Serial telewizyjny

Serial telewizyjny – wieloodcinkowy telewizyjny serial filmowy lub wieloodcinkowa telenowela.

Serial filmowy jest realizowany przy pomocy technik filmowych, ujęcie po ujęciu, najczęściej przy pomocy jednej kamery, na taśmie światłoczułej 35 lub 16 mm, obecnie także na nośniku magnetycznym i cyfrowym. Telenowela jest realizowana technikami telewizyjnymi. Kręcone są całe sceny przy pomocy kilku kamer, na nośniku magnetycznym lub cyfrowym.

Największymi zagranicznymi stacjami telewizyjnymi, które produkują seriale, są obecnie CBS, NBC i Televisa (meksykańska telewizja) czy, najmłodsza z nich wszystkich, stacja telewizyjna Fox. Każda z tych stacji ma na swoim koncie sporo ogólnoświatowych hitów. Dziełem stacji telewizyjnej Fox jest chociażby Świat według Bundych.

Bardzo częstym zjawiskiem jest promowanie przez seriale aktorów, którzy po początkowym sukcesie serialu zaczynają swoje prywatne kariery aktorskie, z dala od seriali, zazwyczaj w filmach pełnometrażowych, rzadziej na deskach teatralnych. Takimi aktorami są chociażby: Richard Chamberlain, Roger Moore, Denzel Washington, George Clooney, Courteney Cox, Christina Applegate, Tom Selleck, Johnny Depp, Brad Pitt czy Richard Grieco.

Typy seriali

Można wyróżnić następujące typy seriali telewizyjnych:

• Seriale fabularne:
  • Serial przedstawiający dzieje wybranej grupy bohaterów w ramach rozwijającej się chronologicznie, z odcinka na odcinek akcji, np. Chłopi Rybkowskiego, Dom Łomnickiego, Polskie drogi Morgensterna, Alternatywy 4 i Zmiennicy Barei, Przyłbice i kaptury Piestraka czy Miasteczko Twin Peaks Lyncha, lub telenowele: Niewolnica Isaura, Kochane kłopoty, Chirurdzy;
  • Serial z tymi samymi bohaterami wiodącymi, ale z indywidualną fabułą każdego odcinka, np. Stawka większa niż życie, seriale kryminalne jak Kojak, Tagart czy polskie 07 zgłoś się, seriale komediowe Świat według Kiepskich, Kasia i Tomek lub telenowele: Rodzina zastępcza.
  • Serial zawierający ideę lub pomysł przewodni, lecz różnych bohaterów i różne fabuły, np. Dekalog Kieślowskiego, Alfred Hitchcock przedstawia, Strefa mroku
• Seriale dokumentalne, np. polskie telenowele dokumentalne: S.O.S. Dzieciom!, Szpital Dzieciątka Jezus, Kochaj mnie, Pierwszy krzyk, Przedszkolandia, Prawdziwe psy.
• Seriale animowane, przede wszystkim dla dzieci, np. Miś Uszatek, Miś Colargol, Zaczarowany ołówek, Przygody kota Filemona z Se-ma-fora, Bolek i Lolek, Reksio, Krecik, Pszczółka Maja, Wilk i Zając, seriale Disneya z Myszką Miki, Kaczorem Donaldem oraz wiele innych, a także dla dorosłych i młodzieży: South Park, Simpsonowie bądź spora część powstałych anime

Gatunki seriali

Seriale telewizyjne, podobnie jak film fabularny, można podzielić na wiele gatunków. Najpopularniejsze to:

