Rozbicie dzielnicowe Rusi

Ruś podczas rozbicia dzielnicowego

Rozbicie dzielnicowe Rusi – okres rozdrobnienia feudalnego w historii ziem ruskich, trwający od 1054 do 1480 roku.

Przyczyny rozbicia

Po śmierci Jarosława Mądrego w 1054 roku, Ruś rozpadała się na szereg księstw dzielnicowych. Było to wynikiem podziału państwa Rurykowiczów pomiędzy pięciu synów Jarosława. Każdorazowy podział władzy po śmierci kolejnych książąt kijowskich (zgodnie z zasadą senioratu) osłabiał państwo. Upadku nie powstrzymała ugoda książąt w Lubeczu (rok 1097), na mocy której unieważniono oficjalnie zasadę senioratu, postanawiając że od tego momentu w każdej oddzielnej dzielnicy panować będzie dziedzicznie dana linia książęca. Również silna chwilowo pozycja książąt Włodzimierza Monomacha (1113 – 1125), czy Mścisława Haralda (1125 –1132), nie zapobiegła osłabianiu Rusi. Ród Rurykowiczów pogrążył się w konfliktach wewnętrznych, zręcznie wykorzystywanych przez Bizancjum. Rozdrobnieniu sprzyjały panujące wówczas stosunki ekonomiczne: w związku z ograniczeniem handlu pomiędzy poszczególnymi dzielnicami, potęgowała się ich polityczna izolacja.

Po powstaniu Cesarstwa Łacińskiego w roku 1204, Ruś straciła swe kontakty handlowe w basenie Morza Czarnego na rzecz Wenecji^{[potrzebne źródło]}. W połowie XII wieku istniały następujące księstwa dzielnicowe:

• Księstwo Nowogrodzkie,
• Księstwo Włodzimiersko-Suzdalskie,
• Księstwo muromsko-riazańskie,
• Księstwo Smoleńskie,
• Księstwo Kijowskie,
• Księstwo Połockie,
• Księstwo czernihowskie,
• Księstwa halickie i wołyńskie,
• Księstwo perejasławskie,
• Księstwo Turowsko-Pińskie,
• Księstwo nowogrodzko-siewierskie (Siewierszczyzna)

Upadek Kijowa

Wieki XII i XIII przyniosły dalszy polityczny, gospodarczy i kulturalny upadek Kijowa. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy było spalenie miasta przez księcia suzdalskiego Andrzeja Bogolubskiego, w roku 1169. Wraz z osłabieniem władzy książęcej, znaczenia nabierało możnowładztwo (bojarzy). Księstwa dzielnicowe – z wyjątkiem Nowogrodu i Pskowa, upadły. Pomimo to, dalej była kolonizowana dolina górnej Wołgi.

Wzrost znaczenia Zalesia

Wobec upadku znaczenia Kijowa, oraz niszczycielskich najazdów Pieczyngów, a następnie Połowców, ośrodek władzy przesunął się do obszarów Rusi Zaleskiej, chronionych przed najazdami puszczą.

Bibliografia

• Benedykt Zientara: Historia powszechna średniowiecza. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2006, s. 252, 253. ISBN 978-83-7436-092-0. 
• Tadeusz Manteuffel: Historia powszechna : średniowiecze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1990, s. 249-251. ISBN 83-01-08685-8. 
• Ludwik Bazylow: Historia Rosji. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich - Wydawnictwo, 2010, s. 32-38. ISBN 978-83-04-04641-2.