Skały metamorficzne

Gnejs - przykład skały metamorficznej

Skały metamorficzne (skały przeobrażone) - jeden z trzech głównych typów skał budujących skorupę ziemską, powstałe ze skał magmowych bądź osadowych (jak również niekiedy innych metamorficznych) na skutek przeobrażenia (metamorfizmu) pod wpływem wysokich temperatur (np. w pobliżu ognisk magmy) lub wysokiego ciśnienia (np. w wyniku pogrążania skał), oraz związanych z nimi procesów chemicznych. Metamorfizm powoduje zmiany składu mineralnego, czasami też chemicznego skał oraz ich struktury i tekstury.

Skałę (najczęściej magmową lub osadową) z której powstaje skała metamorficzna, nazywamy protolitem. Z danego protolitu mogą w różnych warunkach metamorficznych (tzw. facjach) powstać różne skały metamorficzne. Z drugiej strony z różnych skał wyjściowych mogą powstać takie same skały metamorficzne.

Przykłady skał metamorficznych

• 

  Marmur dolomitowy z lizardytem - przykład metamorfizmu regionalno-kontaktowego (mezo, katazona)

• 

  Marmur kalcytowy - przykład metamorfizmu regionalno-kontaktowego (mezo, katazona)

• 

  Czaroityt - przykład metamorfizmu metasomatycznego

• 

  Gnejs oczkowy - przykład metamorfizmu regionalno-dyslokacyjnego (mezozona)

• 

  Granulit - przykład metamorfizmu regionalnego (katazona)

• 

  Hornfels andaluzytowo-kordierytowy - przykład metamorfizmu kontaktowego

• 

  Hornfels z mineralizacja siarczkowo-kwarcową - przykład metamorfizmu kontaktowego-metasomatycznego

• 

  Skarn diopsydowo-stilbitowy - przykład metamorfizmu kontaktowego-metasomatycznego

• 

  Skarn wollastonitowo-diopsydowy - przykład metamorfizmu kontaktowego-metasomatycznego

• 

  Kwarcyt osadowy - przykład metamorfizmu regionalnego (epi, mezo, katazona)

• 

  Łupek muskowitowy z almandynem - przykład metamorfizmu regionalnego (epizona)

• 

  Łupek serycytowy z staurolitem - przykład metamorfizmu regionalnego (epizona)

• 

  Mylonit (gnejs listewkowy)– przykład metamorfizmu dyslokacyjnego (mezozona)

• 

  Fyllit - przykład metamorfizmu regionalnego (epizona)

• 

  Serpentynit - przykład metamorfizmu metasomatycznego (hydrotermalnego), (mezozona)

• 

  Tektyt - Mołdawit - przykład metamorfizmu szokowego (impaktowego)

Podział skał metamorficznych

Podział ze względu na strukturę wewnętrzną

• wykazujące foliację: fyllit, łupek krystaliczny, gnejs, amfibolit, granulit, hornfels, migmatyt
• pozbawione foliacji (struktura granularna) : marmur, kwarcyt, zieleniec, amfibolit, eklogit, granulit, hornfels

Podział ze względu na stopień przeobrażenia

• epizona - strefa najpłytsza 6 - 10 km, od 100 °C do 300 °C
• mezozona - strefa pośrednia 10 - 18 km, od 300 °C do 500 °C
• katazona - strefa najgłębsza 18 - 30 km, od 500 °C do 900 °C

Podział ze względu na facje metamorfizmu

• Facje metamorfizmu regionalnego
  • Facja zeolitowa
  • Facja zieleńcowa
  • Facja łupków glaukofanowych
  • Facja almandynowo-amfibolitowa
  • Facja granulitowa
  • Facja eklogitowa
• Facje metamorfizmu kontaktowego
  • Facja albitowo-epidotowo-hornfelsowa
  • Facja hornblendowo-hornfelsowa
  • Facja piroksenowo-hornfelsowa
  • Facja sanidynitowa

Zobacz też

• metamorfizm

Linki zewnętrzne

• Charakterystyka skał metamorficznych pod względem genetycznym i przykłady