SS Sołdek

SS Sołdek
Data wodowania	6 listopada 1948
Data wycofania ze służby	30 grudnia 1980
Typ	rudowęglowiec
Stocznia	Stocznia Gdańska
Armator	Polska Żegluga Morska
Bandera	Polska
Port macierzysty	Szczecin
Liczba członków załogi	28
Długość całkowita (L)	87 m
Szerokość (B)	12,30 m
Zanurzenie (D)	5,41 m
Wysokość (H)	5,80 m
Prędkość maks.	9,5 w
Pojemność brutto	2005 GT
Pojemność netto	994 NT
Dane napędu	1300 KM (956 kW) 125 obr/min
Liczba śrub napędowych	1

Na pochylni w Stoczni Gdańskiej

Wodowanie "Sołdka"

Mapa rejsów "Sołdka"

SS Sołdek – masowiec o napędzie parowym – pierwszy statek zbudowany całkowicie w Polsce po II wojnie światowej (wcześniej został dokończony i zwodowany statek pozostawiony przez Niemców na pochylni w Szczecinie). Prototyp serii dwudziestu dziewięciu rudowęglowców – małych masowców typu B30 budowanych w latach 1949-1954 w Stoczni Gdańskiej. Otrzymał nazwisko ówczesnego trasera Stoczni Gdańskiej, przodownika pracy Stanisława Sołdka, którego żona, Helena, była matką chrzestną.

Do 30 grudnia 1980 roku „Sołdek” odbył 1478 rejsów morskich, przewiózł ponad 3,5 miliona ton towarów zawijając do ponad 60 portów. Od roku 1985, kiedy to został okrętem muzeum, zwiedza go około 20 tysięcy osób rocznie.

Dane

• Armator: Polska Żegluga Morska (zamówiony przez: Gdynia-Ameryka Linie Żeglugowe S.A.)
• Bandera: Polska
• Port: Szczecin
• Budowniczy: Stocznia Gdańska
• Typ jednostki: rudowęglowiec typu B30 (typ konstrukcyjny – szańcowiec z siłownią na rufie)
  • Wymiary:
  • długość całkowita: 87,00 m
  • szerokość na wręgach: 12,30 m
  • wysokość do pokładu górnego: 5,80 m
  • zanurzenie do znaku ładunkowego: 5,41 m
• Nośność statku: 2610 t
• Pojemność rejestrowa:
  • brutto: 2005 BRT
  • netto: 994 NRT
• pokłady (licząc od dołu)
  • rufa
    • międzypokład
    • pokład szańcowy z lukami (od nadbudówki na śródokręciu do rufy)
    • pokład łodziowy
  • śródokręcie
    • pokład oficerski
    • pokład nawigacyjny
    • pokład namiarowy
  • pokład główny z lukami (od dziobówki do nadbudówki na śródokręciu)
  • dziób
    • pokład dziobówki
• Cztery ładownie
• Napęd:
  • 2 kotły opalane węglem systemu Howden-Johnson – zaprojektowane w Katedrze Kotłów Parowych na Politechnice Gdańskiej pod kierunkiem prof. Antoniego Kozłowskiego
    • zużycie węgla: 1 t/h ?
  • maszyna parowa 4-cylindrowa, podwójnego rozprężania, systemu Lentza typu ML8a produkcji huty "ZUT Zgoda" w Świętochłowicach na Śląsku
    • nr fabryczny: 2510 (maszyna aktualnie znajdująca się na statku)
    • rok produkcji: 1951 (maszyna aktualnie znajdująca się na statku)
    • projekt: zespół konstruktorski pod kierownictwem Adolfa Polaka na PG
    • para dolotowa:
      • ciśnienie: 1,45 MPa (14,2 at)
      • temperatura: 325 °C (598 K)
      • jednostkowe zużycie pary: 5 kg/KMh
    • próżnia w skraplaczu: 92%
  • moc napędu głównego: 1300 KM (956 kW) przy 125 obr/min
  • jedna śruba
• Instalacja elektryczna:
  • dwa parowe zespoły prądotwórcze:
    • długość: 1950 mm
    • szerokość: 850 mm
    • moc prądnicy: 20 kW
    • jednocylindrowa, szybkoobrotowa maszyna parowa: Świdnicka Fabryka Urządzeń Przemysłowych.
    • prądnica: firma K. Pustoła z Warszawy
  • prądnica awaryjna na PG
• Prędkość na próbach przy 90% mocy siłowni: 9,9 węzła
• Liczba miejsc dla załogi: 33 osoby
• Załoga: 28
• Projekt wstępny: mgr inż. Henryk Giełdzik
• Dokumentacja warsztatowa: francuska stocznia Augustin Normand
• Budową statków kierował: mgr inż. Jerzy Doerffer