• seriale kryminalne, np. Gliniarz i prokurator, Święty, Columbo, Kojak, Crime Story, Policjanci z Miami, 07 zgłoś się, Glina, Ekstradycja, Sfora, Kryminalni;
• seriale science fiction, np. cała seria Star Trek, SeaQuest DSV, Babilon 5, Z archiwum X, Stargate SG-1, Battlestar Galactica, Firefly, Tajemnice Smallville, Doctor Who;
• seriale fantasy, np. Buffy postrach wampirów, The Lair, Więzy krwi, Wiedźmin
• seriale wojenne, np. Czterej pancerni i pies, Stawka większa niż życie, Kolumbowie, Siedemnaście mgnień wiosny, M*A*S*H; Kompania braci; 1920. Wojna i miłość; Pacyfik
• seriale szpiegowskie, np. Pogranicze w ogniu, Życie na gorąco;
• seriale obyczajowe, np. Jan Serce, Daleko od szosy, Czterdziestolatek, Wojna domowa, Cudowne lata, Kobieta za ladą, Przystanek Alaska, Seks w wielkim mieście, Gotowe na wszystko, Kochane kłopoty, Ratownicy;
• telenowele/opery mydlane, np. Samo Życie, Dallas, Dynastia, Santa Barbara, M jak miłość,Barwy szczęścia, Ranczo, Na dobre i na złe,
• westerny, np. Bonanza, Dr Quinn, Domek na prerii;
• seriale kostiumowe, np. kolejne seriale o Robin Hoodzie, Duma i uprzedzenie, Korzenie, Lalka, Noce i dnie, Przygody pana Michała, Z biegiem lat, z biegiem dni;
• seriale medyczne, np. Doktor Kildare, Szpital na peryferiach, Ostry dyżur, Klinika w Schwarzwaldzie, Na dobre i na złe, Szpital Dobrej Nadziei, Chirurdzy, Doktor House;
• seriale prawnicze, np. Ally McBeal, Prawnicy z Miasta Aniołów, Potyczki Amy, Kancelaria adwokacka, Magda M., JAG - Wojskowe Biuro Śledcze;
• seriale młodzieżowe, np. Beverly Hills 90210, Ich pięcioro, Felicity, Buffy postrach wampirów, Jezioro marzeń, Życie na fali, Pogoda na miłość, 90210, Plotkara, Szkoła złamanych serc;
• Na przestrzeni ostatnich sześćdziesięciu lat najpopularniejszymi serialami były jednak komedie, w tym produkcje z gatunku sitcom, których przedstawicielami są takie komedie jak: Alf, Świat według Bundych, Zdrówko, 'Allo 'Allo!, Hotel Zacisze czy Przyjaciele. Główną zasadą sitcomów jest fakt, że większość sytuacji, gier słownych, gagów sytuacyjnych, odbywa się podczas przebywania bohaterów danego serialu w konkretnym miejscu, zazwyczaj siedzących np. na kanapie (jak ma to miejsce w Świecie według Bundych czy Przyjaciołach);
• seriale netmobilowe – Mobizody.

Lista zagranicznych seriali z największą liczbą odcinków (nadal emitowane)

Liczba odcinków	Tytuł	Liczba lat emisji	Stacja	Kraj	Oglądalność (01-05.11.2010)	Oglądalność (31.10-04.11.2005)
13338+	General Hospital	49 l. (od 1963)	ABC	USA	2,4 mln	3,4 mln
11500+	Dni naszego życia	46 l. (od 1965)	NBC	USA	2,4 mln	3,1 mln
9600+	Żar młodości	39 l. (od 1973)	CBS	USA	4,7 mln	5,1 mln
7500+	Coronation Street	51 l. (od 1960)	ITV	Wielka Brytania	kilka milionów
6256+	Moda na sukces	25 l. (od 1987)	CBS	USA	3,0 mln (1,9 mln w Polsce[potrzebne źródło])	4,2 mln (2,4 mln w Polsce[potrzebne źródło])
6118+	Sąsiedzi	27 l. (od 1985)	Network Ten	Australia	< 1,0 mln
5800+	Emmerdale	39 l. (od 1972)	ITV	Wielka Brytania	kilka milionów
5327+	Zatoka serc	24 l. (od 1988)	Seven Network	Australia	> 1,0 mln

Należy pamiętać, że pozornie niska oglądalność może być wysoka w danym kraju. Oglądalność zależy nie tylko od jakości serialu, ale także od liczby mieszkańców danego kraju, pory nadawania serialu, itp.

Lista zagranicznych seriali z największą liczbą odcinków (Top 5; zdjęte z anteny)

Liczba odcinków	Tytuł	Ilość lat emisji	Stacja	Kraj
15923	Guiding Light	57 lat (1952–2009)	CBS	USA
13859	As the World Turns	54 lata (1956–2010)	CBS	USA
10900+	One Life to Live	43 lata (1968-2012)	ABC	USA
10 710	All My Children	41 lat (1970-2011)	CBS	USA
9130	Search for Tomorrow	35 lat (1951–1986)	CBS (1951–1982), NBC (1982–1986)	USA

Polskie seriale telewizyjne

Seriale telewizyjne wyprodukowane przy udziale i po raz pierwszy wyświetlone przez polską publiczną lub komercyjną stację telewizyjną (Telewizję Polską SA, telewizję Polsat, telewizję TVN, Canal+ itd.)

