Słoneczniki – to seria obrazów namalowanych przez Vincenta van Gogha, zawierających motyw słoneczników. Powstało ogółem 11 obrazów: 4 podczas pobytu w Paryżu i 7 w Arles[1].
Wraz z takimi obrazami jak Mona Lisa pędzla Leonarda da Vinci oraz Krzyk pędzla Edwarda Muncha, Słoneczniki uznawane są za najbardziej rozpoznawalne arcydzieła malarstwa światowego.
Spis treści |
Pod koniec XIX w. cięty słonecznik stał się popularnym kwiatem używanym do dekoracji. Symbolizował on radość życia i idealizm. Stał się też popularnym motywem w malarstwie. Kiedy van Gogh studiował w Antwerpii dzieła flamandzkich mistrzów doby baroku, widział obrazy ze słonecznikami[2].
Pierwsze obrazy ze słonecznikami jako motywem namalował van Gogh późnym latem 1887 w czasie gdy mieszkał w Paryżu. O dwóch z nich (Dwa ścięte słoneczniki (II) i (III)) wspomniał dopiero 17 stycznia 1889 w liście do brata, napisanym po gwałtownym rozstaniu się z Paulem Gauguinem:
Cztery ścięte słoneczniki, Paryż, sierpień-wrzesień 1887 (Nr kat.: F 452, JH 1330[4], Kröller-Müller Museum, Otterlo
Dwa ścięte słoneczniki (I), Paryż, sierpień-wrzesień 1887 (Nr kat.: F 377, JH 1328), Muzeum Vincenta van Gogha, Amsterdam
Dwa ścięte słoneczniki (II), Paryż, sierpień-wrzesień 1887 (Nr kat.: F 376, JH 1331), Kunstmuseum Bern, Berno
Dwa ścięte słoneczniki (III), Paryż, sierpień-wrzesień 1887 (Nr kat.: F 375, JH 1329), Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork
W sierpniu 1888 van Gogh rozpoczął malowanie serii obrazów, określonych przez badacza jego twórczości, Jana Hulskera, jako dzieła, które "być może bardziej, niż jakiekolwiek inne jego obrazy, uczyniły go sławnym na całym świecie. Są one często jedynymi dziełami, z którymi jest on identyfikowany". Ta seria obrazów to Słoneczniki[5].
Van Gogh zaplanował serię ze słonecznikami i pracował nad nią z zaangażowaniem w oczekiwaniu na przyjazd do Arles Paula Gauguina. W liście do Émile Bernarda z 21 sierpnia 1888 pisał:
Zaplanowana seria obrazów z motywem słoneczników przeznaczona była do powieszenia w "Żółtym Domu", pomyślanym jako wspólne z Gauguinem studio malarskie. W napisanym w tym samym czasie liście do brata Theo nadmieniał:
i kilka dni później:
Martwa natura: wazon z pięcioma słonecznikami, Arles, sierpień 1888 (Nr kat.: F 459, JH 1560), zniszczony podczas II wojny światowej (poprzednio w Jokohamie)
Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami, Arles, sierpień 1888 (Nr kat.: F 454, JH 1562), National Gallery, Londyn
Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami, Arles, sierpień 1888 (Nr kat.: F 456, JH 1561), Nowa Pinakoteka, Monachium
Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami, Arles, styczeń 1889 (Nr kat.: F 457, JH 1666), Sompo Japan Museum of Art, Tokio
Martwa natura: wazon z piętnastoma słonecznikami, Arles, styczeń 1889 (Nr kat.: F 458, JH 1667), Muzeum Vincenta van Gogha, Amsterdam
Martwa natura: wazon z dwunastoma słonecznikami, Arles, styczeń 1889 (Nr kat.: F 455, JH 1668), Philadelphia Museum of Art, Filadelfia
Van Gogh uważał, że jego słoneczniki oddziaływają tak samo, jak gotyckie witraże w oknach kościołów. Bukiet kilkunastu kwiatów przedstawionych w różnych stadiach wzrostu umieszczony jest przeważnie w glinianym wazonie. Wazony są podzielone na dwie strefy kolorystyczne i umieszczone na małej powierzchni, sięgającej dolnej krawędzi obrazu, podczas gdy bliżej nieokreślone tło podkreśla gęstą kompozycję kwiatową na pierwszym planie[2].