Robert Walser (ur. 15 kwietnia 1878 w Biel, zm. 25 grudnia 1956 w Herisau) - szwajcarski pisarz tworzący w języku niemieckim. Autor wierszy, powieści, dramatów oraz krótkich utworów prozą.
Spis treści |
Urodził się w wielodzietnej rodzinie. Był siódmym dzieckiem z ośmiorga rodzeństwa. Do 1905 mieszkał głównie w Zurychu, następnie wyjechał do Berlina - w mieście tym mieszkał jego brat Karl, malarz, ilustrator, scenograf teatralny. Pracował w wielu zawodach, jako urzędnik, kopista, sekretarz, sprzedawca, bibliotekarz, lokaj. W 1913 wrócił do Szwajcarii (mieszkał u siostry w Bellelay, później w rodzinnym Biel do 1921 oraz w latach 1921-29 w Bernie). Walczy z problemami alkoholowymi, depresją, zapada na schizofrenię. W 1929 zostaje umieszczony w zakładzie dla umysłowo chorych w Waldau, później w Herisau, gdzie pozostawał aż do śmierci. Zmarł podczas spaceru w 1956 roku w pobliżu Herisau.
Za życia praktycznie nieznany, choć ceniony przez innych niemieckojęzycznych pisarzy (Kafka, Hesse, Musil). Na łamach prasy debiutował w 1898 w czasopiśmie "Der Bund", także w latach późniejszych publikował swoje utwory w czasopismach. W czasie pobytu w Berlinie napisał kilka powieści opartych na motywach autobiograficznych, wydanych także w Polsce: Rodzeństwo Tanner (Geschwister Tanner 1907), Willa pod Gwiazdą Wieczorną (Der Gehülfe 1908) i Jakub von Gunten (Jakob von Gunten 1909).
Jakub von Gunten to historia wychowanka szkoły służących. Autor sam uczęszczał do takiej placówki w Berlinie w 1905 roku. Bohaterami jego utworów są często młodzi ludzie niepewnie wkraczający w dorosły świat. Ceniony głównie za krótkie utwory pisane prozą. Właśnie w małych formach prozatorskich osiąga mistrzostwo stylu, odnotowując drobne wydarzenia i związane z nimi lęki oraz przeżycia. Bywa porównywany z Kafką, na którego twórczość mógł wywrzeć pewien wpływ.
Walser został odkryty w latach 60. XX wieku, przyczynił się do tego jego wieloletni opiekun, Carl Seelig. Oprócz jego powieści na język polski przełożono także wiele opowiadań i poezje: Przechadzka i inne utwory (1990), Dziwne miasto: Historie i rozprawki (2001), Mały krajobraz ze śniegiem (2003), Małe poematy (2003) Utwory prozą (2003) Mała proza (2003) Niedzielny spacer (2005).
Łukaszewicz, M.: Robert Walser, Warszawa, 1990.
W 1995 premierę miał film braci Quay - Instytut Benjamenta - będący adaptacją powieści Jakub von Gunten.