Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Riszon le-Syjon ראשון לציון |
|||
|
|||
 Ulica Echad HaAm w Riszon le-Cijjon |
|||
| Dewiza: brak | |||
| Państwo |  Izrael |
||
| Dystrykt | Dystrykt Centralny | ||
| Burmistrz | Dov Tzur | ||
| Powierzchnia | 58,7 km² | ||
| Wysokość | 40 m n.p.m. | ||
| Ludność (2012) • liczba ludności • gęstość |
250 296▲ 4263 os./km² |
||
| Nr kierunkowy | +972 3 | ||
| Kod pocztowy | 75150 | ||
| Miasta partnerskie |  Tianjin, Chiny Gonder, Etiopia Nîmes, Francja Heerenveen, Holandia Münster, Niemcy Lublin, Polska Petersburg, Rosja Braszów, Rumunia Preszów, Słowacja Metrowest, USA Prince George, USA Lwów, Ukraina Debreczyn, Węgry Teramo, Włochy |
||
|
Położenie na mapie Izraela
  Riszon le-Syjon
ראשון לציון |
|||
| Na mapach: | |||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||
| Strona internetowa miasta | |||
Riszon le-Syjon (często nazywane w skrócie Riszon; hebr. ראשון לציון, Rishon LeTsiyyon; arab. ريشون لتصيون, Riszun Litsijjun; pol. dosł. Pierwszy w Syjonie; oficjalna pisownia w ang. Rishon LeZion) – miasto położone w Dystrykcie Centralnym w Izraelu. Jest to czwarte pod względem liczby mieszkańców miasto Izraela. W 2006 żyło w nim 222 tys. ludzi[1].
Spis treści |
Leży na równinie Szaron w aglomeracji miejskiej Gusz Dan, w otoczeniu miast Ness Ziona, Lod, Cholon i Bat Jam, miasteczek Beer Ya'aqov, Bet Dagan i Azor, kibuców Palmachim, Netser Sereni, moszawów Gan Soreq, Neta'im, Nir Zvi, Ahi'ezer i Mishmar HaShiv'a, oraz wioski Kfar Chabad.
Miasto zajmuje powierzchnię 58,704 km². Jest położone na nadmorskich wydmach na wybrzeżu Morza Śródziemnego, pomiędzy dużymi miastami Ness Ziona, Lod, Holon i Bat Yam w obrębie aglomeracji miejskiej Gusz Dan.
Od wschodniej strony z miastem graniczy strefa przemysłowa Tzrifin, w której obrębie znajduje się duża baza szkoleniowa Sił Obronnych Izraela.
Riszon le-Syjon ma klimat śródziemnomorski, który charakteryzuje się upalnymi i suchymi latami oraz chłodnymi i deszczowymi zimami[2]. Wiosna rozpoczyna się w marcu, a w drugiej połowie maja rozpoczyna się lato. Średnia temperatura latem wynosi 29°C, a zimą 15 °C. Zimą zdarza się spadek temperatury do 1 °C. Największe opady deszczu występują pomiędzy listopadem a marcem. Suma rocznych opadów atmosferycznych wynosi 560 mm.
Temperatura w kolejnych miesiącach roku (w °C) - średnia pomiarów z lat 1981-2000:
| Miesiąc | I | II | III | IV | V | VI | VII | VIII | IX | X | XI | XII |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maksymalna temperatura |
23 | 27 | 31 | 35 | 37 | 36 | 33 | 33 | 33 | 33 | 31 | 26 |
| Minimalna temperatura |
1 | 2 | 3 | 6 | 8 | 13 | 16 | 17 | 15 | 10 | 6 | 2 |
| Suma opadów mm |
139,7 | 88,9 | 61 | 20,3 | 2,5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 27,9 | 73,7 | 144,8 |
Osada została założona 31 lipca 1882 przez grupę dziesięciu żydowskich pionierów z syjonistycznej organizacji Chowewej Syjon, którzy przyjechali do Palestyny z Charkowa w Rosji (współcześnie na Ukrainie)[3]. Na czele pionierów stał Zalman Dawid Levonti. Zakupili oni 835 akrów (3,5 km²) ziemi od Arabów z pobliskiej wioski Ayun Kara.
