Samotraka

Samotraka Σαμοθράκη
Miejscowość Chora, z widocznymi ruinami bizantyńsko-genueńskiego zamku
Kontynent	Europa
Państwo	Grecja
Akwen	Morze Trackie
Powierzchnia	178 km²
Populacja (2001)  • liczba ludności  • gęstość	2800 15 os./km²
Położenie na mapie Europy Centralnej i Południowej Samotraka Σαμοθράκη
40°28′40″N 25°31′19″E
Mapa wyspy
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Plan Sanktuarium Wielkich Bogów

Samotraka, Samotraki, (gr. Σαμοθράκη) – wyspa grecka na Morzu Trackim (północna część Morza Egejskiego); górzysta o powierzchni 178 km² – najwyższym szczytem jest Fengari (1611 m n.p.m.). Liczba mieszkańców – ok. 2800. Z tej wyspy pochodzi słynna rzeźba Nike.

Wyspę pierwotnie zasiedlili przybysze z Samos (stąd nazwa). Legenda głosi, że właśnie z góry Fengari Posejdon obserwował oblężenie Troi (Iliada, XIII 12). W kamienistym wąwozie pomiędzy wioską Paleopoli a stromym półnosno-wschodnim zboczem góry Fengari (Góry Księżycowej, zwanej także Saos) leżą ruiny Sanktuarium Wielkich Bogów.

Sanktuarium Wielkich Bogów

Od czasów późnej epoki brązu, aż po ostatnie lata rzymskiej okupacji, odbywały się tutaj misteria i ofiary kultu Wielkich Bogów. Kult obracał się w kręgu hierarchii starożytnych trackich bóstw płodności: Wielkiej Matki, podrzędnego męskiego bóstwa zwanego Kadmilos oraz potężnych i złowrogich, bliźniaczych demonów Kabirów. Gdy przybyli tu osadnicy z Samos (ok. 700 p.n.e.), połączyli tutejsze bóstwa ze swoimi. Wielka Matka stała się Demeter, jej małżonek Hermesem, a Kabirów utożsamiono z Dioskurami. Wokół świętego miejsca przybysze rozpoczęli budowę sanktuarium.

Nigdy nie opisywano dokładnie misteriów tego kultu, gdyż autorzy starożytni lękali się gniewu Kabirów. Ustalono jednak, że były dwa stopnie wtajemniczenia. W przeciwieństwie do misteriów eleuzyjskich tutaj w obu ceremoniach mógł uczestniczyć każdy, również kobiety i niewolnicy.
Pierwszy stopień wtajemniczenia (myèsis) mógł polegać na rytualnym odtwarzaniu cyklu życia, śmierci i odradzania się. Kończyło się to radosną ucztą.
Drugi stopień wtajemniczenia (épopteia) łączył się z nietypowym wymaganiem osiągnięcia określonego poziomu moralnego. Polegał m.in. na oczyszczającej spowiedzi, po czym następowało rozgrzeszenie i chrzest krwią byka.

Skład Sanktuarium

• Ptolemaion (nr 20 na planie) – propyleje Ptolemeusza II, ofiarowane Wielkim Bogom
• Anaktoron (nr 16 na planie) – sala, w której odbywał się pierwszy stopień wtajemniczenia; w południowo-wschodnim narożu było miejsce do składania ofiar; obecny kształt budowli pochodzi z czasów rzymskich
• Arsinoeion (nr 15 na planie) – największa starożytna rotunda w Grecji (20 m średnicy), dekorowana rozetami i głowami byków
• Temenos (nr 14 na planie) – czworokątna budowla bez dachu, gdzie prawdopodobnie ucztowano
• Hieron (nr 13 na planie) – wielki budynek, w którym odbywał się drugi stopień inicjacji; pochodzi on w większości z IV w. p.n.e. i w czasach rzymskich był dokładnie remontowany
• Teatr (nr 10 na planie)
• Fontanna Nike (nr 9 na planie) – znana z misternie wyrzeźbionego w marmurze posągu Nike

Samotraki, widziana z greckiej części Tracji. Widoczne są wysokie góry Fengari, gdy równie rozległa, niżej położona część wyspy pozostaje skryta poza horyzontem

• 
• 
• 
• 
• 
• 

  jedna z licznych kopii sławnej Nike z Samotraki.

Bibliografia

• Mark Ellingham: Grecja. Praktyczny przewodnik. Bielsko-Biała: Wydawnictwo Pascal, 1993. 

Linki zewnętrzne

• http://www.samothraki.gr/