Załoga

Pierwsza

• Kapitan: Zbigniew Rybiański; absolwent Państwowej Szkoły Morskiej z 1930 roku w Tczewie
• Pierwszy oficer: Walery Szot
• Mechanicy:
  • pierwszy: Kazimierz Świerczewski
  • drugi: Wnurowski
  • trzeci: Józef Cygan
• Palacz: Kazimierz Postek
• Kucharz: Stanisławski

Ostatnia

• Kapitan: Michał Sadłowski

Kalendarium

• 15 września 1947: rozpoczęcie trasowania
• 1948
  • 3 kwietnia: położenie stępki – pierwszy nit zakuł minister żeglugi Adam Rapacki, pierwsze blachy poświęcił ksiądz kapucyn z kościoła św. Jakuba w Gdańsku
  • 6 listopada: wodowanie – matka chrzestna Helena Sołdkowa, żona trasera
• 1949
  • 24 września o godzinie 9.55: pierwszy rejs próbny – wyprowadził pilot portu gdańskiego, kapitan Laskowski, przy pomocy holowników: "Atlas" na dziobie i "Cyklop" na rufie
  • 21 października: przekazanie do eksploatacji
  • 22–24 października: pierwszy rejs Gdańsk-Szczecin (Wały Chrobrego)
  • 25 października godz. 12: uroczyste podniesienie bandery
  • 26-30 października: pierwszy rejs z ładunkiem do Gandawy w Belgii z 2200 t węgla
• 1952 wymiana maszyny parowej spowodowana awarią
• 30 grudnia 1980: opuszczenie bandery i przekazanie jako hulk muzealny Muzeum Szczecińskiemu
• 28 kwietnia 1981: przekazanie Centralnemu Muzeum Morskiemu w Gdańsku.
• od 17 lipca 1985: Okręt muzeum

Plany i modele

• Mały Modelarz nr. 8/83
• Plany Modelarskie nr. 2/1982 (108)

Statki typu B30

Pod polską banderą

• Sołdek (numer stoczniowy B30/1) – od 1981 okręt muzeum
• Jedność Robotnicza (B30/2) – w 1979 złomowany w Glasgow
• Brygada Makowskiego (B30/3) – w 1979 złomowany w Glasgow
• 1 Maja (B30/4) – bezpośrednio po ukończeniu przekazany ZSRR i nazwany Pervomaysk.
• Pstrowski (B30/5) – w 1978 złomowany w Glasgow
• Wieczorek (B30/6) – w 1978 sprzedany do Wielkiej Brytanii i używany w Glasgow jako pomocnicza jednostka portowa. Data skasowania i oddania na złom nieznana.

Sprzedane ZSRR

(B30/7) – Zaporoge, (B30/8) – Krivoy Rog, (B30/9) – Krematorsk, (B30/10) – Makeevka, (B30/11) – Gorlovka, (B30/12) – Novo-Shahtinsk, (B30/13) – Solikamsk, (B30/14) – Kurgan, (B30/15) – Zlatoust, (B30/16) – Minusinsk, (B30/17) – Pavlodar, (B30/18) – Jenakiyevo, (B30/19) – Nikitovka, (B30/20) – Novocherkassk, (B30/21) – Volnovacha, (B30/22) – Vitegra, (B30/23) – Tovda, (B30/24) – Kalar, (B30/25) – Azovstal, (B30/26) – Tkvarcheli, (B30/27) – Zangenzur, (B30/28) – Malaia Zemlia, (B30/29) – Pereyeslav Khmielnitsky.

Bibliografia

• "Zaczęło się od Sołdka" - Sympozjum w Centralnym Muzeum Morskim w Gdańsku 6 listopada 2009, pod redakcją Jerzego Litwina.
• Jan Piwowoński: Flota spod biało-czerwonej. Warszawa: Nasza Księgarnia, 1989. ISBN 83-10-08902-3. 

Zobacz też

• SS Olza
• Muzea w Polsce

Linki zewnętrzne

• Centralne Muzeum Morskie w Gdańsku
• Towarzystwo Przyjaciół Statku - Muzeum "Sołdek"