Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| SN81 | |
 SN81-001 na stacji Czeremcha jako pociąg do Hajnówki |
|
| Producent | Kolzam  |
| Lata budowy | 1988–1990 |
| Układ osi | 1'A' + 1'1' * |
| Masa służbowa | 23,2 t |
| Długość ze zderzakami | 16500 mm |
| Szerokość | 2600 mm |
| Wysokość | 3250 mm |
| Średnica kół | 840 mm |
| Typ silnika | SW-400/A9 (SN81-001), 6CT107 (SN81-002...006) |
| Liczba i moc silników | 2 szt. 92 kW <> 123 KM (SN81-001), 2 szt. 110 kW <> 148 KM (SN81-002...006) |
| Rodzaj przekładni | mechaniczna 5S45 |
| Prędkość konstrukcyjna | 90 km/h |
| Liczba miejsc siedzących | 48–54 |
| Całkowita liczba miejsc | 140 |
| * - teoretycznie 1'A' + A'1', z tym że podczas jazdy silnik w tylnym członie nie pracuje. | |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
SN81 (typ SPA-66) – dwuczłonowy szynobus eksploatowany przez Przewozy Regionalne, wcześniej Polskie Koleje Państwowe, produkowany w latach 1988–1990 przez Kolzam Racibórz. Pojazd ten został zbudowany na podstawie drezyny inspekcyjnej WOA-29, co spowodowało ograniczenia konstrukcyjne (np. brak toalet lub przejść międzywagonowych), które pojawiły się dopiero podczas modernizacji. Doświadczenia zdobyte podczas budowy i eksploatacji pomogły w budowie kolejnych pojazdów tego typu, szczególnie w SA104 - wersji rozwojowej SN81. Z sześciu wyprodukowanych sztuk; jedna została wykreślona z ilostanu po wypadku i znajduje się jako pomnik przed siedzibą Przewozów Regionalnych, dwie pracują w Podlaskim ZPR, dwie w Pomorskim ZPR, zaś jedna w wersji szerokotorowej jest wykorzystywana jako drezyna inspekcyjna na Linii Hutniczej Szerokotorowej.
Spis treści |
Postępujący spadek znaczenia kolei w ruchu pasażerskim w Europie po drugiej wojnie światowej, powodował budowę i eksploatację wagonów motorowych na liniach lokalnych. W Polsce jednak spalinowe zespoły trakcyjne zaczęły pojawiać się dopiero w połowie lat 50. Ich dostawy na PKP skończyły się jednak w połowie lat siedemdziesiątych. Od 1975 do 1988 polski przemysł środków transportu nie wyprodukował żadnego spalinowego pojazdu trakcyjnego tej klasy. Było to spowodowane brakiem doświadczenia w budowie takich pojazdów wśród polskich inżynierów. Dodatkowo poza pojazdami wąskotorowymi ustał import takich maszyn[1].
Kryzys lat 80. spowodował zmniejszenie zapotrzebowania na przewozy pasażerskie. Ponadto kolej musiała konkurować z coraz lepszą ofertą przewoźników autobusowych. Kolejnym impulsem do modernizacji parku taborowego był zaawansowany wiek dotychczas stosowanych pojazdów, z których najmłodsze w momencie rozpoczęcia produkcji miały 13 lat, natomiast najstarsze prawie 40 i kres ich eksploatacji był planowany na pierwszą połowę lat 90.[1].
17 lipca 1989 dyrektor generalny PKP zatwierdził program budowy lekkich pojazdów trakcyjnych, w którym przewidziano dostawę 220 takich pojazdów[2].
W tej sytuacji dyrekcja firmy Kolzam, producenta lekkich drezyn inspekcyjnych, postanowiła zbudować model takiego lekkiego pojazdu szynowego przeznaczonego do ruchu lokalnego. W celu zaoszczędzenia czasu oraz środków nowy pojazd został zbudowany na podstawie projektu drezyny WOA-29. Wyprodukowano ogółem w latach 1988–1990 6 dwuczłonowych pojazdów, 5 dla PKP i 1 szerokotorowy dla PKP LHS.
Wszystkie normalnotorowe SN81 początkowo zostały przypisane do lokomotywowni Racibórz. Jednakże już 1 czerwca 1990 SN81-001 został przydzielony do lokomotywowni Kędzierzyn Koźle. Przed 1997 szynobus ten został przydzielony lokomotywowni Czeremcha na Podlasiu, skąd 1 lipca 1997 został przekazany do Zakładu Taboru w Białymstoku. Szynobus ten do końca pozostał na Podlasiu zmieniając tylko swój przydział, podczas przekształceń nazw podmiotu zajmującego się utrzymaniem taboru w Białymstoku[3].
W lipcu 2008 SN81-001 uległ kolizji na przejeździe kolejowym w okolicy Strabli. W wyniku wypadku pękła ostoja wagonu co uniemożliwiło remont. Pojazd ten został przewieziony do Warszawy i umieszczony przed siedzibą Przewozów Regionalnych jako pomnik[4].
SN81-002 i SN81-003 miały bardzo podobną historię służby. W przeciwieństwie do SN81-001 zostały na Śląsku po przydzieleniu najpierw do Raciborza potem do Kędzierzyna-Koźla, szynobusy był delegowane do Katowic. Następnie były jeszcze w Gliwicach, Katowicach, Czechowicach-Dziedzicach. W czerwcu 2000 oba trafiły do Lublina. W 2006 SN81-003 został przydzielony do PR Opole, skąd jeszcze w tym samym roku trafił do PR Białystok. W 2007 roku w taką samą zmianę przydziału miał SN81-002, który krótko był w Opolu, skąd na krótko trafił do PR Białystok. 10 października oba pojazdy zostały wpisane na stan PR Gdynia i stacjonował w Chojnicach, gdzie obsługiwały mniej obłożone połączenia w węźle chojnickim[5][6]. Pojazdy te zostały wycofane z Podlaskiego ZPR, ze względu na zastąpienie ich nowymi pojazdami serii SA133[7].
SN81-004 i SN81-006 miały podobny do siebie przebieg służby od początku jeździły na Podlasiu, najpierw w lokomotywowni Czeremcha później Białystok. Ich zmiany przydziału oprócz, krótkiej delegacji SN81-004 do Opola w 2005 roku, były związane wyłącznie ze zmianą struktur właściciela. W SN81-004 doszło do zmiany oznaczeń członów, jednakże jest to zabieg czysto formalny[8][9].
W pierwszym prototypowym egzemplarzu SN81 zostały zamontowane wolnossące silniki wysokoprężne SW-400, wyprodukowane przez Wytwórnię Silników Wysokoprężnych Andoria S.A. z Andrychowa. Silniki te mają moc maksymalną 125KM i pojemność 6540 cm3. Silniki tego typu są wykorzystywane do napędzania między innymi do małych ciężarówek i średnich autobusów oraz maszyn rolniczych[10].
W kolejnych szynobusach zastosowano nowocześniejszą jednostkę napędową tego samego producenta. Silnik 6CT107 o mocy 170KM i pojemności 6529 cm3, większa moc jest efektem zastosowania turbodoładowania oraz większego stopnia sprężania. 6CT107 jest o 100kg cięższy niż SW-400 co powoduje, że wyposażone w niego szynobusy są cięższe niż SN81-001, różnica jest jednak na tyle mała, że nie wpłynęła na zmianę oznaczenia[11].
Fabrycznie SN81 nie były wyposażone w toalety. Podczas modernizacji w SN81-003 i SN81-004 toalety zostały zamontowane[12].
Nazwa SN81 oznacza[13]:
|
|||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
