Rothschild (pl. Rotszyld) - międzynarodowa rodzina niemieckich Żydów, związana z bankowością i finansami, posiadająca silną pozycję w Europie z nadanymi tytułami szlacheckimi przez rządy Austrii i Wielkiej Brytanii. Jest to jedna z najbogatszych rodzin na świecie. Już w XIX wieku nazwisko Rotszyldów było synonimem bogactwa.
Spis treści |
Nazwisko Rothschild (po polsku Rotszyld) jest nazwiskiem niemieckim, wywodzącym się od określenia domu z czerwonym szyldem (język średnio-wysoko-niemiecki: rōt "czerwony" + schild "tarcza", "znak"), nazwą odnotowaną już w XIII wieku.
Rodzina pochodzi z tak oznaczonego domu w dzielnicy żydowskiej we Frankfurcie nad Menem. Jej protoplastą był Isaac Rothschild, który osiedlił się w tym mieście w 1530 roku[1]. W latach sześćdziesiątych XVIII wieku młody Mayer Amschel Rothschild (1744-1812) założył kantor finansowy. Był też doradcą finansowym landgrafa Hesji w Hanau. W 1867 rodzina przeniosła się do domu Pod Zielonym Szyldem (Zum Grünen Schild).
Na początku XIX wieku jego pięciu synów rozpoczęło ekspansję rodzinnej firmy:
W 1816 czterej bracia otrzymali tytuły baronów z rąk cesarza austriackiego Franciszka I. W 1818 tytuł otrzymał również Nathan. Podejmowali spektakularne przedsięwzięcia, m.in. w 1814 finansowali obie strony konfliktu podczas kampanii napoleońskiej, gorączkę złota w Kalifornii i Australii, budowę kanału Sueskiego, rozwój kolejnictwa w Anglii, Francji i Hiszpanii[2] w 1887 rozwijali przemysł wydobycia kamieni szlachetnych w Afryce (De Beers) i Indiach oraz przemysł naftowy, np. w okolicach Baku i Batumi. Syn Natana - baron Lionel Nathan Rothschild (1808-1879), był pierwszym posłem do Izby Gmin pochodzenia żydowskiego. Od 1852 przez ponad 40 lat bank londyński prowadził Mennicę Królewską. W czasie kryzysu w 1929 rodzina uratowała przed upadkiem ówcześnie największy bank kraju Creditanstalt.
Rodzina wspomagała powstanie państwa Izrael. Edmund James de Rothschild jest patronem pierwszego osiedla w Palestynie w Riszon le-Syjon, m.in. w 1887 zakładając tam winnicę. W latach 1901-1989 działalność we Frankfurcie nad Menem była zawieszona.
W czasie II wojny światowej nie funkcjonowały również banki w Paryżu i Wiedniu. Szereg członków rodziny było prześladowanych. Niektórzy znaleźli schronienie w Stanach Zjednoczonych. Jedna osoba (katolicka żona jednego z braci Rothschildów) została złapana przez Niemców i osadzona w obozie koncentracyjnym Ravensbrück, gdzie zginęła. Jej mąż uciekł do Londynu.
Po 1960 powrócono do operacji na rynku amerykańskim (Rothschild Inc.). W 1963 powstała w Genewie La Compagnie Financière Edmond de Rothschild. W 1981 bank francuski został przez socjalistyczny rząd François Mitterranda znacjonalizowany. Rotszyldowie podjęli decyzję o utworzeniu nowego banku pod nazwą Rothschild & Cie Banque. W 1989 we Frankfurcie nad Menem założył swoją spółkę bank londyński N M Rothschild & Sons. W obliczu postępującej konkurencji i koncentracji kapitału w 2003 banki – londyński, nowojorski i paryski utworzyły holding Rothschilds Continuation Holdings AG. Od 2005 w 20% jest własnością korporacji Jardine, Matheson & Co. z Hongkongu. Rothschild to również wina z okolic Bordeaux – od 1853 Château Mouton Rothschild, od 1868 Château Lafite-Rothschild, z Płd. Afryki i Argentyny.
Rotszyldowie posiadali majątki na terenie całej Europy: m.in. na Śląsku (w latach 1844–1936 Pałac w Chałupkach oraz 1845-1938 pobliskie Šilheřovice, leżące obecnie w granicach Czech).
Od 1999 w Warszawie funkcjonuje należący do grupy przedsiębiorstw rodziny - bank inwestycyjny pod nazwą RCF Polska Sp. z o.o.
Nazwisko przyjęło też wielu nie związanych z rodziną żydów aszkenazyjskich.
W języku angielskim nazwisko wymawia się "Roth-child" lub "Roth's-child", w języku polskim – "Rot-szyld".
Rodzina Rotszyldów figuruje w wielu tzw. "teoriach spiskowych"; uważa się ich za członków różnych tajnych stowarzyszeń, np. zakonu iluminatów, podobnie jak inne wpływowe rodziny bankierskie, jak np. Rockefellerowie, czy Morganowie. Wg wielu z teorii, bankierzy ci są odpowiedzialni za wszystkie decyzje geopolityczne; nie będąc eksponowanymi przez media ("ludzie-cienie"), stanowią prawdziwą władzę; dążą do stworzenia totalitarnego rządu światowego, z czym wiąże się idea tzw. Nowego porządku świata.