Separator kondensatu zwany również separatorem wodno-olejowym – urządzenie służące do separacji oleju z kondensatu wodno - olejowego, który powstaje w systemie sprężonego powietrza.
Sprężone powietrze zawiera dużą ilość pary wodnej, która po skropleniu zamienia się w agresywną mieszaninę wody i oleju zwaną kondensatem wodno-olejowym. Przepisy prawne dotyczące ochrony środowiska kategorycznie zabraniają odprowadzania do otoczenia odpadów olejowych i chemicznych. Dotyczy to również kondensatu wodno-olejowego, który przed odprowadzeniem do kanalizacji sanitarnej powinien zostać odpowiednio uzdatniony. Najczęściej jest to czynione za pomocą odpowiedniego separatora[1].
Najpopularniejsze separatory kondensatu to:
Absorpcyjne separatory wodno - olejowe to urządzenia wypełnione substancjami chemicznymi, które posiadają zdolność przyciągania cząsteczek oleju i jednocześnie odpychania cząsteczek wody. Kondensat olejowy po dekompresji wpływa do separatora, gdzie jest absorbowany przez medium uzdatniające. Następnie oczyszczony kondensat przepływa do spustu odprowadzającego[1].
Separatory grawitacyjne to proste urządzenia, oddzielające wolne oleje, które wypływają na powierzchnię kondensatu, zbieranego w odstojniku. Olej jest zbierany, z górnej części odstojnika, natomiast woda wypompowywana z jego dolnej części. Woda ta nadal zawiera pewną ilość oleju, która jest uzależniona od odporności uzdatnianego kondensatu na deemulgację[1].
Separatory mechaniczne to najpowszechniej stosowany rodzaj separatorów kondensatu wodno - olejowego. Wykorzystują one separację grawitacyjną oraz filtrację: adsorpcyjną i oleofilną (ang: oleophilic). Są one stosowane do uzdatniania zarówno kondensatów stabilnych (zemulgowanych) jak i niestabilnych. Wyposażone są w filtry workowe z węglem aktywowanym oraz filtry workowe oleofilne (ang: oleophilic) lub jedynie w filtry workowe z węglem aktywowanym. Celem uzdatniania kondensatów zemulgowanych stosowane są w nich środki rozszczepiające (np bentonit - pochodna tlenku glinu)[2] lub aeracja kondensatu za pomocą sprężonego powietrza[3].
Proces oczyszczania kondensatu z oleju w separatorach mechanicznych przebiega zazwyczaj w następujących etapach:
Zanieczyszczony olejem kondensat wpływa pod ciśnieniem do komory rozprężania, w której następuje oddzielenie kondensatu od powietrza. W zbiorniku separacyjnym, w wyniku separacji grawitacyjnej, olej wstępnie oddziela się od wody i osiada na powierzchni kondensatu skąd przepływa do zbiornika odseparowanego oleju. W ten sposób wstępnie oczyszczony kondensat zostaje następnie poddany filtracji. Filtr wstępny oleofilny (ang: oleophilic), z przepływem w kierunku od środka na zewnątrz, wiąże pozostałe krople oleju i przechwytuje olej resztkowy, pływający w komorze filtra. Pozostałe cząstki oleju są w bezpieczny i skuteczny sposób zatrzymywane w kartridżu filtra głównego z węglem aktywowanym. Efektem końcowym jest oczyszczona woda, którą można odprowadzić do kanalizacji[4].
Separatory membranowe - wyposażone są w filtr membranowy, membrana przepuszcza małe molekuły (woda), podczas gdy większe molekuły (olej) pozostają w systemie i mogą być gromadzone w specjalnym zbiorniku[5]. Obieg kondensatu najczęściej wymuszany jest przez pompę. Separatory membranowe oprócz filtra membranowego często posiadają na wyposażeniu również odstojnik do separacji grawitacyjnej oraz filtry oleofilne.