Sarbinowo (niem. Zorndorf) – wieś w Polsce położona w województwie zachodniopomorskim, w powiecie myśliborskim, w gminie Dębno.
W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa gorzowskiego.
Węzeł drogowy drogi krajowej nr 31 i drogi nr 23 w kierunku Myśliborza, nieczynna linia kolejowa Kostrzyn nad Odrą-Myślibórz.
Starosłowiańska nazwa Czarna Woda lub Czarny Potok[2]; Zorbamstorp 1262; Tzorbensdorf 1335; Czorbendorf 1337; Czorbindorff 1400; Tzornendorff 1451; Zornendorff 1460; Zorndorf 1758
[edytuj] Środowisko przyrodnicze
Równina Sarbinowska osiąga wysokość 60-70 m n.p.m., obniża się ku północy w stronę równiny dębieńsko-różańskiej. Obszar ten jest prawie całkowicie użytkowany rolniczo. Rynna z ciągiem oczek wodnych i zabagnień ułożona południkowo na zach. od Sarbinowa to tzw. „Sarbinowska dolina”.
Okoliczne lasy porastają głównie drzewa iglaste – sosny, świerki, modrzewie – z domieszką drzew liściastych – dębu, brzozy, osiki, buku. Krawędzie doliny porośnięte są ciepłolubną roślinnością murawową i zaroślami czyżniowymi. Na terenach podmokłych występują wierzby (najgrubsza wierzba biała znajduje się nad brzegiem zarastającego jeziorka na zachód od Kolonii Sarbinowo; obwód 500 cm), jesiony i olchy. W bezodpływowych zagłębieniach wśród borów wykształcają się torfowiska. Niewielkie obiekty tego typu można spotkać w okolicy Kolonii Sarbinowo. Wśród wielu interesujących roślin uwagę zwracają licznie występujące: rosiczka okrągłolistna, wełnianka wąskolistna i żurawina błotna.
W okolicznych lasach występują sarny, jelenie, dziki, wiewiórki, lisy, kuny leśne, można też spotkać borsuka i sporą populację zająca. Z ptaków – gatunki zamieszkujące wody i szuwary, m.in. kaczki, żuraw, perkozy, bąk, trzcinniczek, derkacz, potrzosy, trznadle. Z obfitością gryzoni wiąże się występowanie gatunków ptaków drapieżnych, np.: sowy, pustułki, myszołowa. Zaobserwować można również bielika, kormorany, żurawie, czaple, bociany, łabędzie, bażanty, kuropatwy. Na opisywanych terenach występują różne gatunki płazów, m.in. kumak nizinny, ropuchy i żaby, traszka zwyczajna, jaszczurka żyworodna i zaskroniec zwyczajny[3].
- Dawna starosłowiańska osada o nazwie Czarna Woda lub Czarny Potok
- 31.12.1262 – wzmianka w dokumentach templariuszy pod nazwą Zorbamstorp; Jan i Otton z dynastii askańskiej zawierają ugodę z Widekindem (Widekinusem), mistrzem templariuszy w Niemczech i krajach słowiańskich, na mocy którego templariusze w zamian za zrzeczenie się praw do miejscowości leżących przy drodze do Gorzowa (oppidum – prawdopodobnie przedlokacyjna osada targowa pod Kostrzynem, Kłośnica, Warniki, Dąbroszyn, Pudignowe i Witnica) oraz dóbr komandorii w Myśliborzu, otrzymują potwierdzenie posiadania komandorii chwarszczańskiej wraz z dziesięcioma wsiami (Bogusław, Carkzowe?, Cychry, Dargomyśl, Dębno, Gudzisz, Krześnica, Nyvik?, Oborzany, Sarbinowo). Formą zadośćuczynienia jest dodatkowo wieś Kaleńsko w ziemi kostrzyńskiej, będąca wcześniej w posiadaniu rycerskim[4].
Zakonnicy byli zapewne fundatorami pierwszej granitowej świątyni, która nie zachowała się do naszych czasów. Ze wzmianek należy wnioskować, że był to prosty kościół salowy podobny do innych założeń parafialnych stawianych we wsiach należących do komandorii chwarszczańskiej.
