Siły Zbrojne Ukrainy

Sztandar Wojsk Lądowych Ukrainy

Sztandar Sił Powietrznych Ukrainy

Sztandar Ministerstwa Obrony Narodowej Ukrainy

Siły Zbrojne Ukrainy (ukr. Збройні сили України (ЗСУ), Zbrojni Syły Ukrajiny (ZSU)) powstały wraz z ogłoszeniem niepodległości Ukrainy w 1991. Składają się z:

• wojsk lądowych,
• sił powietrznych,
• marynarki wojennej.

Stan sił zbrojnych w momencie powstania

Po rozpadzie ZSRR i ogłoszeniu niepodległości Ukraina posiadała jedną z najliczniejszych armii w Europie, dysponującą bronią jądrową i dobrze wyposażoną w środki techniczne, jednak nie odpowiadała ona ani politycznej, ani ekonomicznej sytuacji Ukrainy.

W tym czasie na terenie Ukrainy znajdowała się: jedna armia rakietowa, dwie armie ogólnowojskowe, dwie armie pancerne, jeden korpus armijny, cztery armie lotnicze, jedna armia obrony przeciwlotniczej oraz Flota Czarnomorska. Całość liczyła 780 tysięcy żołnierzy, 6500 czołgów, około 7000 transporterów opancerzonych i BWP, około 1500 samolotów bojowych, ponad 350 okrętów i jednostek pomocniczych, 1272 wyrzutnie międzykontynentalnych rakiet balistycznych i prawie 2500 wyrzutni taktycznych rakiet nuklearnych.

24 sierpnia 1991 Rada Najwyższa Ukrainy uchwaliła przyjęcie pod swoją jurysdykcję wszystkich jednostek sił zbrojnych byłego Związku Radzieckiego, rozmieszczonych na terytorium Ukrainy, i utworzenie Ministerstwa Obrony Ukrainy. Tak powstały siły zbrojne Ukrainy.

Pierwsze próby reformy sił zbrojnych

Każdy z kolejnych ministrów obrony przedstawiał swój plan redukcji armii i zwiększenia jej siły bojowej, i próbował wcielać go w życie:

• plan reorganizacji autorstwa ministra Morozowa z 1992 zakładał przede wszystkim redukcję liczebności armii. Udało się wszystkie armie zamienić w korpusy, wszystkie dywizje piechoty zmienić w zmechanizowane, rozformować całkowicie trzy dywizje, a kilka jednostek zmienić w centra szkoleniowe.

• plan reorganizacji autorstwa ministra Radeckiego z 1994 przewidywał utworzenie z wszystkich jednostek trzech korpusów po trzy dywizje (w sumie 7 zmechanizowanych i 2 pancerne), trzech dywizji artylerii, jednej inżynieryjnej, jednej dywizji obrony przeciwchemicznej, jednej rakietowej. Reforma ta przewidywała zmniejszenie ilości oficerów i chorążych o 30%, w związku z tym upadła wskutek oporu zainteresowanych.

• plan reorganizacji ministra Szmarowa z 1998 zakładał utworzenie siedmiu korpusów (5 zmechanizowanych, 1 pancernego, 7 brygad zmotoryzowanych, 3 brygad pancernych)

Chociaż każdy z ministrów obrony proponował swój plan, w sumie udało się dokonać dość dużo – zlikwidowano 3500 struktur różnego stopnia, zredukowano armię do 410 tysięcy żołnierzy, zmniejszono ilość środków bojowych – samoloty bojowe do 600 sztuk, helikoptery – do 250 sztuk, czołgi – do 2400 sztuk, transportery opancerzone i BWP – do 2000 sztuk.

Na koniec 2000 siły zbrojne Ukrainy liczyły 310 tysięcy żołnierzy i 90 tysięcy pracowników cywilnych.

Obecny stan sił zbrojnych

Obecnie w dalszym ciągu trwa proces reorganizacji, już mniej chaotyczny jak w latach 90. Do 2015 siły zbrojne powinny liczyć 240 tysięcy żołnierzy i 60 tysięcy pracowników cywilnych (jednak ostatnio mówi się już 220 tysiącach żołnierzy), które na uzbrojeniu powinny posiadać 1545 czołgów, 3176 BWP, 1637 dział i 189 samolotów bojowych.

Trwa również proces przechodzenia ze struktury dywizyjnej na uproszczoną – „korpus-brygada-batalion”.

Szefem Sztabu Generalnego i Głównodowodzącym Siłami Zbrojnymi Ukrainy jest generał pułkownik Grigorij Pedczenko (2011).

Plany rozwoju

W najbliższej przyszłości siły zbrojne Ukrainy mają składać się z:

• wojsk lądowych – 2 dowództwa operacyjne („Północ” i „Południe”) w składzie 2 korpusów armijnych, 12-16 brygad bojowych (powietrznodesantowe, desantowe, pancerne, zmechanizowane oraz brygady zabezpieczenia bojowego i tyłowego
• sił powietrznych – 3 korpusy w sile 11-12 dywizji lotniczych i przeciwlotniczych
• sił morskich – 1 eskadra okrętów, 2 brygady okrętów nawodnych, 1 brygada kutrów rakietowych, 1 brygada piechoty morskiej, 3 brygady zmechanizowane, 2 brygady rakietowo-artyleryjskie.

Ich sumaryczna liczebność ma wynosić 308 tysięcy żołnierzy, w tym siły lądowe – 25 brygad, siły powietrzne i przeciwlotnicze – 40 brygad, siły morskie – 50 okrętów.

Plany jednak ciągle ewoluują, i już powstał następny: do 2010 w siłach lądowych ma być 3 korpusy w sile 10 brygad bojowych, w siłach powietrznych – 120 samolotów bojowych i 50-60 transportowych, w siłach morskich – 1 eskadra okrętów, 1 brygada lotnicza, 1 brygada piechoty morskiej.