Lista polskich seriali z największą liczbą odcinków (nadal produkowane)

Lp.	Tytuł	Liczba odcinków	Ilość lat emisji	Stacja	Najwyższa oglądalność AMR w 2010 r. (data emisji)
1	Klan	2248	14 l. (od 1997)	TVP1	5,12 mln (01.01)
2	Na Wspólnej	1571	9 l. (od 2003)	TVN	2,35 mln (17.02)
3	Pierwsza miłość	1434	7 l. (od 2004)	Polsat	3,60 mln (17.02)
4	W11 - Wydział Śledczy	1081	7 l. (od 2004)	TVN	4,48 mln (24.02)
5	Detektywi	902	6 l. (od 2005)	TVN	3,51 mln (16.03)
6	M jak miłość	885	11 l. (od 2000)	TVP2	9,39 mln (15.03)
7	Barwy szczęścia	694	4 l. (od 2007)	TVP2	6,82 mln (22.03)
8	Na dobre i na złe	470	12 l. (od 1999)	TVP2	5,52 mln (15.01)
9	Świat według Kiepskich	379	13 l. (od 1999)	Polsat	3,09 mln
10	Malanowski i partnerzy	374	3 l. (od 2009)	Polsat	2,90 mln
11	Dlaczego ja?	245	2 l. (od 2010)	Polsat	2,92 mln
12	Daleko od noszy	204	8 l. (2003–2009, od 2010)	Polsat	3,00 mln

Stan na dzień 17 maja 2011 r. na podstawie danych IBFP oraz stron internetowych poszczególnych produkcji.

Lista polskich seriali z największą liczbą odcinków (zakończone)

Lp.	Tytuł	Liczba odcinków	Lata produkcji	Stacja
1	Plebania	1829	12 lat (2000-2012)	TVP1
2	Samo Życie	1554	8 lat (2002–2010)	Polsat
3	Złotopolscy	1121	13 lat (1998–2010)	TVP2
4	Sędzia Anna Maria Wesołowska	634	6 lat (2006-2011)	TVN
5	Rodzina zastępcza	329	10 lat (1999–2009)	Polsat
6	Święta wojna	322	9 lat (2000–2009)	TVP2
7	Tata, a Marcin powiedział	287	6 lat (1993–1999)	TVP1
8	BrzydUla	235	1 rok (2008–2009)	TVN
9	Lokatorzy	226	5 lat (2000–2005)	TVP1
10	Sąd rodzinny	214	4 lata (2008-2011)	TVN
11	Majka	190	2 lata (2009–2010)	TVN
12	Adam i Ewa	188	1 rok (2000–2001)	Polsat
13	Kochaj mnie	173	5 lat (2002–2007)	TVP2
14	Sąsiedzi	151	5 lat (2003–2008)	TVP1
15	Czułość i kłamstwa	150	1 rok (1999–2000)	Wizja Jeden
16	Niania	134	4 lata (2005–2009)	TVN
17	Miodowe lata	131	5 lat (1998–2003)	Polsat
18	W labiryncie	120	3 lata (1988–1991)	TVP2
19	Dwie strony medalu	114	1 rok (2007)	TVP1
20	Prosto w serce	196	1 rok (2011)	TVN

Uwagi:

• Podane zostały stacje telewizyjne, w których seriale miały swoją premierową emisję (część produkcji doczekała się reemisji na innych kanałach).
• Ponieważ poszczególne produkcje z udziałem Bolka i Lolka noszą różne tytuły i różnią się stylistycznie, nie można ich potraktować jako jeden serial. Gdyby jednak zostały potraktowane w taki sposób, serial znalazłby się na miejscu 9.

Lista polskich seriali z największą liczbą lat nieprzerwanej emisji

Tytuł	Ilość lat emisji	Stacja
Klan	14 lat (od 1997)	TVP1
Złotopolscy	13 lat (1998–2010)	TVP2
Na dobre i na złe	12 lat (od 1999)	TVP2
Plebania	12 lat (2000-2012)	TVP1
M jak miłość	11 lat (od 2000)	TVP2
Rodzina zastępcza	10 lat (1999–2009)	Polsat
Święta wojna	9 lat (2000–2009)	TVP2
Samo Życie	8 lat (2002–2010)	Polsat
Na Wspólnej	9 lat (od 2003)	TVN

Widownia w Polsce

Jak wynika z badań, seriale emitowane w polskich stacjach telewizyjnych oglądają głównie kobiety. "Spośród przeszło 30 produkcji, jakie brano pod uwagę przy tworzeniu ankiety tylko trzy są chętniej oglądane przez panów". W Polsce najchętniej oglądanymi serialami są: M jak miłość, Barwy szczęścia, Ranczo i Na dobre i na złe.

Seriale bardzo chętnie oglądane są na wsi. Najwierniejszymi widzami seriali są mieszkańcy województw mazowieckiego i śląskiego.

Zobacz też

• miniserial
• opera mydlana
• telenowela
• cliffhanger
• spinoff

Linki zewnętrzne

• Seriale telewizyjne