Ryzyko względne

Ryzyko względne (ang. RR, relative risk) – iloraz prawdopodobieństwa wystąpienia danego skutku w grupie eksperymentalnej, w której zastosowano określoną interwencję (np. zabieg chirurgiczny lub terapia farmakologiczna badanym lekiem) i tego prawdopodobieństwa w grupie kontrolnej. Ryzyko względne (stosunek wskaźników hazardu) odnosi się do związków przyczynowo-skutkowych i oznacza część ryzyka pozostałą po interwencji.

Szacowanie efektu interwencji (manipulacji eksperymentalnej) opiera się zwykle na mierze definiowanej jako współczynnik hazardu, inaczej hazard względny (ang. HR, hazard ratio), dlatego w publikacjach medycznych, opisujących postępowanie kliniczne prowadzone według zasad medycyny opartej na faktach (EBM), bardzo często synonimem ryzyka względnego jest HR, gdyż pod względem interpretacyjnym jest to pojęcie analogiczne do RR.

Nieco innym pojęciem jest współczynnik ryzyka, oznaczającego funkcję ryzyka w czasie. Określenie stosowane jest także w analizie przeżycia przy budowaniu tablic trwania życia lub krzywych przeżycia.

Przykład

Badanie ryzyka względnego zachorowania na raka płuc w dwóch grupach badanych, palących tytoń i niepalących. Niech a oznacza liczbę chorych w grupie palących, b liczbę chorych w grupie niepalących, m i n odpowiednio liczebność obu grup.

Grupa	Liczebność
	Chorych	Ogółem
Palący	18	88
Niepalący	2	136

Dla przykładu a = 18, m = 88, b = 2, i n = 136 (tabela).

Prawdopodobieństwo zachorowania na raka płuc wśród palaczy było 20,45%, a wśród niepalących 1,47%. Ryzyko względne (hazard względny) zachorowania na raka związanego z paleniem tytoniu wynosi

$RR=\frac {a/(m)}{b/(n)} = \frac {18/88}{2/136} = \frac {20,45}{1,47} = 13,9$

co oznacza, że palacze (w przykładzie) są 14-krotnie bardziej narażeni na raka płuc, aniżeli niepalący.

Przypisy

Linki zewnętrzne

• W. Fendler, J. Chałubińska, W. Młynarski, Techniki analizy przeżycia stosowane w onkologii — założenia, metodyka i typowe problemy interpretacyjne, „Onkologia w Praktyce Klinicznej”, tom 7 nr 2 z 2011, Serwis „Via Medica”