Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) – jednoosobowy organ władzy państwowej, pełniący funkcję ombudsmana. Urząd ten powstał w Polsce z dniem 1 stycznia 1988 roku. Pierwszym rzecznikiem została prof. Ewa Łętowska, obecnie urząd ten pełni prof. Irena Lipowicz. Działalność Rzecznika reguluje Konstytucja RP i Ustawa z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich.
[edytuj] Rzecznicy Praw Obywatelskich
- Ewa Łętowska (od 19 listopada 1987[1][2] do 12 lutego 1992)
- Tadeusz Zieliński (od 13 lutego 1992 do 7 maja 1996)
- Adam Zieliński (od 8 maja 1996 do 29 czerwca 2000)
- Andrzej Zoll (od 30 czerwca 2000 do 30 czerwca 2005)
- wakat od 1 lipca 2005 do 15 lutego 2006, obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich pełnił ustępujący rzecznik Andrzej Zoll[3]
- Janusz Kochanowski (od 15 lutego 2006 do 10 kwietnia 2010)
- wakat od 10 kwietnia 2010 do 21 lipca 2010, obowiązki Rzecznika Praw Obywatelskich pełnił Zastępca Rzecznika Stanisław Trociuk[4]
- Irena Lipowicz (od 21 lipca 2010[5])
[edytuj] Zadania i możliwości Rzecznika Praw Obywatelskich
Rzecznik, któremu pomagają jego zastępcy oraz Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, stoi na straży wolności, praw człowieka i obywatela. Kontroluje a także podejmuje stosowne czynności jeśli stwierdzi, że z powodu celowego działania lub zaniechania przez organ, organizacje albo instytucje zobowiązane do przestrzegania i realizacji wolności człowieka i obywatela nastąpiło naruszenie prawa oraz zasad współżycia i sprawiedliwości społecznej. Należy się zwrócić do Rzecznika Praw Obywatelskich w przypadku wykorzystania wszystkich możliwości załatwienia sprawy we właściwym trybie i niewątpliwego stwierdzenia rzeczywistego naruszenia wolności lub praw obywatelskich. Rzecznik jest ograniczony zakresem jego kompetencji, jego interwencje są uzależnione od wyników analizy okoliczności sprawy i ustalenia, faktycznego naruszenia prawa oraz tego, iż okoliczności te istotnie wymagają ingerencji Rzecznika.
Rzecznik wypełnia 4 funkcje:
- prewencyjną
- diagnostyczną
- kontrolną
- kreującą
[edytuj] Wybór, odwołanie i kadencja Rzecznika Praw Obywatelskich
- Rzecznika powołuje w formie uchwały Sejm za zgodą Senatu na wniosek Marszałka Sejmu albo grupy 35 posłów. Na uchwałę zatwierdzającą wybór Senat ma czas 30 dni od dnia przekazania przez Marszałka Sejmu uchwały Sejmu. Niepodjęcie uchwały przez Senat w ciągu miesiąca oznacza wyrażenie zgody. W wypadku odmowy zatwierdzenia przez Senat Sejm powołuje na stanowisko Rzecznika inną osobę.
- Kadencja Rzecznika trwa 5 lat i liczona jest od dnia złożenia ślubowania przed Sejmem. Ta sama osoba nie może być Rzecznikiem więcej niż przez dwie kadencje. Rzecznik pełni swoje obowiązki do czasu objęcia stanowiska przez nowego Rzecznika
- Sejm odwołuje Rzecznika przed upływem okresu, na jaki został powołany większością co najmniej 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, jeżeli:
- zrzekł się wykonywania obowiązków,
- stał się trwale niezdolny do pełnienia obowiązków na skutek choroby, ułomności lub upadku sił – stwierdzonych orzeczeniem lekarskim.
- jeżeli Rzecznik sprzeniewierzył się złożonemu ślubowaniu.
- złożył niezgodne z prawdą oświadczenie lustracyjne, stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu
[edytuj] Struktura organizacyjna Biura Rzecznika Praw Obywatelskich
Marszałek Sejmu na wniosek Rzecznika, nadaje statut określający zadania i organizację Biura. RPO nadzoruje merytorycznie bezpośrednio Zespół Prawa Karnego oraz Prawa Karnego Wykonawczego. Pozostała część kontrolują jego zastępcy oraz Dyrektor Biura sprawujący również nadzór organizacyjny biura
- Zespół Prawa Konstytucyjnego i Międzynarodowego
- Zespół Prawa Karnego
- Zespół Prawa Pracy i Zabezpieczenia Społecznego
- Zespół Prawa Cywilnego i Gospodarki Nieruchomościami
- Zespół Prawa Administracyjnego i Spraw Mieszkaniowych
- Zespół Prawa Gospodarczego, Danin Publicznych i Ochrony Praw Konsumenta
- Zespół Prawa Karnego Wykonawczego
- Zespół Przyjęć Interesantów
- Zespół Ochrony Praw Żołnierzy i Funkcjonariuszy Służb Publicznych
- Zespół Administracji Publicznej, Zdrowia i Ochrony Praw Cudzoziemców
- Zespół Klasyfikacji Wniosków
- Zespół Prezydialny
- Samodzielny Wydział Spraw Osobowych i Wynagrodzeń
- Samodzielny Wydział Finansowy
- Ochrony Informacji Niejawnych
- Komórka Audytu Wewnętrznego – Audytor Wewnętrzny
- Zespół Terenowy w Gdańsku
- Zespół Terenowy w Katowicach
- Zespół Terenowy we Wrocławiu[6]
[edytuj] Pełnomocnicy terenowi
Rzecznik posiada pełnomocników terenowych, rozpatrujących sprawy z obszaru oddalonych od Warszawy województw.
Organem pomocniczym Pełnomocnika Terenowego jest podległy mu Zespół Terenowy.
[edytuj] Nagroda Rzecznika Praw Obywatelskich im. Pawła Włodkowica
Rzecznik Praw Obywatelskich jako wyraz uznania dla występowania w obronie podstawowych wartości i prawd, nawet wbrew zdaniu i poglądom większości przyznaje doroczną Nagrodę Rzecznika Praw Obywatelskich im. Pawła Włodkowica.
Laureaci:
[edytuj] Działalność
W styczniu 2008 RPO objął patronatem akcję NZS "Jednomandatowe Okręgi Wyborcze – poseł odpowiedzialny przed wyborcami"[12].
Przypisy
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Linki zewnętrzne
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