- 02.05.1312 – rozwiązanie zakonu templariuszy bullą Ad providam papieża Klemensa V
- 1312 – posiadłości templariuszy na obszarze Marchii zajmują margrabiowie brandenburscy
- 1318 – w układzie zawartym w Cremmen, negocjowanym przez przedstawicieli przeora niemieckiego Pawła z Modeny i Leonarda de Tiburtis, margrabiowie brandenburscy potwierdzili joannitom posiadanie dóbr templariuszy
- 02.04.1335 – w Chwarszczanach wymienia się joannitów jako właścicieli[5]; wzmianka o Sarbinowie pod nazwą Tzorbensdorf
- 1402 – ziemie Nowej Marchii sprzedane Zakonowi krzyżackiemu
- 1405 – kościół pełni funkcje parafialne
- 1433-34 – zbrojne najazdy dokonane przez wójta krzyżackiego Henryka von Rabenstein na dwór chwarszczański i konfiskata mienia komandorii
- 1434 – zaangażowanie w spór najwyższych władz świeckich i kościelnych kończy spór komandorii chwarszczańskiej z Zakonem krzyżackim wydaniem wyroku korzystnego dla joannitów
- 1455 – elektor Fryderyk II bierze Nową Marchię od Zakonu krzyżackiego w zastaw za 100 000 florenów
- 1460 – elektor Fryderyk II potwierdza joannitom ich włości, m.in. Chwarszczany (w dokumencie Sarbinowo występuje pod nazwą Zornendorff), Sulęcin, Ostrów
- 1538 – margrabia Jan Hohenzollern oficjalnie wprowadza na terenie Nowej Marchii luteranizm jako religię obowiązującą[6][7]
- 15.06.1540 – komandoria Chwarszczany przejęta przez margrabiego Jana z Kostrzyna od joannitów, którzy zostają zmuszeni do przeniesienia konwentu do Świdwina. W Chwarszczanach zorganizowano siedzibę domeny państwowej, w skład której wchodzi również wieś Sarbinowo. Kościół przejmuje gmina protestancka.
- 1624 – do nawy kościoła dobudowano wieżę
- 1701 – Ziemia Chojeńska dostaje się pod panowanie króla pruskiego Fryderyka Wilhelma I
- 25.08.1758 – prusko-rosyjska bitwa pod Sarbinowem (Zorndorf); wieś spalona ogniem artylerii rosyjskiej, częściowemu zniszczeniu ulega też kościół
- 1768 – wieś odbudowana z rozkazu Fryderyka Wielkiego
- 1806-1807 – Ziemia Chojeńska pod okupacją wojsk napoleońskich; na mocy traktatu w Tylży w dniu 12.07.1807, wojska francuskie opuszczają terytorium państwa pruskiego z wyjątkiem niektórych ważniejszych twierdz, pod warunkiem spłaty bądź zabezpieczenia nałożonej na Prusy kontrybucji wojennej
- 1825 – postawiono nowy kościół w stylu neogotyckim, na miejscu średniowiecznej świątyni
- 25.08.1826 – na pamiątkę bitwy pod Sarbinowem wzniesiono pamiątkowy obelisk, na którym widniał napis: "Tu stał Fryderyk Wielki 25 sierpnia 1758 r."
- 1832 – przebudowa kościoła
- 1871-1918 – Ziemia Chojeńska w ramach zjednoczonej Drugiej Rzeszy Niemieckiej
- 1881 – budowa fortu Sarbinowo, wchodzącego w skład twierdzy Kostrzyn
- 1890 – wieżę kościelną zniszczył piorun
- 1892 – zbudowano nową wieżę kościelną
- 1899 – Wojciech Kossak, na zlecenie cesarza Wilhelma II, namalował obraz „Szarża gwardii pruskiej na piechotę rosyjską pod Zorndorf”, olej, płótno, ok. 270 × 600 cm[8].
- Po 1945 – napływ osadników, w tym wielu żołnierzy 1 Armii Wojska Polskiego, m.in. kapral Jan Karaszewski, który podczas zaślubin Bałtyku w Kołobrzegu w 1945 trzymał polski sztandar
- 12.05.1946 – poświęcenie kościoła przez ks. kan. Franciszka Sobolewskiego z Dębna
- 31.08.1948 – erygowanie parafii w Sarbinowie
- 18.04.1953 – założenie Koła Ludowych Zespołów Sportowych, przewodniczącym Rady Koła został Tadeusz Szabata[9]
- Lata 60 XX w. – zburzono pomnik z 1826; obecnie przy drodze znajduje się tablica informacyjna opisująca bitwę
- 19.02.1999 – otwarcie dobudowanego segmentu szkoły podstawowej. Szkoła zyskała też kotłownię olejową
[edytuj] Gospodarka
Podmioty gospodarcze zarejestrowane na terenie Sarbinowa są głównie związane z handlem, działa firma transportowa i dwa zakłady stolarskie, firma zajmująca się naprawą i konserwacją samochodów. W sołectwie funkcjonują trzy sklepy spożywczo–przemysłowe oraz gospodarstwo agroturystyczne połączone ze szkółką jazdy konnej.
Struktura działalności gospodarczej na dzień 01.06.2006[3]
W Sarbinowie funkcjonują 142 gospodarstwa rolne o łącznej powierzchni 802,57 ha. Struktura użytków rolnych w maju 2006:
Wymienione grunty orne zaliczone są głównie do klasy bonitacyjnej IIIa i IIIb (423,68 ha), IVa (200,08 ha), IVb (54,47 ha). Gospodarstwa rolne nastawione są na produkcję zbóż, w której przeważa pszenica, żyto, pszenżyto, owies, jęczmień. Kilka gospodarstw nastawionych jest na hodowlę trzody chlewnej. Brak gospodarstw nastawionych na produkcję ekologiczną.
