| Septuaginta | |
|---|---|
| Pełna nazwa | Septuaginta |
| Inne nazwy | Biblia Siedemdziesięciu |
| Skrót(y) | LXX |
| Kanon | Prawosławny (tylko ST) |
| Język | Grecki |
| Opublikowanie kompletnego przekładu | III wiek p.n.e./I wiek p.n.e. |
| Księgi deuterokanoniczne | Księga Mądrości, Mądrość Syracha, Księga Judyty, Księga Tobiasza, Księga Barucha, Pieśń trzech młodzieńców, Opowieść o Zuzannie, Opowieść o Belu i wężu, 1 Księga Machabejska, 2 Księga Machabejska |
| Apokryfy | 3 Księga Ezdrasza, Modlitwa Manassesa, List Jeremiasza, 3 Księga Machabejska, 4 Księga Machabejska, Psalmy Salomona |
| Źródła przekładu | hebrajski Stary Testament |
| Przynależność religijna | Judaizm |
| Wersja online | Septuaginta |
| Księga Rodzaju 1, 1-3 | |
| Ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. ἡ δὲ γῆ ἦν ἀόρατος καὶ ἀκατασκεύαστος, καὶ σκότος ἐπάνω τῆς ἀβύσσου, καὶ πνεῦμα θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος. καὶ εἶπεν ὁ θεός Γενηθήτω φῶς. καὶ ἐγένετο φῶς. | |
Septuaginta (łac. siedemdziesiąt; oznaczana rzymską liczbą LXX oznaczającą 70, w wydaniach krytycznych przez symbol
) – pierwsze tłumaczenie Starego Testamentu z hebrajskiego i aramejskiego na grekę. Nazwa pochodzi od liczby tłumaczy, którzy mieli brać udział w pracach nad przekładem.
Spis treści |
Według tzw. Listu Arysteasza na zaproszenie Ptolemeusza II Filadelfa do Aleksandrii w Egipcie miało przybyć siedemdziesięciu (ewentualnie siedemdziesięciu dwóch) uczonych żydowskich, którzy po oficjalnym podjęciu na dworze rozpoczęli przekład Tory na grekę (koine). Mieli oni pracować osobno, a potem wymienić się efektami tłumaczenia i ustalić ostateczną wersję dzieła. Ukończyli translację po siedemdziesięciu dniach. Wówczas okazało się, że poszczególne teksty tłumaczenia są identyczne, co odebrano jako znak od Boga. Król, zachwycony dziełem, miał nabrać wielkiego szacunku do Biblii. Znajdowała się ona niewątpliwie wśród rękopisów w Bibliotece Aleksandryjskiej.
W rzeczywistości przekład postępował stopniowo. Za czasów Ptolemeusza II przetłumaczono najprawdopodobniej Pięcioksiąg Mojżeszowy, potem stopniowo inne księgi biblijne, wreszcie dodano teksty napisane od razu po grecku, np. Księgę Mądrości, cztery Księgi Machabejskie czy Psalmy Salomona. Nie wszystkie księgi Septuaginty weszły do kanonu, niektóre z nich funkcjonują jako apokryfy, tzn. pobożne pisma o wielkim autorytecie w starożytności, które nie posiadają jednak natchnienia biblijnego.
Tekst zachowanych po dziś dzień rękopisów reprezentuje trzy recenzje:
Problemem było napisanie w języku greckim imienia Boga, gdyż alfabet grecki nie posiada spółgłoski "h". Pośród najstarszych rękopisów Septuaginty istnieją trzy sposoby pisania imienia Bożego:
Najstarszy rękopis Septuaginty, Papirus Rylandsa 458 (II w. p.n.e.), w Pwt 26,17 ma uszkodzony tekst, C.H. Roberts sądził, że jest tam Kyrios, Kahle natomiast, że jest tam tetragram[5]. Większość badaczy jest zdania, że tetragram jest pierwotną formą.
Septuaginta była największym tłumaczeniem starożytnym tekstu obcojęzycznego na grekę. Opis jej tłumaczenia (List Arysteasza) powstał kilkaset lat później od samego przekładu, niemniej oddaje rangę, którą Septuaginta cieszyła się aż do powstania chrześcijaństwa i oficjalnego sprecyzowania składu Biblii hebrajskiej. Stwierdzono wówczas, że święte mogą być tylko księgi powstałe na terenie Kanaanu (Ziemi Świętej) i w języku hebrajskim. Dzień powstania Septuaginty Żydzi określili wówczas jako najgorszy od grzechu pierworodnego. Najprawdopodobniej stało się to wskutek zagrożenia ze strony chrześcijaństwa, które posługiwało się właśnie Septuagintą.
Cytaty Starego Testamentu zawarte w Nowym Testamencie w ogromnej większości pochodzą właśnie z Septuaginty. Po jej odrzuceniu przez Żydów powstało jeszcze kilka innych tłumaczeń na grekę (Symmach, Teodozjon), ale nie dorównują one rangą ani wartością naukową Septuagincie.
Z Septuaginty dokonano pierwszych przekładu na dialekty języka koptyjskiego. Przekłady starosyryjskie i starołacińskie dokonane zostały z LXX. Zauważalny jest wpływ LXX na Wulgatę, a zwłaszcza na Peszittę[6][7].
Septuaginta przetrwała do naszych czasów w trzech recenzjach: Hezychiańska, Lucjańska oraz Orygenesowska Hexapla.