Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| SZD-10 Czapla | |
 Szybowiec SZD-10bis Czapla w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie |
|
| Dane podstawowe | |
| Państwo |  Polska |
| Producent | Szybowcowe Zakłady Doświadczalne w Bielsku-Białej |
| Typ | szybowiec szkolny |
| Konstrukcja | górnopłat zestrzałowy o konstrukcji drewnianej |
| Załoga | 2 (uczeń, instruktor) |
| Historia | |
| Data oblotu | 23 listopada 1953 |
| Lata produkcji | 1955 – 1958 |
| Egzemplarze | 157 (w tym dwa prototypy) |
| Dane techniczne | |
| Wymiary | |
| Rozpiętość | 16,00 m |
| Wydłużenie | 10,6 |
| Długość | 8,73 m |
| Wysokość | 1,98 m |
| Powierzchnia nośna | 24,00 m² |
| Profil skrzydła | G-549 |
| Masa | |
| Własna | 280 kg |
| Startowa | 435 kg |
| Osiągi | |
| Prędkość minimalna | 48 km/h |
| Prędkość ekonomiczna | 52 km/h |
| Prędkość dopuszczalna | 160 km/h |
| Prędkość min. opadania | 0,96 m/s przy 52 km/h |
| Doskonałość max. | 17,1 (dla V=64 km/h) |
| Współczynnik obciążenia konstrukcji | 18,1 kG/m² |
| Dane operacyjne | |
| Użytkownicy | |
| Polska, Finlandia, Turcja | |
Szybowiec szkolny SZD-10 Czapla – polski dwumiejscowy szybowiec szkolenia podstawowego
Spis treści |
W 1952 roku zapadła decyzja o zmianie systemu podstawowego szkolenia szybowcowego, w związku z tym Liga Przyjaciół Żołnierza zwróciła się Szybowcowych Zakładów Doświadczalnych (SZD) w Bielsku-Białej o opracowanie nowego dwumiejscowego szybowca szkolenia podstawowego. Szybowiec miał służyć do nauki pilotażu łącznie z akrobacją i mieć możliwość startu za pomocą lin gumowych, przy pomocy wyciągarki oraz startu za samolotem, ważne także było łatwa możliwość porozumiewania się instruktora z uczniem.
Do opracowania takiego szybowca przystąpiła grupa konstruktorów z SZD: inż. mgr Roman Zatwarnicki, mgr inż. Teresa Kaniewska i inż. Marian Gracz. Opracowali oni szybowiec, w którym umieszczono dwie kabiny w tandemie. Prototyp oznaczony jako SZD-10 Czapla został wykonany w warsztatach SZD otrzymując znaki rejestracyjne SP-1349. Został on oblatany w dniu 23 listopada 1953 roku przez pilotów oblatywaczy Adama Zientka i Adama Dziurzyńskiego. Wykonali oni na tym szybowcu kilkanaście lotów, w toku których zauważyli szereg usterek konstrukcyjnych.
W związku z tym po naradzie z konstruktorami poprawiono projekt i na podstawie tego zbudowany drugi prototyp o znakach rejestracyjnych SP-1595. Został on oblatany w dniu 26 marca 1954 roku przez Adama Zientka. Po wykonaniu niezbędnych badań tego prototypu. Na jego podstawie opracowano dokumentację dla produkcji seryjnej szybowca, który otrzymał oznaczenie SZD-10 bis Czapla, a jego produkcję seryjną rozpoczęto w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego w Krośnie. Zbudowano tam 19 szybowców tego typu, a pierwszy z nich został oblatany 30 listopada 1955 roku. W związku z dużym zapotrzebowaniem na tego typu szybowce, produkcję seryjna rozpoczęto również w Zakładach Sprzętu Lotnictwa Sportowego we Wrocławiu, oznaczono je jako SZD-10 bis A Czapla, pierwszy z nich został oblatany w czerwcu 1958 roku. Wersja ta budowana również w Wojskowych Zakładach Remontowych w Łodzi. Łącznie zbudowano 155 szybowców SZD-10 Czapla, nie licząc prototypów.
Szybowce SZD-10 Czapla był użytkowany we wszystkich aeroklubach w Polsce. Użytkowano je do lat osiemdziesiątych, kiedy zaczęto je zastępować szybowcami SZD-50 Puchacz.
Niewielką ilość tych szybowców wyeksportowano również do Turcji i Finlandii, gdzie również użytkowano je do lat osiemdziesiątych.
Szybowiec SZD-10 Czapla to dwumiejscowy górnopłat zastrzałowy o konstrukcji drewnianej.
Kadłub półskorupowy o przekroju sześciokątnym, kabiny załogi umieszczone w tandemie. Kabiny zakryty wspólną limuzyną, w pierwszej kabinie znajdowało się miejsce ucznia wyposażone w pełny zestaw urządzeń nawigacyjnych i do kierowania szybowcem, w drugiej znajdowały się tylko pedały i dźwignie hamulców aerodynamicznych. Skrzydło dwudzielne o obrysie prostokątno-trapezowym. Podwozie stałe w postaci płozy przedniej i tylnej oraz podwozie główne w postaci stałego kółka umieszczonego za środkiem ciężkości pustego szybowca.
Posiadał on zaczep przedni i tylny oraz hak do startu za pomocą lin gumowych.
Modelarstwo lotnicze. Piotr Piechowski
