Sąd Okręgowy w Białymstoku

Budynek Sądu Okręgowego w Białymstoku

Sąd Okręgowy - organ wymiaru sprawiedliwości powołany do rozstrzygania spraw w II instancji mieszczący się w Białymstoku przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1.
Postępowanie sądowe, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 176 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jest dwuinstancyjne. Oznacza to, że rozstrzygnięcia sądu podlegają kontroli przez inny sąd, sąd nadrzędny w stosunku do tego który wydał decyzję czyli sąd wyższego stopnia.

Status prawny

Sąd okręgowy jest państwową jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. W polskim wymiarze sprawiedliwości jest zasadą, że w pierwszej instancji orzeka sąd rejonowy, natomiast sąd okręgowy orzeka jako sąd pierwszej instancji tylko w sprawach o zbrodnie i niektóre występki. Na wniosek sądu rejonowego sąd apelacyjny może przekazać sądowi okręgowemu do rozpoznania w I instancji sprawę o każde przestępstwo ze względu na szczególną wagę lub zawiłość tej sprawy.

Sąd Okręgowy w Białymstoku stanowi element władzy sądowniczej sprawującej wymiar sprawiedliwości na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483). Sposób organizacji Sądu reguluje ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2001 r. Nr 98, poz. 1070 z późn. zm. w skrócie u.s.p.) i w szczególności: Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007 r. - Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. z 2007 r. Nr 38, poz. 249), Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej (Dz. Urz. MS 2003 r. Nr 5, poz. 22 z późn. zm.) oraz Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 25 października 2002 r. w sprawie trybu sprawowania nadzoru nad działalnością administracyjną sądów (Dz. U. z 2002 r. Nr 187, poz. 1564 z późn zm.). Obejmuje obszar właściwości Sądów rejonowych w Białymstoku, Bielska Podlaskiego i Sokółki.

Historia Sądu

Budynek Sądu Apelacyjnego (aktualnie), a w okresie międzywojennym siedziba Sądu Okręgowego w Białymstoku

Okres pomiędzywojenny

Na początku II wojny światowej Białystok na mocy paktu Ribbentrop-Mołotow dostał się pod władzę Sowietów. Potem okupowali go Niemcy. Zaborcy dążyli do wyniszczenia inteligencji polskiej. Wśród ofiar obu totalitaryzmów byli także pracownicy przedwojennego Sądu Okręgowego. Ich pamięci poświęcona jest tablica wbudowana na holu na I piętrze w budynku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku przy ul. A. Mickiewicza 5 gdzie przed wojną mieścił się Sąd Okręgowy w Białymstoku. Kolatorami tablicy są pracownicy białostockiego sądownictwa, przy udziale członków rodzin pomordowanych, która została odsłonięta uroczyście podczas 23 stycznia 1993 r. przez Ministra Sprawiedliwości Zbigniewa Dykę oraz przez panią Jadwigę Budlewską córkę ostatniego Prezesa Sądu Okręgowego w Białymstoku Józefa Ostruszki, którego nazwisko otwiera listę ofiar pomordowanych.

Aktualnie

Sąd Okręgowy w Białymstoku przy ul. M. Skłodowskiej-Curie 1 utworzony został rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 18 maja 2001 r. w sprawie utworzenia sądów apelacyjnych, sądów okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości (Dz. U. z 2001 r. Nr 64, poz. 654 i Nr 89 poz. 981 z późn. zm.).

Struktury organizacyjne

Sądy Okręgowe funkcjonują w strukturach sądów powszechnych, które rozstrzygają wszelkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, które nie są zastrzeżone dla innych sądów.
W Sądzie Okręgowym w Białymstoku utworzone zostały następujące wydziały:

• Wydział I Cywilny - do zakresu działania należy rozpoznawanie w I instancji spraw cywilnych i rodzinnych.
• Wydział II Cywilny Odwoławczy - do zakresu działania należy rozpoznawanie w II instancji spraw cywilnych oraz spraw z zakresu prawa rodzinnego i opiekuńczego, postępowania w stosunku do osób uzależnionych od alkoholu oraz postępowania w sprawach nieletnich.
• Wydział III Karny - wydział do spraw z zakresu prawa karnego w pierwszej instancji oraz rozpoznawania spraw z ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznanie na nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległości bytu Państwa Polskiego.
• Wydział IV Penitencjarny - wydział penitencjarny i nadzoru nad wykonywaniem orzeczeń karnych - do spraw penitencjarnych i nadzoru nad sądowym postępowaniem wykonawczym w sprawach z zakresu prawa karnego.
• Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - do zakresu działania należy rozpoznawanie spraw z zakresu prawa pracy rozpoznawanych w I i II instancji oraz rozpoznawanie spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych i w sprawach odwołań rozpoznawanych przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych jest w zasadzie bezpłatne (art. 36 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
  Wyjątek stanowi sytuacja, gdy w procesie ZUS reprezentowany jest przez radcę prawnego. Zakład może wówczas wystąpić o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Strona przegrywająca proces, ponosi koszty.
• Wydział VII Gospodarczy - do zakresu działania należy rozpoznawanie w I i II instancji spraw gospodarczych.
• Wydział VIII Karny Odwoławczy - do zakresu działania należy rozpoznawanie w II instancji spraw z zakresu prawa karnego, spraw o wykroczenia i spraw przeciwko nieletnim o popełnienie czynu karalnego, jeżeli wobec nieletniego zastosowano środek poprawczy lub gdy środek odwoławczy zawiera wniosek o orzeczenie środka poprawczego.

Władze Sądu

Prezes Sądu Okręgowego w Białymstoku
Sędzia Sądu okręgowego – Chojnowski Krzysztof

Wiceprezesi:

• I Wiceprezes – Elżbieta Siergiej
• II Wiceprezes – Jerzy Fiedoruk

Dyrektor sądu – Maria Grażyna Kalińska

Zobacz też

• Sąd okręgowy
• Sąd drugiej instancji
• Sądy powszechne
• Sądownictwo II Rzeczypospolitej