Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Rumuński Kościół Prawosławny | |
| Biserica Ortodoxă Română | |
 Sobór św. św. Konstantyna i Heleny w Bukareszcie |
|
| Państwo |  Rumunia |
| Siedziba | Bukareszt |
| Data powołania | 1878 |
| Wyznanie | prawosławie |
| Katedra | Katedra św. św. Konstantyna i Heleny w Bukareszcie |
| Patriarcha | patriarcha Rumunii Daniel |
| Dane statystyczne (2007) | |
| Liczba wiernych • procent wiernych |
86% |
| Liczba kapłanów • w tym diecezjalnych |
12 tys. |
| Liczba osób zakonnych | 6805 |
| Liczba diecezji | 47 |
| Liczba parafii | 10412 |
| Liczba klasztorów | 359 |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Strona internetowa | |
Rumuński Kościół Prawosławny, Patriarchat Rumuński (rum. Biserica Ortodoxă Română) – autokefaliczny Kościół prawosławny o randze patriarchatu. Na jego czele stoi patriarcha Daniel I, noszący tytuł arcybiskupa Bukaresztu, metropolity ungro-wołoskiego, namiestnika Cezarei Kapadockiej i patriarchy całej Rumunii[1]. Kościół posiada status autokefalicznego od 1878, zaś od 1925 jest kierowany przez patriarchów. Chrześcijańskie diecezje istniały na terenie współczesnej Rumunii już w pierwszych wiekach naszej ery.
Według danych z 1992 do Kościoła należało 86% mieszkańców Rumunii[2].
Spis treści |
Według tradycji pierwszymi misjonarzami chrześcijańskimi na terytorium Rumunii byli apostoł Andrzej oraz uczniowie św. Pawła[3]. Wpływy chrześcijaństwa na obszarze dzisiejszej Rumunii wzmocniły się po aneksji Dacji do Cesarstwa Rzymskiego. Najprawdopodobniej mieszkańcy regionu przyjęli chrześcijaństwo jeszcze przed wydaniem edyktu mediolańskiego[4]. W okresie prześladowań Dioklecjana z powodu wyznawania wiary chrześcijańskiej zginęło tam kilkaset osób uznanych następnie za świętych męczenników. Reprezentanci diecezji w regionie uczestniczyli w siedmiu soborach powszechnych[5]. Pierwotne administratury kościelne zostały jednak zniszczone w czasie wędrówki ludów. W II poł. IX w., po misji Cyryla i Metodego, z udziałem duchownych bułgarskich, na terenie dzisiejszej Rumunii powstały eparchie Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego[3]. W 1014, po podporządkowaniu Kościoła bułgarskiego Patriarchatowi Konstantynopolitańskiemu wskutek podbojów Bazylego Bułgarobójcy, obszar Rumunii objęła eparchia wołoska podległa Arcybiskupstwu Ochrydzkiemu[3]. Eparchia posiadała faktyczną autonomię organizacyjną, co umożliwiało szybki rozwój życia monastycznego i sztuki sakralnej[3]. W 1389 eparchia przyjęła nazwę Metropolii Ugro-Wołoskiej i w tej postaci od 1396 podlegała Patriarchatowi Konstantynopola, w strukturach którego działała do upadku Bizancjum[3]. Co najmniej od 1386 istniała Metropolia Mołdawii[6].
Po opanowaniu Bałkanów, Wołoszczyzny i Mołdawii przez Imperium Osmańskie Metropolia Ugro-Wołoska zachowała względną autonomię ze względu na położenie na peryferiach państwa tureckiego[3]. Władze tureckie podejmowały jednak próby islamizacji społeczeństwa, nie przynoszące spodziewanych efektów[7].
Wskutek wojny turecko-austriackiej i podpisania w 1699 pokoju w Karłowicach Austria przejęła Siedmiogrodu, zaś w 1718 także Banat. Władze austriackie, prowadzące politykę katolicyzacji kraju[8], przeforsowały, przy udziale misji jezuickiej powstanie w Siedmiogrodzie Kościoła Rumuńskiego Zjednoczonego z Rzymem, zaś metropolita Alba Iulia Atanazy (Anghel) przyjął w 1701 postanowienia unii kościelnej i został ponownie wyświęcony na biskupa katolickiego[9]. W latach 1761-1762 w Siedmiogrodzie administracyjnie zlikwidowano wszystkie klasztory prawosławne[9]. Niemniej w 1761 rząd austriacki zgodził się na ponowną organizację hierarchii prawosławnej w kraju[9], zaś w 1781 Józef II ogłosił akt tolerancyjny[8]. Początkowo do objęcia katedr biskupich zaproszonych hierarchów narodowości serbskiej, jednak od 1810 wszyscy biskupi na ziemiach rumuńskich byli tejże narodowości. Rumuński Kościół Prawosławny odegrał decydującą rolę w rozwoju narodowej kultury rumuńskiej i budowy świadomości narodowej[9].
