Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
| „Sankt Georg” | |
 SMS „Sankt Georg” |
|
| Historia | |
| Stocznia | Arsenał Morski, Pola  |
| Położenie stępki | 11 marca 1901 |
| Wodowanie | 8 lutego 1903 |
 K.u.K. Kriegsmarine |
|
| Wejście do służby | 31 lipca 1905 |
| Wycofanie ze służby | 1918 |
| Los okrętu | złomowany po 1920 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność | 7407 t konstrukcyjna 8199 t maksymalna |
| Długość | 124,30 m |
| Szerokość | 19 m |
| Zanurzenie | 6,87-7,41 m |
| Prędkość | 22 w |
| Załoga | 621 (32 oficerów) |
| Napęd | |
| 2 maszyny parowe potrójnego rozprężania (VTE) o łącznej mocy 14 860 KM, 12 kotłów wodnorurkowych, 2 śruby | |
| Uzbrojenie | |
| 2 działa 238 mm L/40 (1xII) 5 dział 190 mm L/42 (5xI) 4 działa 149 mm L/40 (4xI) 9 dział 66 mm L/45 (9xI) 10 dział 47 mm (10xI) 2 km 8 mm 2 wt 450 mm (2xI) 2 działa desantowe 70 mm L/18 (na kutrach) |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
SMS Sankt Georg (St. Georg) – krążownik pancerny z początku XX wieku w służbie Kaiserliche und Königliche Kriegsmarine, jedyny okręt swojego typu. Służył podczas I wojny światowej, jednak nie był intensywnie wykorzystywany bojowo. Brał udział w ostrzale artyleryjskim celów we Włoszech i uczestniczył w kilku nieskutecznych akcjach bojowych. Po likwidacji marynarki wojennej Autro-Węgier przyznany został Wielkiej Brytanii i złomowany po 1920 roku.
Spis treści |
SMS „Sankt Georg” (Święty Jerzy) był ostatnim i najsilniejszym okrętem klasy krążowników pancernych zbudowanym dla marynarki Austro-Węgier. Stanowił dalsze stadium rozwoju austro-węgierskich okrętów tej klasy, będąc bezpośrednim powiększonym rozwinięciem konstrukcji krążownika „Kaiser Karl VI”[1]. Wprowadził artylerię główną dwóch kalibrów, podobnie, jak zbudowane nieco wcześniej krążowniki pancerne typu „Garibaldi” potencjalnego przeciwnika – Włoch. Artyleria taka składała się z nielicznych dział największego kalibru do walki z silnie opancerzonymi okrętami (na krążownikach omawianych typów zgrupowane były na dziobie, dla celów pościgowych) oraz liczniejszych dział drugiego, mniejszego kalibru (190-203 mm), a ponadto z artylerii średniej (kalibru typowo 150 mm) i artylerii pomocniczej. Unikalną cechą „Sankt Georga” było wysoce różnorodne i nietypowo rozmieszczone uzbrojenie, z dwoma działami 238 mm (24 cm) w wieży na dziobie i jednym działem 190 mm w znacznie mniejszej wieży na rufie, dalszymi czterema działami 190 mm w kazamatach, mało liczną artylerią średnią w postaci czterech dział 150 mm w kazamatach oraz artylerią pomocniczą składającą się z nowo wprowadzonych dział 66 mm (7 cm) i dział 47 mm.
Stępkę pod budowę okrętu położono 11 marca 1901 w krytym doku Arsenału Morskiego (Stoczni Marynarki Wojennej) w Poli. Na etapie budowy oznaczony był jako Panzerkreuzer E (krążownik pancerny E) lub Ersatz Radetzky (dla zamiany fregaty SMS „Radetzky”). 8 lutego 1903 wodowano kadłub, a dopiero 31 lipca 1905 okręt wszedł do służby[2]. Koszt budowy wyniósł 18 077 945 koron[3].
„Sankt Georg” miał typową architekturę dla krążowników pancernych tego okresu. Kadłub był gładkopokładowy, z taranową dziobnicą. Na samej rufie była tzw. galeryjka admiralska[4]. Na pokładzie dziobowym znajdowała się dwudziałowa wieża dział 240 mm, a na rufowym – pojedyncza wieża działa 190 mm. Za wieżą dziobową była nadbudówka na całą szerokość kadłuba, dalej na śródokręciu trzy proste wysokie kominy i za nimi niższa nadbudówka rufowa. Pośrodku długości kadłuba na burtach były kazamaty dla par dział 190 mm, skierowanych do przodu i do tyłu. Kazamaty 4 dział 150 mm znajdowały się na burtach, na wysokości wież artylerii na dziobie i rufie (mogły strzelać na boki oraz, odpowiednio, na wprost w kierunku dziobu lub rufy, dzięki wcięciu burt)[4]. Osiem dział 66 mm z maskami przeciwodłamkowymi znajdowało się na stanowiskach na pokładzie – na śródokręciu, za niską falszburtą, po cztery na burtę (cztery z nich były nad kazamatami dział 190 mm). Dziewiąte działo tego typu, zamienione w 1916 na przeciwlotnicze, znajdowało się na nadbudówce rufowej, w osi okrętu. Sylwetkę okrętu uzupełniały dwa maszty, w tym maszt na nadbudówce dziobowej, wyposażony w platformy. Po bokach drugiego i trzeciego komina były składowane łodzie i znajdowały się tam dwa duże dźwigi, o wygiętym ramieniu (odróżniające okręt od „Kaisera Karla VI”, nie posiadającego dźwigów)[4].