Była to druga współczesna żydowska osada założona w Palestynie - pierwszą była Petah Tikwa. Jej nazwę zaczerpnięto z biblijnego tekstu z Księgi Izajasza 41:27
| „ |
Jam pierwszy, który ogłaszam Syjonowi: Oto, oto są; i Jerozolimie daję radosnego zwiastuna |
” |
Pionierzy stanęli przed licznymi trudnościami. Tutejsza gleba była piaszczysta, brakowało dostępu do wody, natomiast osadnicy nie posiadali żadnego doświadczenia rolniczego. Otrzymali oni jednak wsparcie ze strony nowo przybyłej grupy młodych żydowskich idealistów z grupy Bilu. Byli wśród nich Fani Belkind, Israel Belkind, Shimshon Belkind, Yoel Drubin, Dr. Haim Hissin i David Yudilovich. W 1883 wykopano pierwszą studnię, która do dzisiaj stanowi zabytek i ciekawostkę turystyczną. W 1886 powstała tutaj pierwsza szkoła hebrajska. W 1885 mieszkający tutaj Zeev Abramowicz po raz pierwszy użył współczesną flagę państwa Izraela. W 1889 w Riszon le-Cijjon ułożono współczesny hymn państwa Izraela.
Dalszym rozwojem osady żywo zainteresował się Baron Edmond James de Rothschild, który wysłał swoich administratorów aby zapoznali się z warunkami i możliwościami rozwoju. W następnych latach uczyniono znaczny postęp w rozwoju upraw rolniczych, hodowli cytrusów, uprawie winnicy i produkcji wina. W 1889 z pomocą barona Rothschilda założono winiarnię Carmel-Mizrahi Winery, z której w krótkim czasie rozwinął się największy w Izraelu producent wina Carmel. Przewodniczącym związku zawodowego pracowników winnicy był Dawid Ben Gurion.
W 1890 w Riszon le-Cijjon żyło 259 mieszkańców, w 1895 było 380 i w 1900 526 mieszkańców. Rozwój miasta był jednak przez cały czas mocno ograniczany przez brak wystarczającej ilości wody. W tym celu Baron Rothschild przysłał tutaj specjalistów, którzy wykryli zasoby wody na głębokości 42 metrów pod ziemią. Poziom wody gruntowej był jednak zróżnicowany i nowe studnie wykopano na głębokościach 20 i 25 metrów[4].
W 1950 Riszon le-Syjon otrzymało prawa miejskie[3].
Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 roku w mieście żyło 225,8 tys. mieszkańców, wszyscy Żydzi[1].
Populacja miasta pod względem wieku:
| Wiek (w latach) | Procent populacji w % |
|---|---|
| 0-4 | 7,4% |
| 5-9 | 7,1% |
| 10-14 | 7,1% |
| 15-19 | 7,5% |
| 20-29 | 16,0% |
| 30-44 | 20,0% |
| 45-59 | 20,3% |
| ponad 60 | 14,5% |
Źródło danych: Central Bureau of Statistics.
Riszon le-Syjon ma liczne osiedla mieszkaniowe: (1) w Starym Mieście są Nahalat Yehuda, Neve Hillel, Bnot Hayil, Abramovich, Katzenelson, Remez i Rishonim, (2) w południowej dzielnicy są Revivim, Kidmat Rishon, Ne'urim, Rambam, Neve Hadarim, HaShomer, Kfar Arye, Mishor HaNof i Kiryat Simha, oraz (3) w zachodniej dzielnicy są Neve Elyahu, Ne'ot Shikma, Neve Dekalim, Neve Hof, Neve Yam, Kiryat Rishon, Kiryat Cramim, Kiryat Ganim, Ne'ot Ashalim i Kiryat Hatanei Pras Nobel.
.JPG&filetimestamp=20070402161242)
W mieście znajdują się 23 szkoły podstawowe, 9 szkół średnich i 12 liceów. Do College Zarządzania - Studia Akademickie uczęszcza 12 tys. studentów[5].
Działa tu także Science College, Instytut Wychowawczy Ron Vardi dla utalentowanych dzieci oraz Instytut Badań Vulcani finansowany przez Ministerstwo Rolnictwa[5].
Miasto jest gospodarzem dorocznego Festiwalu Wina Riszon le-Syjon. Przy tej okazji w tutejszym amfiteatrze występowały liczne zespoły muzyczne, między innymi Metallica, Sting, Alanis Morissette i Sean Paul. Innym ważnym międzynarodowym festiwalem jest Festiwal Wiosny, które prezentuje sztukę widowiskową. W mieście odbywa się także Festiwal Piosenki Hebrajskiej[5].
Dom kultury Heichal HaTarbut jest ośrodkiem różnorodnych działań kulturalnych. Odbywają się tu warsztaty oraz przedstawienia teatralne. Jednak najbardziej imponującym jest Centrum Kultury Meir Nitzan, jeden z największych ośrodków kultury w kraju. Swoją działalność prowadzi tutaj znana izraelska orkiestra symfoniczne Rishon LeZion, kierowana przez Dana Ettingera, która uczestniczyła w wielu festiwalach na całym świecie. W 1991 otrzymała nagrodę ACUM[6].
