Robert Bárány

Robert Bárány
Data i miejsce urodzenia	22 kwietnia 1876 Wiedeń
Data i miejsce śmierci	8 kwietnia 1936 Uppsala
Zawód	otiatra
Narodowość
Multimedia w Wikimedia Commons

Robert Bárány (ur. 22 kwietnia 1876 w Wiedniu, Austria, zm. 8 kwietnia 1936 w Uppsali, Szwecja) – austriacki lekarz węgiersko-żydowskiego pochodzenia, otiatra, laureat Nagrody Nobla 1914 roku.

W młodośći przebył gruźlicę kości, wskutek czego kulał; jednak choroba wyzwoliła zainteresowanie medycyną. W 1900 obronił doktorat i podjął pracę w szpitalu miejskim we Frankfurcie nad Menem; później pracował w klinice psychiatrycznej Kraepelina, klinice chirurgicznej Gussenbauera (Wiedeń), klinice laryngologicznej prof. Politzera. Od 1917 (do końca życia) był profesorem na Uniwersytecie w Uppsali.

Zajmował się chorobami ucha, zwłaszcza rolą błędnika i móżdżku w utrzymywaniu równowagi ciała. Wprowadził wiele podstawowych metod badawczych do oceny zmysłu równowagi. Za prace nad fizjologią i patologią aparatu przedsionkowego otrzymał Nagrodę Nobla za 1914, jednak z uwagi na toczącą się I wojnę światową zostało to ogłoszone dopiero rok później. Bárány jako ochotnik-lekarz zgłosił się na front wschodni; służył w Twierdzy Przemyśl. W 1915 po upadku twierdzy trafił do niewoli rosyjskiej, dlatego wiadomość o przyznaniu mu nagrody otrzymał przebywając jako jeniec wojenny w Turkiestanie. Z niewoli po interwencji księcia Gustawa Adolfa wykupili go Szwedzi za pośrednictwem Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. W 1916 odebrał nagrodę i pozostał w Szwecji.

Pomimo ułomności fizycznej uprawiał czynnie tenis i wspinaczkę. Jego dwaj synowie, farmakolog Ernst Barany (1910—1991), gastroenterolog Franz Barany (1910—1991) oraz córka, psychiatra Ingrid Barany Gifford (1918—2003) zostali także znanymi lekarzami.

Bibliografia

• Wulf von Bonin, Erich Bagge, Robert Herrlinger: Laureaci nagrody Nobla. Chemia, fizyka, medycyna. Warszawa: 1969. 
• The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1914 Robert Bárány