Richard Helms

Richard Helms
Richard Helms
Data i miejsce urodzenia	30 marca 1913 Filadelfia
Data śmierci	23 października 2002
Dyrektor Centrali Wywiadu
Okres urzędowania	od 30 czerwca 1966 do 2 lutego 1973
Poprzednik	William F. Raborn, Jr
Następca	James Schlesinger

Richard Helms, właściwie Richard McGarrah Helms (ur. 30 marca 1913, zm. 23 października 2002) - pierwszy amerykański oficer wywiadu, który awansował na stanowisko dyrektora Centrali Wywiadu - Director of Central Intelligence (DCI); (żaden z wcześniejszych siedmiu DCI nie zajmował się bezpośrednio wywiadem, jedynie Allen Dulles, ale tak naprawdę był dyplomatą, także był zaangażowany głęboko w prace wywiadowczą, lecz nigdy nie otrzymał stopnia oficerskiego), sprawował to stanowisko od czerwca 1966 roku do lutego 1973 roku. Przedtem od kwietnia 1965 do czerwca 1966 roku był zastępcą ówczesnego dyrektora Centrali Wywiadu, Williama Raborna, Jra. Helms jest (jak dotąd) jedynym DCI, który został skazany na dwa lata więzienia z zawieszeniem i karę pieniężną za kłamstwo przed Kongresem co do tajnych działań Centralnej Agencji Wywiadowczej, wówczas mu podległej.

Urodzony 30 marca 1913 roku w Pensylwanii, absolwent Williams College, przez pewien czas europejski korespondent United Press. Pracował w Niemczech, a następnie jako dyrektor działu ogłoszeń w jednym z dzienników amerykańskich. W czerwcu 1942 roku wcielony do wojska, w stopniu por. rez. US Navy. Po przeszkoleniu i krótkiej służbie na stanowisku sztabowym, w sierpniu 1943 roku przydzielony został do Biura Służb Strategicznych (Office of Strategic Services - OSS. Służbę pełnił w Wielkiej Brytanii, Luksemburgu i Niemczech, gdzie miał okazję zetknąć się z twardymi realiami pracy wywiadu.

Po demobilizacji w 1946 roku, rozpoczął pracę w Departamencie Wojny (War Department), który przejął część agend rozwiązanego właśnie Biura Służb Strategicznych (OSS) i przekształcił je w Biuro Operacji Specjalnych (Office of Special Operations - OSO). Sprawował tam funkcję szefa Wywiadu i Kontrwywiadu na Niemcy, Austrię i Szwajcarię. Po utworzeniu Centralnej Agencji Wywiadowczej (CIA), w lipcu 1947 roku, odpowiedzialność za tajne operacje przejęło podporządkowane Departamentowi Stanu Biuro Koordynacji Politycznej (Office of Policy Coordination - OPC), kierowane przez weterana OSS, Franka Wisnera, wchłonięte później przez Zarząd Planowania CIA. W lipcu 1952 roku Helms objął stanowisko tymczasowego szefa operacyjnego; jako oficer o dużym doświadczeniu i stażu na stanowiskach sztabowych wydał się naturalnym zastępcą Wisnera. Kiedy w 1958 roku Wisner opuścił stanowisko DDP (Deputy Director for Plans), uważano że jego miejsce zajmie Helms. Allen Dulles mianował jednak niespodziewanie Richarda Bissella Jra. Fiasko operacji kubańskiej (Inwazja w Zatoce Świń na Kubie) pociągnęło za sobą dymisję zarówno Bissella jak i samego dyrektora CIA (DCI) Allena Dullesa. W 1962 roku nowy DCI, John McCone, mianował Helmsa DDP. Lata sprawowania przez Helmsa tej funkcji to okres coraz głębszego zaangażowania Stanów Zjednoczonych w wojnę wietnamską.

W 1966 roku prezydent Lyndon Johnson mianował Helmsa szefem CIA (dyrektorem Centrali Wywiadu - DCI), na miejsce wiceadmirała Williama Raborna, Jra. Po kilku sukcesach i dużych porażkach CIA w Wietnamie oraz zamieszaniu funkcjonariuszy CIA w Aferę Watergate, w lutym 1974 roku prezydent Richard Nixon (jeszcze przed swoją dymisją) zwolnił Helmsa ze stanowiska DCI, mianując go ambasadorem Stanów Zjednoczonych w Iranie. Na stanowisku DCI zastąpił go James R. Schlesinger.

Jednym z następstw Afery Watergate, było zainteresowanie senackich komisji dochodzeniowych metodami działania Centralnej Agencji Wywiadowczej - CIA. Ujawniono różne machinacje Agencji, określane w jej żargonie mianem Family Jewels ("Rodzinne Klejnoty"). W trakcie przesłuchań przed komisją senacką, zatwierdzającą nominację Helmsa na ambasadora w Iranie, na pytanie, czy CIA próbowała obalić prezydenta elekta Chile Salvadora Allende w 1970 roku, Helms odpowiedział przecząco. W 1977 roku zaprzeczenie to stało się podstawą do sformowania przeciwko niemu aktu oskarżenia o krzywoprzysięstwo. Helms, który zdecydował się na ugodę sądową, został wtedy skazany na 2 tysiące dolarów grzywny i 2 lata więzienia w zawieszeniu. Sześć lat później prezydent Ronald Reagan nagrodził Helmsa Medalem Bezpieczeństwa Narodowego (National Security Medal). Po wycofaniu się z życia publicznego Helms założył firmę consultingową.

Zmarł w 23 października 2002 roku, został pochowany na Narodowym Cmentarzu w Arlington, w stanie Wirginia.