[edytuj] Organizacje i instytucje
- Sołectwo Sarbinowo – ogół mieszkańców wsi Sarbinowo stanowi Samorząd Mieszkańców Sołectwa. Obecny sołtys. – Dariusz Kmita[11]
- Ludowy Zespół Sportowy „SANTOS” Sarbinowo – rok założenia: 1954, barwy: zielono-żółte. Umowa o współpracy pomiędzy klubami „SV. BLAU – WEIß Turbine” z Lebus a LZS „SANTOS” z Sarbinowa podpisana 07.07.2007 w sarbinowskiej remizie strażackiej[12].
- Ochotnicza Straż Pożarna
- Szkoła podstawowa – powstała w 1945; mieści się w budynku z 1905, rozbudowanym i oddanym do użytku w 1999. W 1950 uczęszczało 143 uczniów, nauczało 3 nauczycieli, kierownikiem była Maria Zielińska[13], w 1999 155 uczniów, a dyrektorem był (od 1992) Kazimierz Fafuła[14]. Uczęszczają tu również dzieci ze wsi Krześnica, Suchlica i Młyniska. Posiada oddział przedszkolny.
-
[edytuj] Atrakcje turystyczne
Przypisy
- ↑ Urząd Miejski w Dębnie. Dane statystyczne.
- ↑ Karty z dziejów Dębna. Dębno: PPH "Zapol" Dmochowski, Sobczyk, 2005, s. 81. ISBN 83-60140-35-9. Cytat: Sarbinowo. Była to starosłowiańska osada, która pierwotnie zwała się Czarna Woda lub Czarny Potok.
- ↑ 3,0 3,1 Biuletyn Informacji Publicznej UM w Dębnie, Plan Rozwoju wsi Sarbinowo.
- ↑ Riedel A., Codex diplomaticus Brandenburgensis, XIX Band (1860), ss. 5-6
- ↑ Riedel A., Codex diplomaticus Brandenburgensis, XIX Band (1860), ss.196-197
- ↑ Halicka B., Margrabia Jan z Kostrzyna i jego krośnieńscy poddani, w: De oppido et castello Przeszłość i teraźniejszość twierdzy kostrzyńskiej, Kostrzyn, Zielona Góra 2004, ISBN 83-918060-6-5, s. 63
- ↑ Z dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod red. T. Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski, s. 97
- ↑ Obraz zaginął w 1945, ale odnalazł się w piwnicach Muzeum w Poczdamie, złożony w harmonijkę o 15 zgięciach, miejscowo z nadpalonymi dziurami. Odrestaurowany, od 2004 wystawiany jest w Muzeum w Poczdamie. Kulturinformationszentrum des Deutschen Kulturrates und der ConBrio Verlagsgesellschaft.
- ↑ Karty z dziejów Dębna, praca zbiorowa, wydawca PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, Dębno 2005, ISBN 83-60140-35-9, s. 157
- ↑ Deutsche Verwaltungsgeschichte.
- ↑ Biuletyn Informacji Publicznej UM w Dębnie. Sołectwa.[martwy link]
- ↑ Urząd Miejski w Dębnie, Polsko-niemiecka współpraca na sportowo.
- ↑ Karty z dziejów Dębna, praca zbiorowa, wydawca PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, Dębno 2005, ISBN 83-60140-35-9, s. 150
- ↑ Karty z dziejów Dębna, praca zbiorowa, wydawca PPH "Zapol" Dmochowski Sobczyk, Dębno 2005, ISBN 83-60140-35-9, s. 273
- ↑ Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych - województwo zachodniopomorskie (pol.). 2011-12-31.
[edytuj] Bibliografia
- Architektura sakralna Pomorza Zachodniego, Chwarszczany – kaplica templariuszy.
- Biuletyn Informacji Publicznej UM w Dębnie, Plan Rozwoju wsi Sarbinowo.
- Kosacki J., Kucharski B., "Pomorze Zachodnie i Środkowe. Przewodnik", Warszawa 2001, Sport i Turystyka MUZA SA, ISBN 83-7200-583-4
- Tygodnik Katolicki Niedziela, edycja szczecińska 26/2003.
- Urząd Miejski w Dębnie.
- Z dziejów Ziemi Chojeńskiej, praca zbiorowa pod red. T. Białeckiego, Szczecin 1969, Instytut Zachodniopomorski
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony.JPG&filetimestamp=20090416154111)
Polska
.JPG&filetimestamp=20090416155039)
"Historii i zabytków"
