygrali, sześciokrotnie w meczu padł remis, a trzy razy schodzili z boiska pokonani (bramki 19:15):
|
||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||
|
||||||||
|
|||||||||||||||||||||||