Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Ryjkonos malutki | |
| Craseonycteris thonglongyai[1] | |
| (Hill, 1974) | |
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ssaki |
| Podgromada | ssaki żyworodne |
| Infragromada | łożyskowce |
| Rząd | nietoperze |
| Rodzina | ryjkonosowate |
| Rodzaj | Craseonycteris |
| Gatunek | ryjkonos malutki |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Ryjkonos malutki, świnionos (Craseonycteris thonglongyai) – gatunek ssaka z rzędu nietoperzy. Najmniejszy nietoperz świata i jeden z najmniejszych ssaków. Jedyny przedstawiciel rodziny ryjkonosowatych (Craseonycteridae).
Spis treści |
Długość ciała 29–33 mm, długość czaszki 10-11 mm, masa ciała 1,7–2,0 g. Ciało pokryte rdzawo-brunatnym futerkiem, przy czym brzuch jest jaśniejszy od grzbietu. Uszy relatywnie długie (9-10 mm), zaopatrzone w koziołki, duże nozdrza otoczone trójkątną naroślą, przypominającą nieco ryj świni. Ogona brak, jednak błona ogonowa dobrze rozwinięta.
Występuje wyłącznie w Tajlandii (dorzecze Kwai, m.in. jaskinie w okolicach Ban Sai Yoke) oraz w Birmie (Myanmar), gdzie odnotowano go wśród nietoperzy wylatujących z 19 jaskiń w stanie Mon. Obie znane populacje dzieli odległość około 250 km.
Jego kryjówkami dziennymi są niewielkie jaskinie krasowe, utworzone w wapieniu i ukryte w tropikalnym lesie monsunowym. Gatunek ten zajmuje najgłębsze partie jaskiń, z dala od wejścia. Żeruje w lesie, w pobliżu koron drzew tekowych i kęp bambusów.
Ryjkonos malutki wylatuje z kryjówki o zmierzchu i poluje na owady i inne stawonogi, chwytane zarówno z roślinności, jak i w powietrzu. Obserwowany czas aktywności łowieckiej tego gatunku jest bardzo krótki (około 30 minut wieczorem, 20 minut przed wschodem słońca). W skład jego pokarmu wchodzą muchówki (głównie z rodzin: Chloropidae, Agromyzidae i Anthomyiidae), drobne chrząszcze, pluskwiaki, błonkówki, prostoskrzydłe, jak również pająki. W czasie lotu w ciemności posługuje się echolokacją, wysyłając i odbierając odbite od przeszkody, niesłyszalne dla człowieka ultradźwięki. Jego sygnały echolokacyjne osiągają długość około 3 ms i składają się z trzech składowych harmonicznych o częstotliwościach 35, 70 i 105 kHz.
Podobnie jak wiele innych nietoperzy, ryjkonosy malutkie gromadzą się w koloniach. W wielu jaskiniach grupy takie liczą 10-15 osobników, jednak przeciętna wielkość kolonii wynosi około 100 osobników (maksymalnie 500). Osobniki przebywające w kolonii wiszą zwykle w znacznych odległościach od siebie i zrywają się do lotu natychmiast, gdy tylko zostaną spłoszone.
W porze suchej (późny kwiecień) samica rodzi jedno młode.
Pierwsze okazy zostały pozyskane przez tajlandzkiego zoologa Kitti Thonglongya, dopiero w 1973 roku. Jego nagła śmierć w 1974 uniemożliwiła mu opisanie nowego gatunku. Jednak przed śmiercią, Thonglongya przesłał kilka okazów swojemu brytyjskiemu koledze, Johnowi E. Hillowi, który dokonał formalnego opisu taksonu, jak się okazało należącego do zupełnie nowej, nieznanej wcześniej rodziny. Hill utworzył nazwę gatunkową thonglongyai od nazwiska zmarłego kolegi i na jego cześć. Z kolei angielska nazwa tego nietoperza (Kitti's Hog-nosed Bat) pochodzi od imienia tajlandzkiego zoologa oraz, przypominającego świński ryj (hog-nosed), nosa zwierzęcia. Inna angielska nazwa (Bumblebee bat) odnosi się do skrajnie małych rozmiarów ciała tego nietoperza (słowo bumblebee po angielsku oznacza trzmiela). Polska nazwa została zaproponowana przez poznańskiego chiropterologa, dr Zbigniewa Urbańczyka, w 2000 roku.
Z uwagi na bardzo ograniczony zasięg występowania, gatunek uważany za jednego z najbardziej zagrożonych ssaków świata. Populacja z Tajlandii liczy około 2300 osobników, zaś populacja z Birmy zaledwie 1300 osobników. Siedliska omawianego gatunku podlegają silnej degradacji na skutek wypalania lasów monsunowych, jak również ich wycinania w celu pozyskania drewna tekowego. Jako jedno z zagrożeń podaje się również propozycję budowy rurociągu z Birmy do Tajlandii. W przeszłości za poważne zagrożenie uważano również zakłócanie spokoju nietoperzom przez odwiedzających jaskinie turystów, pozyskiwanie okazów do celów naukowych oraz sprzedaż nietoperzy jako pamiątek dla zwiedzających. Większość z tych działań koncentrowała się w kilku jaskiniach, toteż obecnie uważa się, że nie stanowiły one szczególnego zagrożenia dla całej populacji. Gatunek jest objęty ochroną w parku narodowym Sai Yok, jednak poza jego granicami nie podlega ochronie prawnej.
