Słowotwórstwo

Słowotwórstwo – dział językoznawstwa zajmujący się sposobami powstawania nowych wyrazów w języku i ich znaczeniem .

Słowotwórstwo podzielić można na słowotwórstwo synchroniczne (funkcjonalne) – zajmujące się strukturą słownictwa i badaniem, w jaki sposób użytkownicy języka powiększają jego zasób, także derywacją oraz na słowotwórstwo diachroniczne (genetyczne, historyczne) – zajmujące się procesem historycznym w powstawaniu słów.

• wyraz podstawowy – wyraz od którego utworzony został wyraz pochodny
• wyraz pochodny – wyraz utworzony od wyrazu podstawowego
• parafraza słowotwórcza – opis wyjaśniający znaczenie wyrazu pochodnego i zawierający wyraz podstawowy
• formant – słowotwórcza część wyrazu, dodana do jego rdzenia
• podstawa słowotwórcza – część wyrazu pochodnego, która zostaje po odcięciu formantu

Podstawowe pojęcia związane z rodziną wyrazów

• rdzeń – najmniejsza, niepodzielna część wyrazu
• rodzina wyrazów – grupa wyrazów pochodnych mająca ten sam rdzeń z zasady powiązania też wspólnym, ogólnym znaczeniem
• Wyrazy pokrewne – wszystkie wyrazy mają ten sam rdzeń

Przykład rodziny wyrazów

                                              szkolić
                                              szkolnictwo
     szkoła                                   szkółka
                                              szkolny
                                              przedszkole

szkolić  ⇒  wyszkolić  ⇒  wyszkolone
         ⇒  przeszkolić
         ⇒  szkolenie

przedszkole  ⇒  przedszkolak
             ⇒  przedszkolny

Zobacz też

• Analiza słowotwórcza wyrazu