Po powstaniu Zjednoczonych Księstw Mołdawii i Wołoszczyzny, a następnie Rumunii, w 1865, Rumuński Kościół Prawosławny ogłosił autokefalię. W listopadzie 1878 patriarcha konstantynopolitański zgodził się na powstanie autokefalicznej metropolii obejmującej terytorium Rumunii. Po poszerzeniu jej ziem o Dobrudżę, a po I wojnie światowej także Mołdawię, Siedmiogród i Bukowinę na obszarach tych również powstały struktury Kościoła[10]. Był to okres odbudowy szeregu monasterów oraz rozwoju działalności charytatywnej i oświatowej Kościoła[10]. W 1925 Rumuński Kościół Prawosławny otrzymał rangę patriarchatu[10]; pierwszym patriarchą został dotychczasowy metropolita Miron[11]. Rumuński Kościół Prawosławny był aktywnym uczestnikiem ruchu ekumenicznego[12].
W związku ze zmianą granic państwowych po II wojnie światowej struktury Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego na Bukowinie i w Mołdawii zostały włączone do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego[10]. W 1948 władze socjalistycznej Rumunii zlikwidowały również Rumuński Kościół Greckokatolicki, włączając jego struktury do Kościoła prawosławnego[10]. W pierwszych latach po II wojnie światowej komuniści rumuńscy naśladowali w swojej polityce model radziecki. Do obozów pracy trafiło od 300 do 500 duchownych prawosławnych, trzech biskupów zostało zamordowanych, trzynastu zostało uwięzionych. Po śmierci patriarchy Nikodema w 1948 władze doprowadziły do wyboru na jego następcę Justyniana, całkowicie uległego wobec rządu[13]. W tym też roku prześladowania zostały przerwane.
Sytuacja uległa ponownie gwałtownej zmianie po 1959. W latach 60. w Bukareszcie zniszczono szereg cerkwi, w całym kraju zamknięto znaczną część monasterów, zaś mnichów i mniszki zmuszono do porzucenia życia wspólnotowego. Ok. 1700 duchownych znalazło się w więzieniach[14]. W 1962 doszło do kolejnego zwrotu w polityce państwa: Rumuński Kościół Prawosławny został uznany za pożyteczne narzędzie w budowaniu rumuńskiego nacjonalizmu, pod warunkiem wspierania polityki państwa[13]. Odtąd jego duchowieństwo zachowywało w związku z tym pełną lojalność wobec dyktatorskiej władzy Nicolae Ceauşescu[12]. W 1975 działalność duszpasterską w Rumunii prowadziło 12 tys. kapłanów, wychodziło osiem periodyków teologicznych, zaś dwóch metropolitów zasiadało w parlamencie. Kościół zabierał głos w sprawach polityki zagranicznej kraju, dowodząc rumuńskości Siedmiogrodu i Besarabii[13]. Postawa Kościoła sprawiła, iż ok. 450 tys. wiernych wystąpiło z niego, przechodząc do Kościołów ewangelikalnych. W 1983 liczbę wiernych Kościoła szacowano na 15-17 mln[15].
Po upadku komunizmu w Rumunii Patriarchat Rumuński ponownie uzyskał swobodę działalności[2]. Według danych z 2007 prowadził 10412 parafii z 14373 cerkwiami, obsługiwanymi przez ok. 12 tys. duchownych. Działało również 359 monasterów zamieszkiwanych przez 2810 mnichów i 4795 mniszek[16]. Kościół prowadził 14 wydziałów teologicznych działających w ramach państwowych uczelni wyższych[16].
Rumuński Kościół Prawosławny pozostaje w łączności kanonicznej ze wszystkimi Kościołami. Łączności tej nie utrzymuje z nim natomiast Patriarchat Jerozolimski, który w maju 2011 zerwał ją z powodu konfliktu wokół budowy podległej Cerkwi rumuńskiej świątyni w Jerychu[17]. Synod Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego uznał tę decyzję za niezgodną z duchem braterskiej komunii i nie podjął analogicznej decyzji o zerwaniu łączności eucharystycznej[18].
Rumuński Kościół Prawosławny jest podzielony na metropolie, które następnie dzielą się na archidiecezje i diecezje[19]:
