Sąd Ostateczny

Hans Memling, Sąd Ostateczny (ok. 1470)

Sąd Ostateczny – w różnych religiach ujawnienie historycznych owoców ludzkiego postępowania na rzecz dobra lub zła następujące po paruzji. Po raz pierwszy idea sądu ostatecznego pojawiła się w religii staroegipskiej.

Sąd Ostateczny w chrześcijaństwie

Według chrześcijan sądowi ostatecznemu towarzyszyć będą znaki na niebie i ziemi, kataklizmy i ponowne przyjście na świat Jezusa Chrystusa (paruzja).

Sąd Ostateczny poprzedzać mają prześladowania chrześcijan, powstanie fałszywego proroka, plagi zsyłane na ziemię. Po nich nastanie zwycięstwo Słowa Bożego, zmartwychwstanie wszystkich umarłych, osądzenie ich działań na ziemi i powstanie nowej ziemi i nowego nieba.

Wydarzenia poprzedzające dzień sądu i sam sąd w sposób symboliczny opisuje Apokalipsa świętego Jana.

Według Kościoła katolickiego sąd ostateczny jest poprzedzony sądem szczegółowym następującym bezpośrednio po śmierci (będącej rozłączeniem duszy od ciała) człowieka. Jeżeli sąd szczegółowy odbywa się w stanie łaski uświęcającej, dusza zostaje zbawiona (idzie do nieba lub czyśćca). W przeciwnym wypadku dusza zostaje potępiona (idzie do piekła). Również Kościół prawosławny uznaje sąd szczegółowy.

Sąd Ostateczny w islamie

Wiara w sąd ostateczny zwany w Koranie również dniem ostatnim jest piątym filarem wiary (imanu) islamu. Według szyitów sąd ostateczny będzie poprzedzony atakiem niewiernych na miejscowość Lod w Palestynie i narodzinami Mahdiego, który ma pokonać fałszywego proroka, Dadżdżala i uratować ludzkość przed szatanem.

Według sunnitów Mahdiego wspierać w walce będzie Isa – Jezus Chrystus. Wojnie towarzyszyć będą wielkie kataklizmy i znaki na niebie. Zakończy ją ukazanie się Allaha, śmierć wszystkich niewiernych, zmartwychwstanie wiernych i sąd nad ich czynami.

Sąd Ostateczny w zaratusztrianizmie

Według Awesty (księga uważana za natchnioną przez wyznawców mazdaizmu i zaratusztrianizmu) trwająca obecnie druga epoka, tzn. epoka walki dobra ze złem, zakończona zostanie przyjściem na świat ostatniego Saoszjanta, czyli syna Zaratusztry, który ma poprowadzić zastępy sprawiedliwych do walki z Angra Mainju.

Sąd Ostateczny nastąpi, kiedy to Ahura Mazda zstąpi osobiście na ziemię, oddzieli dobro od zła i ustanowi z powrotem doskonały porządek, jednak z zachowaniem czasu, ognia i cielesności. Nastanie wtedy trzecia epoka, epoka Królestwa Bożego na ziemi. W trakcie sądu ostatecznego nastąpi również zmartwychwstanie dusz przebywających w niebie.

Sąd Ostateczny w malarstwie

Fra Angelico, Sąd Ostateczny (ok. 1435)

Rogier van der Weyden, Sąd Ostateczny (1444-52)

Jean Cousin mł., Sąd Ostateczny (1585)

John Martin, Wielki dzień Jego gniewu (1852)

Eugenio Lucas Velázquez, Satyryczno-alegoryczna wizja Sądu Ostatecznego (ok. 1870)

(Mt 24, 27-31; 25, 31-46; Mk 13, 24-27; Łk 21, 25-28)

• Pietro Cavallini – Sąd Ostateczny (fresk), Santa Cecilia in Trastevere – Rzym
• Giotto di Bondone – Sąd Ostateczny, 1303-6, Kaplica Scrovegnich – Padwa
• Buffalmacco – Sąd Ostateczny, 1332-6 (fresk), Campo Santo – Piza
• Andrea Orcagna – Tryumf śmierci, ok. 1348 (fresk), Museo Santo Spirito – Florencja
• Nardo di Cione – Sąd Ostateczny, ok. 1357 (fresk), Santa Maria Novella – Florencja
• Bracia Limbourg – Sąd Ostateczny, ok. 1416, Musèe Condè – Chantilly
• Jan van Eyck – Sąd Ostateczny, ok. 1430, Metropolitan Museum of Art – Nowy Jork
• Fra Angelico – Sąd Ostateczny, ok. 1435, Museum San Marco – Florencja
• Fra Angelico – Sąd Ostateczny, Gemaeldegalerie – Berlin
• Stefan Lochner – Sąd Ostateczny, ok. 1435, 124,5x172, Wallraf-Richartz-Museum – Kolonia
• Vrancke van der Stockt – Sąd Ostateczny, Gemaeldegalerie – Berlin
• Vrancke van der Stockt – Sąd Ostateczny, Prado – Madryt
• Petrus Christus – Sąd Ostateczny, 1452, Gemaeldegalerie – Berlin
• Rogier van der Weyden – Sąd Ostateczny, 1455-59 (skrzydło), Prado – Madryt
• Rogier van der Weyden – Sąd Ostateczny, 1496-1500, Hotel Dieu – Beaune
• Hans Memling – Sąd Ostateczny, 1472, Muzeum Narodowe – Gdańsk
• Fra Bartolomeo – Sąd Ostateczny, 1499-1500 (fresk), Museo di San Marco – Florencja
• Luca Signorelli, Fra Angelico – Sąd Ostateczny, 1497-9, 1499-1503, Katedra – Orvieto
• Hieronim Bosch – Sąd Ostateczny, ok. 1480, Prado – Madryt
• Hieronim Bosch – Sąd Ostateczny, Stara Pinakoteka – Monachium
• Hieronim Bosch – Sąd Ostateczny, ok. 1504, Galeria Akademii Sztuk Pięknych – Wiedeń
• Hieronim Bosch – Sąd Ostateczny, 1506-8, Groeninge Museum – Brugia
• Jan Mostaert – Tryptyk z Sądem Ostatecznym i donatorami, 1510-14, Reinisches Landesmuseum – Bonn
• Joos van Cleve – Sąd Ostateczny, ok. 1520, Metropolitan Museum of Art – Nowy Jork
• Jan Provoost – Sąd Ostateczny, ok. 1500, Kunsthalle – Hamburg
• Jan Provoost – Sąd Ostateczny, 1525, Groeninge Museum – Brugia
• Jan Provoost – Sąd Ostateczny, ok. 1520, Institute of Arts – Detroit
• Lucas Cranach Starszy – Sąd Ostateczny, ok. 1524, Gemaeldegalerie – Berlin
• Jean Bellegambe – Sąd Ostateczny, ok. 1525, Gemäldegalerie – Berlin
• Raphael Coxcie – Sąd Ostateczny, 1588, Museum voor Schone Kunsten – Gandawa
• Barend van Orley – Sąd Ostateczny, 1525, Koninklijk Museum Schone Kunsten – Antwerpia
• Lucas van Leyden – Sąd Ostateczny, 1526-7, Stedelijk Museum – Lokenhal
• Michał Anioł – Sąd Ostateczny, 1536-41, Kaplica Sykstyńska – Watykan
• Georg Pencz – Sąd Ostateczny, ok. 1540 (sepia), Ermitaż – St. Petersburg
• Maerten van Heemskerck– Sąd Ostateczny, Galeria Malarstwa – Turyn
• Jacopo Tintoretto – Sąd Ostateczny, 1538, Kościół Madonna dell’Orto – Wenecja
• Pieter Pourbus – Sąd Ostateczny, 1551, Groeninge Museum – Brugia
• Pieter Huys – Sąd Ostateczny, 1554, Musèes Royaux des Beaux-Arts – Bruksela
• Luca Cambiaso – Sąd Ostateczny, Kościół Santa Maria delle Grazie – Chiavari
• Giorgio Vasari, Federico Zuccari – Sąd Ostateczny, 1574-1579 (fresk), Katedra – Florencja
• Jacob Backer – Sąd Ostateczny, ok. 1580, O. L. Vrouwekathedraal – Antwerpia
• Frans Floris – Sąd Ostateczny, 1566, Musèes Royaux des Beaux-Arts – Bruksela
• Frans Floris – Sąd Ostateczny, 1565, Kunsthistorisches Museum – Wiedeń
• Bartholomeus Spranger– Sąd Ostateczny, 1571, Pinacoteca Nazionale – Turyn
• Jean Cousin mł. – Sąd Ostateczny, 1585, Luwr – Paryż
• Leandro Bassano – Sąd Ostateczny, 1596-1605, Museum of Art. – Birmingham
• Antonio Maria Viani – Sąd Ostateczny, 1603 (fresk), San Pietro al. Po – Cremona
• Hans Rottenhammer– Sąd Ostateczny, 1598, Stara Pinakoteka – Monachium
• Hieronymus Francken II – Sąd Ostateczny, 1605-10, Rezidenzgalerie – Salzburg
• Frans Francken Młodszy – Sąd Ostateczny, 1606, kol. pryw.
• Peter Paul Rubens – „Duży” Sąd Ostateczny, 1614-6, Stara Pinakoteka – Monachium
• Peter Paul Rubens – „Mały” Sąd Ostateczny, ok. 1620, Stara Pinakoteka – Monachium
• Jacob Jordaens – Sąd Ostateczny, 1653, Luwr – Paryż
• Václav Vavřinec Reiner – Sąd Ostateczny, 1722-3, (fresk), Kościół św. Franciszka – Praga
• William Blake – Sąd Ostateczny, 1805, Petworth House – Petworth West Sussex
• Peter von Cornelius – Sąd Ostateczny (fresk), Ludwigskirche – Monachium
• John Martin – Wielki dzień Jego gniewu, 1852, Tate Gallery
• John Martin – Sąd Ostateczny, 1853, Tate Gallery
• Gustave Doré – Sąd Ostateczny, 1865, La Sainte Bible
• Edward Burne-Jones – Sąd Ostateczny, 1874 (grafika)
• Edward Burne-Jones – Sąd Ostateczny, 1896 (witraż), St. Philip’s Cathedral – Birmingham

Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach

 Ilustracje i media  w Wikimedia Commons
 Definicje słownikowe  w Wikisłowniku
 Cytaty  w Wikicytatach

• Apokalipsa
• Har-Magedon
• sąd szczegółowy

Bibliografia

• M. Zlatohlavek, C. Muller-Ebeling, Ch. Ratsch, Sąd Ostateczny, Kraków: WAM, 2002, ISBN 83-7097-988-2

Linki zewnętrzne

• Paweł Trzopek OP – Islamski Dzień Sądu