Senat I kadencji (1922-1928)

Rzeczpospolita Polska

Ten artykuł jest częścią serii: Ustrój i polityka II RP Ustrój polityczny Mała Konstytucja z 1919 Konstytucja marcowa Nowela sierpniowa Konstytucja kwietniowa Rozporządzenia Prezydenta Sądownictwo Najwyższy Trybunał Administracyjny Trybunał Stanu Trybunał Kompetencyjny Sąd Najwyższy Prokuratoria Generalna Parlament Sejm Sejm Ustawodawczy Sejm I Kadencji Sejm II Kadencji Sejm III Kadencji Sejm IV Kadencji Sejm V Kadencji Posłowie Senat Senat I Kadencji Senat II Kadencji Senat III Kadencji Senat IV Kadencji Senat V Kadencji Senatorowie Prezydenci Premierzy Rząd Wojsko Polskie II RP Podział administracyjny Wojewodowie Wybory parlamentarne Partie polityczne Polityka zagraniczna Naczelnik Państwa Wikiprojekt Polityka

Senat I kadencji (1922–1927) to izba wyższa parlamentu wybrana 12 listopada 1922. Pierwsze posiedzenie odbyło się 28 listopada 1922, zaś ostatnie 13 lipca 1927. Senat I kadencji wybrał wraz z Sejmem I kadencji jako Zgromadzenie Narodowe trzech Prezydentów RP.

Wybory

Senat I kadencji został wyłoniony w drodze demokratycznych wyborów pięcioprzymiotnikowych (bezpośrednich, powszechnych, równych, tajnych i proporcjonalnych) przeprowadzonych na podstawie Konstytucji uchwalonej przez Sejm Ustawodawczy, oraz na podstawie ustawy z dnia 28 lipca 1922 ordynacja wyborcza do Senatu RP. Czynne prawo wyborcze mieli obywatele, którzy ukończyli 30 lat i od roku od dnia ogłoszenia wyborów zamieszkiwali okręg wyborczy, z wyjątkiem świeżo osiadłych kolonistów, robotników zmieniających pracę oraz urzędników służbowo zmieniających pracę. Bierne prawo wyborcze mieli obywatele, posiadający w dniu ogłoszenia wyborów ukończone 40 lat.

Wybierano 111 senatorów, z czego 93 w okręgach wyborczych oraz 18 z list państwowych. Okręgami wyborczymi były województwa oraz wydzielony okręg miasto Warszawa.

Udział poszczególnych list wyborczych w wyborach do Senatu w 1922

Numer listy	Nazwa listy	Mandaty uzyskane w okręgach	Mandaty z list państwowych	Ogółem
Lista nr 1	Polskie Stronnictwo Ludowe "Piast"	14	3	17
Lista nr 2	Polska Partia Socjalistyczna	6	1	7
Lista nr 3	Polskie Stronnictwo Ludowe "Wyzwolenie"	7	1	8
Lista nr 5	Komunistyczny Związek Proletariatu Miast i Wsi	0	0	0
Lista nr 6	Związek Rad Ludowych	0	0	0
Lista nr 7	Narodowa Partia Robotnicza	3	0	3
Lista nr 8	Chrześcijański Związek Jedności Narodowej	39	9	48
Lista nr 10	Unia Narodowo-Państwowa	0	0	0
Lista nr 12	Polskie Centrum	0	0	0
Lista nr 15	Chłopskie Stronnictwo Radykalne	0	0	0
Lista nr 16	Blok Mniejszości Narodowych Rzeczypospolitej Polskiej	18	4	22
Lista nr 20	Żydowski Demokratyczny Blok Ludowy	0	0	0
Lista nr 22	Państwowe Zjednoczenie na Kresach	1	0	1
Lista nr 24	Blok Mniejszości Narodowych (Wilno)	1	0	1
Lista nr 28	Zjednoczenie Krajowe "Polesie"	0	0	0
Ogółem		93	18	111

W trakcie kadencji 7 senatorów zrzekło się mandatu, zaś 8 zmarło.

Struktura Senatu I kadencji

Marszałkiem seniorem otwierającym pierwsze posiedzenie był Bolesław Limanowski z PPS, zaś sekretarzami Bolesław Bielawski ze Związku Ludowo-Narodowego i Jan Woźnicki z PSL "Wyzwolenie".

28 listopada 1922 na Marszałka Senatu wybrano Wojciecha Trąmpczyńskiego, a na wicemarszałków Jakuba Bojkę z PSL "Piast", Antoniego Stychela z ZLN i Jana Woźnickiego z PSL "Wyzwolenie".

Funkcjonowały senackie komisje:

• Komisja Administracyjna – przewodniczący Juliusz Zdanowski (ZLN);
• Komisja Gospodarstwa Społecznego – przewodniczący Andrzej Średniewski PSL "Piast");
• Komisja Oświaty i Kultury – przewodniczący Stanisław Kalinowski (PSL "Wyzwolenie");
• Komisja Prawnicza – przewodniczący Michał Ringel (KŻ);
• Komisja Regulaminowa – przewodniczący Leon Łubieński (ChN);
• Komisja Skarbowo-Budżetowa – przewodniczący Leon Nowodworski (ChD);
• Komisja Spraw Zagranicznych i Wojskowa – przewodniczący Marian Kiniorski (ZLN).

Bibliografia

• Historia sejmu polskiego t. II, cz. 2, Warszawa 1989