Z innych instytucji kulturalnych należy wymienić: Muzeum Historii Riszon le-Syjon[7], Yad Lebanim, Cathedra Institute for Culture and Adult Enrichment, Bet Ha’Am, Zerubavel House i największą w Izraelu bibliotekę publiczną[5].
Miasto jest siedzibą Ministerstwa Rolnictwa.
Miasto jest znane z osiągnięć w piłce ręcznej i szachach. W piłce ręcznej dominującą w Izraelu rolę odgrywają kluby Hapoel Rishon LeZion i Maccabi Rishon LeZion. W szachach od 1939 istnieje Rishon LeZion Chess Club, w którym grali tacy arcymistrzowie jak Borys Alterman i Garri Kasparow.
W koszykówce ważnym jest klub Maccabi Rishon LeZion, który świętował swoje sukcesy w latach 90. Jest tu także stadion Haberfeld Stadium.
Miasto słynie z winiarni Carmel-Mizrahi Winery. Wytwórnia została ostatnio zmodernizowana i można ją zwiedzać z przewodnikiem. W programie jest przewidziana degustacja tutejszych win.
Tutejszy przemysł i centra biznesowe ulokowano w dwóch specjalnych strefach na obrzeżach miasta, dzięki czemu nie zakłócają one spokojnego życia mieszkańców. Na północy jest stara strefa przemysłowa, a w zachodniej części miasta jest nowa strefa. Z przemysłu znajdują się tutaj między innymi zakłady elektroniczne, motoryzacyjne, cementownia oraz huta szkła. Znajdują się tutaj siedziby centrów logistycznych ogromnych międzynarodowych koncernów, takich jak Coca-Cola, Gazit Globe, Volvo i Fiat[5].
Przy mieście działa zakład odsalania wody[8], który produkuje 3,7 miliona kubików wody rocznie[5].
Stara część Riszon le-Syjon stanowi obszar śródmieścia wokół ulic Herzla i Żabotyńskiego. Centrum dzielnicy stanowi ulica Rothschilda, przy centrum handlowym Midrehov oraz przy starym parku Gan-HaMoshava. Z ciekawych rzeczy warto zobaczyć tutaj starą wieżę ciśnień oraz pierwszą szkołę hebrajską (Beit Sefer Haviv). W Muzeum Jad Lebanim przedstawiono historię Syjonizmu i osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Tuż obok muzeum znajduje się Wielka Synagoga, którą wybudowano w 1885 jako magazyn zboża (władze tureckie nie zezwalały na budowę domu modlitwy). Obecnie w mieście istnieje około 160 synagog.
W zachodniej części powstaje nowe miasto Riszon le-Syjon, w którym nowoczesne osiedla buduje się pośrodku parków. Tamtejsze centra handlowe i rozrywki żyją przez całą noc. Po zachodniej stronie autostrady nr 4, na piaszczystych nadmorskich wydmach wybudowano w 1991 kompleks rozrywkowy (The Superland) z wesołym miasteczkiem i ZOO[9]. Uzupełnieniem atrakcji są plaże i nadmorski deptak.
Burmistrzowie:
Przez zachodnią część miasta, blisko wybrzeża, przechodzi autostrada nr 20 
(Riszon le-Cijjon-Rishpon), która na południe od miasta krzyżuje się z autostradą nr 431 
(Riszon le-Cijjon-Kfar Szmuel), a w centrum miasta krzyżuje się z drogą nr 441 
. Przez środkową część miasta przechodzi autostrada nr 4 
(Erez-Rosh HaNikra), która również krzyżuje się z drogą nr 441. W południowej części Riszon le-Cijjon, od autostrady nr 4 oddziela się droga ekspresowa nr 42 
(Aszdod-Riszon le-Cijjon). Przez centrum miasta przechodzi także droga nr 412 
, którą jadąc na południe dojeżdża się do miasta Ness Ziona, a jadąc na północ przejeżdża się przy Ministerstwie Rolnictwa i dojeżdża do drogi ekspresowej nr 44 
(Cholon-Eshta'ol).
W południowo-zachodniej części miasta zlokalizowana jest stacja kolejowa Rishon LeZion HaRishonim. Pociągi z Riszon le-Cijjon jadą do Lod, Kfar Saby i Tel Awiwu.
|
|||||||||||||||||
|
|||||||||||||