W początkowym okresie służby okręt kilkakrotnie pływał na wschodnie Morze Śródziemne, odwiedzając okoliczne porty. Już wkrótce po wejściu do służby, wszedł w Pireusie w skład międzynarodowej eskadry, która w dniach od 26 listopada do 17 grudnia 1905 dokonała demonstracji siły wobec Turcji, wysadzając oddziały na wyspach Mytilene i Lemnos[3]. Między kwietniem a lipcem 1907 „Sankt Georg” z krążownikiem SMS „Aspern” odbył rejs do USA, odwiedzając Nowy Jork i biorąc udział w paradzie na Hampton Roads w czerwcu z okazji 300-lecia założenia Jamestown[3]. Między 18 grudnia 1908 a 31 maja 1911 był odstawiony do Eskadry Rezerwowej (w miejsce krążownika „Kaiser Karl VI”). W kolejnych latach uczestniczył w licznych manewrach, ćwiczeniach i przeglądach floty austro-węgierskiej. W 1913 brał udział w międzynarodowej demonstracji siły przeciw Czarnogórze, usiłującej zająć albański port Skutari[5] – między 18 sierpnia a 7 listopada, w ramach międzynarodowej eskadry, blokował ujście rzeki Bojany (zmieniony później przez SMS „Aspern”)[3].
W chwili wybuchu I wojny światowej „Sankt Georg” był okrętem flagowym Flotylli Krążowników. 7 sierpnia 1914 w składzie sił głównych floty wyszedł na Adriatyk naprzeciw ściganym przez flotę brytyjską niemieckim okrętom SMS „Goeben” i SMS „Breslau”, lecz akcja została odwołana z powodu zmiany planów Niemców[3]. Z powodu warunków działania na Adriatyku, ciężkie okręty austro-węgierskie, w tym „Sankt Georg”, nie były intensywnie wykorzystywane bojowo. 24 maja 1915 „Sankt Georg” ostrzeliwał mosty kolejowe w Rimini we Włoszech (8 pocisków 240 mm, 10 – 190 mm, 2 – 150 mm), ponownie 18 czerwca ostrzelał Rimini i Pesaro (z krążownikiem SMS „Szigetvár”). W dniach 2-4 lutego 1916 z krążownikiem SMS „Helgoland” ostrzeliwał San Vito i Ortonę we Włoszech (10 pocisków 240 mm, 31 – 190 mm, 50 – 150 mm, 98 – 70 mm)[3]. 29 sierpnia 1916 wziął udział w bezskutecznym rajdzie pod Brindisi, mającym na celu wywabienie floty włoskiej przed oczekujące okręty podwodne. 15 maja 1917 wyszedł z 4 torpedowcami i 2 niszczycielami w celu wsparcia grupy krążownika SMS „Novara” po bitwie w cieśninie Otranto, z którą połączył się o godz. 12.25[3].
W dniach 1-3 lutego 1918 załoga „Sankt Georga” stojącego w Boce Kotorskiej wzięła udział w rewolucyjnym wystąpieniu marynarzy, wywieszając czerwoną flagę, zabijając I oficera (kmdr. por. Egon Ritter Zipperer von Arbach), więżąc innych oficerów i przedkładając petycję „Czego chcemy”. Bunt opanowano, a wśród jego czterech prowodyrów rozstrzelanych 11 lutego, znalazło się dwóch marynarzy z krążownika (Anton Grabar i Jerko Sisgorič)[3]. 14 marca krążownik na krótko przekształcono w hulk sztabowy dla nowo utworzonego stanowiska admirała w dyspozycji Głównodowodzącego. 6 kwietnia 1918 jednak okręt wycofano ze służby bojowej, a od 9 kwietnia stał się okrętem-bazą okrętów podwodnych w Teodo (po pancerniku obrony wybrzeża „Monarch”). Po zakończeniu wojny i likwidacji marynarki Austro-Węgier, został w styczniu 1920 przez Komisję Morską w Paryżu przyznany Wielkiej Brytanii, po czym sprzedany przez nią na złom włoskiej firmie w Tarencie[3].
W 2005 Austria wypuściła srebrną monetę pamiątkową 20 euro z serii „Austria na morzach”, upamiętniającą wizytę „Sankt Georga” w Stanach Zjednoczonych, a na rewersie – budowę okrętu[6].
Napęd:
Uzbrojenie:
Opancerzenie:[3]
Wyposażenie:
