Skróty używane w medycynie

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

0-9

• 123J – ¹²³I (izotop promieniotwórczy jodu)
• 3TC – lamiwudyna
• 5-ASA – kwas 5-aminosalicylowy (mesalazyna)
• 5-HT – serotonina (5-hydroksytryptamina)
• 5-HTP – 5-hydroksytryptofan
• 99mTc – technet-99 (izotop promieniotwórczy technetu)

A

• a. – tętnica (łac.) (arteria)
• aa. – tętnice (łac.) (arteriae)
• A - adrenalina
• AA – (ang.) Anonimowi Alkoholicy (Alcoholics Anonymous)
• AA – (łac.) kwas arachidonowy (acidum arachidonicum)
• ABMT – (ang.) autologiczny przeszczep szpiku (Autologous Bone Marrow Transplantation)
• ABPM – (ang.) ambulatoryjne całodobowe monitorowanie ciśnienia krwi (Ambulatory Blood Pressure Monitoring)
• ABVD – (ang.) adriamycin bleomycin vinblastine dacarbazine
• ACE – (ang.) enzym konwertujący angiotensynę (Angiotensin-converting enzyme)
• ACEI – (ang.) inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę (Angiotensin converting enzyme inhibitors)
• ACh - acetylocholina
• ACTH – (ang.) kortykotropina (Adrenocorticoid Hormone)
• ADH – (ang.) hormon antydiuretyczny (Antidiuretic Hormone)
• ACLS – (ang.) Zaawansowane czynności ratujące życie (Advanced Cardiovascular Life Support)
• ADP – adenozynodwufosforan
• AED – automatyczna zewnętrzna defibrylacja (Automated External Defibrillation)
• AF – (ang.) migotanie przedsionków (atrial fibrillation)
• AFP – (ang.) alfa fetoproteina (Alpha Fetal Protein)
• AGN – (ang.) ostre kłębuszkowe zapalenie nerek (Acute Glomerular Nephritis)
• AHA – (ang.) Amerykańskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (American Heart Association)
• AHI – (ang.) wskaźnik bezdechów i spłyceń oddechu (Apnea Hypopnea Index)
• AHF – (ang.) czynnik przeciwhemofilowy (Antihemophilic Factor)
• AHG – (ang.) globulina przeciwhemofilowa (Antihemophilic Globuline)
• AI – (ang.) sztuczne zapłodnienie (Artificial Insemination)
• AICD – (ang.) automatyczny wszczepialny defibrylator serca (Automatic Implanted Cardiac Defibrillator)
• AIDS – (ang.) zespół nabytego niedoboru immunologicznego (Acquired Immune Deficiency Syndrome)
• AlAT – aminotransferaza alaninowa
• ALG – (ang.) globulina antylimfocytarna (Antilymphocytic Globuline)
• ALL – (ang.) ostra białaczka limfatyczna (Acute Lymphocytic Leukemia)
• ALS – (ang.) stwardnienie zanikowe boczne (Amyotrophic Lateral Sclerosis)
• ALT – (ang.) transferaza alaninowa (Alanine Transferase)
• AMA – (ang.) Amerykańskie Stowarzyszenie Lekarskie (American Medical Association)
• AM – Akademia Medyczna
• AMA – (ang.) przeciwciała przeciwmitochondrialne (Anti-mitochondrial Antibodies)
• AML – (ang.) ostra białaczka szpikowa (Acute Myelocytic Leukemia)
• AMP – adenozynomonofosforan
• ANA – (ang.) przeciwciała przeciwjądrowe (Anti-Nuclear Antibodies)
• ANCA – (ang.) przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofili (Anti-Neutrophil Cytoplasmic Antibodies)
• ANF – (ang.) czynnik antynatriuretyczny (Antinatriuretic Factor)
• ANP – (ang.) przedsionkowy peptyd natriuretyczny (Atrial Natriuretic Peptide)
• AP – (ang.) fosfataza alkaliczna (Alcaline Phosphatase)
• APGAR – (ang.) skala APGAR (American Pediatric Gross Assessment Record)
• AP – projekcja przednio-tylna (anterior-posterior)
• APSAC – (ang.) anizoilowany kompleks aktywatora plazminogenu (Anisoylated plasminogen streptokinase activator complex)
• APTT – (ang.) aktywowany czas częściowy tromboplastyny (Activated Partial Thromboplastin Time)
• ARA – (ang.) Amerykańskie Stowarzyszenie Reumatologiczne (American Rheumatological Association)
• ARA-A – arabinozyd adeniny
• ARA-C – arabinozyd cytozyny
• ARB, ARBs – (ang.) blokery receptora angiotensyny (Angiotensin Receptor Blockers)
• ARC – (ang.) zespół związany z AIDS (AIDS related complex)
• ARDS – (ang.) zespół niewydolności oddechowej dorosłych/zespół płuca wstrząsowego (Adult Respiratory Distress Syndrome)
• ARO – aktywność reninowa osocza
• art.- staw (z łac.)
• AS – (ang.) zwężenie zastawki aorty (Aortic Stenosis)
• ASA – (łac.) kwas acetylosalicylowy (acidum acetylsalicylicum)
• ASD – (ang.) ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej (Atrial Septal Defect)
• ASO – miano przeciwciał antystreptolizyny O
• AspAT – aminotransferaza asparaginianowa
• AST – aminotransferaza asparaginianowa
• AT1 – receptor angiotensyny 1
• AT2 – receptor angiotensyny 2
• ATC – klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna leków
• ATG – (ang.) globulina antytymocytarna (Antithymic Globuline)
• AT-III – antytrombina III
• ATP – adenozynotrójfosforan
• aVL – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• AVR – (ang.) implantacja zastawki w ujście aortalne (Aortic Valve Replacement)
• aVR – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• AZPP – alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych
• AZT – (łac.) azydotymidyna (azidothymidinum)

B

• BAC – biopsja aspiracyjna cienkoigłowa
• Ba – krwinki zasadochłonne – bazofile
• BAL – (ang.) płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe (Brocho-alveolar Lavage)
• BAL – (ang.) preparat chelatujący (British Anti-Lewisite)
• BAO – (ang.) podstawowe wydzielanie kwasu solnego (Basic Acid Output)
• BCG – (ang.) szczepionka przeciwgruźlicza (Bacillus Calmette Guerain)
• BCNU – karmustyna
• BE – (ang.) nadmiar zasad (Base Excess)
• BIPSS – (ang.) cewnikowanie zatok skalistych dolnych (bilateral inferior petrosal sinus sampling)
• BK – badanie w kierunku prątków gruźlicy (Bacterium Koch)
• BLS – (ang.) zapewnienie podstawowych czynności życiowych (Basic Life Support)
• BMC – (ang.) zawartość mineralna kości (Bone Mass Content)
• BMD – (ang.) gęstość mineralna kości (Bone Mass Density)
• BMI – (ang.) indeks masy ciała (Body Mass Index)
• BMR – (ang.) podstawowa przemiana materii (Basal Metabolic Rate)
• BMT – (ang.) przeszczep szpiku kostnego (Bone Marrow Transplantation)
• BNP – (ang.) Brain Natiuretic Peptide
• BP – (ang.) ciśnienie tętnicze (Blood Pressure)
• BPH – (ang.) łagodny rozrost prostaty (Benign Prostata Hyperplasia)
• BPM – (ang.) uderzeń na minutę (Beats Per Minute)
• BSE – (ang.) zwyrodnienie gąbczaste mózgu, choroba wściekłych krów (Bovine Spongiform Encephalopathy)
• BSP – (ang.) bromosulfoftaleina (Bromsulphtalein)
• BTA – bezpośredni test antyglobulinowy
• BUN – (ang.) azot pozabiałkowy (Blood Urea Nitrogen)
• BVM – (ang.) worek samorozprężalny z zastawką i maska twarzowa (Bag Valve Mask)
• bz – bez zmian

C

• CABG – (ang.) by-pass (Coronary Arterial Bypass Graft)
• cAMP – cykliczny adenozynomonofosforan
• ca. – rak (carcinoma)
• Ca – wapń (Calcium)
• CAH – (ang.) przewlekłe aktywne zapalenie wątroby (Chronic Active Hepatitis)
• CAH – (ang.) zespół nadnerczowo-płciowy (Congenital Adrenal Hyperplasia)
• CAT – (ang.) tomografia komputerowa (computed axial tomography)
• CAPD – (ang.) ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis)
• cc – cięcie cesarskie
• CCD – (ang.) dysplazja obojczykowo-czaszkowa (cleidocranial dysplasia)
• CCNU – lomustyna
• CCS – (ang.) klasyfikacja choroby wieńcowej wg Kanadyjskiego Towarzystwa Kardiologicznego (Canadian Cardiology Society)
• CD4 (ang.) - cząsteczka różnicująca 4 (patrz: limfocyt T)
• CD8 (ang.) - cząsteczka różnicująca 8 (patrz: limfocyt T)

• CDC – (ang.) Amerykańskie Centrum Zwalczania Chorób (Center for Disease Control)
• CEA – (ang.) antygen rakowo-płodowy (Carcinoembryonic Antigen)
• CF – (ang.) mukowiscydoza (Cystic Fibrosis)
• cGMP – cykliczny guanozylomonofosforan
• ChE – cholinesteraza
• CHE – cholinesteraza
• CHF – (ang.) zastoinowa niewydolność krążenia (Congestive heart failure)
• CI – (ang.) przedział ufności (Confidence Interval)
• CJD – (ang.) choroba Creutzfeldta-Jakoba (Creutzfeldt-Jakob disease)
• CK – kinaza kreatynowa
• CK-MB – izoenzym MB kinazy kreatyny
• ckpw – co kilka pól widzenia
• CLL – (ang.) przewlekła białaczka limfatyczna (Chronic Lymphocytic Leukemia)
• CM – kapreomycyna
• CML – (ang.) przewlekła białaczka szpikowa (Chronic Myelocytic Leukemia)
• CMML – (ang.) przewlekła białaczka mielomonocytowa (Chronic Myelomonocytic Leukemia)
• CMV – (ang.) wirus cytomegalii (Cytomegalovirus)
• COLD – (ang.) przewlekła zaporowa choroba płuc (Chronic Obstructive Lung Disease)
• COPD – (ang.) przewlekła choroba oskrzelowo-płucna (Chronic Obstructive Pulmonary Disease)
• CO – (ang.) pojemność minutowa (Cardiac Output)
• CO – tlenek węgla
• COX-1 – (ang.) cyklooksygenaza 1 (Cyclooxigenase)
• COX-2 – (ang.) cyklooksygenaza 2 (Cyclooxigenase)
• CPAP – (ang.) ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Continuous Positive Airway Pressure)
• CPK – (ang.) fosfokinaza kreatyniny (creatine phosphokinase)
• CPR – (ang.) reanimacja (cardiopulmonary resuscitation)
• CPR – (ang.) resuscytacja krążeniowo-oddechowa (Cardio-pulmonary resuscitation)
• CPR – Centrum Powiadamiania Ratunkowego
• CREST – (ang.) zespół CREST (Calcinosis Raynaud Esophagus Sclerosis Teleangiectasiae)
• CRH – (ang.) hormon uwalniający kortykotropinę (Corticotropin Releasing Hormone)
• CRF – (ang.) czynnik uwalniający kortykotropinę (Corticotropin Releasing Factor)
• CRP – (ang.) białko C reaktywne (C Reactive Protein)
• CR – (ang.) pełna remisja (Complete Remission)
• CsA – cyklosporyna A
• CS – cykloseryna
• CSF – (ang.) płyn mózgowo-rdzeniowy (Cerebral Spinal Fluid)
• CSK – centralny szpital kliniczny
• CSN – centralny system nerwowy
• Ct – kalcytonina

• CT – (ang.) tomografia komputerowa (computed tomography)
• CUN – centralny układ nerwowy
• CVA – (ang.) udar mózgu (Cerebrovascular Accident)
• CVID – (ang.) pospolity niedobór odporności (Common Variable ImmunoDeficiency)

D

• d4T – stawudyna
• DA - dopamina
• dB – decybel
• DBP – (ang.) rozkurczowe ciśnienie krwi (Diastolic Blood Pressure)
• DCM – (ang.) kardiomiopatia rozstrzeniowa (Dilated Cardiomyopathy)
• ddC – zalcytabina
• DDD – (ang.) standardowe dawki dzienne (Daily Defined Doses)
• ddI – dydanozyna
• DHEA-S – (łac.) siarczan dehydroepiandrosteronu (Dehydroepiandrosteronum sulphatum)
• DHE – (łac.) dihydroergotamina (Dihydroergotaminum)
• DHS – (ang.)dynamiczna śruba biodrowa (Dynamic Hip Screw)
• DIC – (ang.) zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (Disseminated Intravascular Coagulation)
• DiPerTe – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Pertussis Tetanus)
• DiTe – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus)
• DKA – (ang.) cukrzycowa kwasica ketonowa (diabetic ketoacidosis)
• DLV – delawirydyna
• DLTX – (ang.) przeszczep obu płuc (Double Lung Transplantation)
• DM – (łac.) cukrzyca (diabetes mellitus)
• DNA – (ang.) kwas dezoksyrybonukleinowy (Desoxyribonucleic Acid)
• DNAR – (ang.) decyzja o nie podejmowaniu resuscytacji (Do Not Attempt Resuscitation)
• DOC – 2,5-dimetoksy-4-chloroamfetamina

• DOC (ang.) - deoksykortykosteron

• DTP – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Tetanus Pertussis)
• DT – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus)
• DVT – (ang.) zapalenie żył głębokich (Deep Vein Thrombosis)
• DEXA – (ang.) absorpcjometria podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego (Dual Energy X-ray Absorptiometry)
• DZM – dobowa zbiórka moczu

E

• EACA – kwas epsilon-aminokapronowy (acidum ε-aminocapronicum)
• EBM – (ang.) praktyka medyczna oparta na wiarygodnych publikacjach naukowych (Evidence Based Medicine)
• ECG – (ang.) elektrokardiogram (Electrocardiogram)
• ECPW – endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna
• EEG – elektroencefalogram
• E – erytrocyt erytrocyty
• EF – (ang.) frakcja wyrzutowa (Ejection Fraction)
• EGF – (ang.) naskórkowy czynnik wzrostu (Epidermal Growth Factor)
• EKG – elektrokardiogram
• EKUZ – Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego
• ELISA – (ang.) badanie ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay)
• EMC – (ang.) zapalenie mózgu i mięśnia sercowego (Encephalomyocarditis)
• EMF – (ang.) zwłóknienie endomiokardialne (Endomyocardial Fibrosis)
• EMB – etambutol
• EMG – elektromiografia
• Eo – krwinki kwasochłonne (eozynofile)
• EPH – (ang.) gestoza (Edema Proteinuria Hypertension)
• EPO – erytropoetyna
• ERCP – (ang.) endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography)
• ESR – (ang.) odczyn Biernackiego (Erythocyte Sedimentation Rate)
• ESWL – (ang.) pozaustrojowe rozbijanie złogów za pomocą fal (Extracorporal Shockwave Lithotripsy)
• ET – (ang.) endotelina (Endothelin)
• EUS – (ang.) ultrasonografia endoskopowa (Endoscopic Ultrasonography)
• EVF – efawirenz

F

• FA – fosfataza alkaliczna
• FDA – (ang.) Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (Food and Drug Administration)
• FDP – (ang.) produkty rozpadu fibrynogenu (Fibrinogen Degradation Products)
• FEV1 – (ang.) objętość nasilonego wydechu 1-sekundowego (Forced Expiratory Volume 1-second)
• Fe – żelazo (Ferrum)
• FFA – (ang.) wolne kwasy tłuszczowe (Free Fatty Acids)
• FFP – (ang.) świeżo mrożone osocze (Fresh Frozen Plasma)
• FG – poziom glukozy we krwi na czczo (zob. nieprawidłowa glikemia na czczo)
• FHR – (ang.) częstość serca płodu (Fetal Heart Rate)
• FHT – (ang.) tony serca płodu (Fetal Heart Tones)
• FK – fosfataza kwaśna
• FPG – (ang.) stężenie glukozy na czczo (Fasting Plasma Glucose)
• FSH – hormon folikulotropowy
• fT3 – wolna trójjodotyronina
• fT4 – wolna tyroksyna
• FTA-ABS – (ang.) odczyn immunofluorescencji krętków modyfikacja absorpcyjna (Fluorescent Treponemal Antibody Absorption)
• FTA – (ang.) odczyn immunofluorescencji krętków (Fluorescent Treponemal Antibody)
• FVC – natężona pojemność życiowa

G

• G6PD – (ang.) dehydrogenaza glukozo-6-fosforanu (Glucose-6-phosphate-dehydrogenase)
• G-6-PD – (ang.) dehydrogenaza glukozo-6-fosforanu (Glucose-6-phosphate-dehydrogenase)
• G+ – bakterie gramdodatnie
• G- – bakterie gramujemne
• GABA – (ang.) kwas gamma-aminomasłowy (gamma-aminobutyric acid)
• GCS – (ang.) skala śpiączki Glasgow (Glasgow Coma Scale)
• GDH – (ang.) dehydrogenaza glutaminianowa (Glutamate dehydrogenase)
• GERD – (ang.) choroba refluksowa przełyku (Gastro-esophageal Reflux Disease)
• GFR – (ang.) wskaźnik nerkowego przesączania kłębkowego (Glomerular filtrate rate)
• GGTP – gamma glutamylotranspeptydaza
• GH – (ang.) hormon wzrostu (Growth Hormone)
• GHRF – (ang.) czynnik uwalniający hormon wzrostu (Growth Hormone-Releasing Factor)
• GIK – mieszanka polaryzująca glukoza-insulina-potas
• GITS – (ang.) terapeutyczny system dla przewodu pokarmowego (Gastrointestinal therapeutic system)
• GIFT – (ang.) Gamete intrafallopian transfer (Gamete intrafallopian transfer)
• GlDH – (ang.) dehydrogenaza glutaminianowa (Glutamate dehydrogenase)
• GOPP – górny odcinek przewodu pokarmowego
• GORD – (ang.) choroba refluksowa przełyku (Gastro-oesophageal Reflux Disease)
• GOT – (ang.) aminotransferaza asparaginianowa (glutamic-oxalacetic transaminase)
• GPT – (ang.) aminotransferaza alaninowa (glutamic-pyruvic transaminase)
• GTF – czynnik tolerancji glukozy (ang. Glucose tolerance factor)
• GvH – (ang.) choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (Graft-versus-Host)
• GvHD – (ang.) choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (Graft-versus-Host Disease)
• gzt – guzkowe zapalenie tętnic

H

• H₁ – receptor histaminowy 1
• H₂ – receptor histaminowy 2
• HA – nadciśnienie tętnicze (Hypertonia arterialis)
• HAART – (ang.) intensywna terapia antyretrowirusowa (Highly Active Antiretroviral therapy)
• HAE – (ang. Hereditary Angioedema), wrodzony obrzęk naczynioruchowy
• HAV – (ang.) wirus zapalenia wątroby typu A (Hepatitis A Virus)
• HbA1c – hemoglobina glikolizowana
• HbCO – karboksyhemoglobina
• HB – (ang.) hemoglobina (Hemoglobin)
• HBsAg – antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B
• HBs – antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B
• HBV – (ang.) wirus zapalenia wątroby typu B (Hepatitis B Virus)
• hCG – (ang.) ludzka gonadotropina kosmówkowa (Human Chorion Gonadotropine)
• HCT – hematokryt
• HCV – (ang.) wirus zapalenia wątroby typu C (Hepatitis C Virus)
• HDL – (ang.) lipoproteina o wysokiej gęstości (High Density Lipoprotein)
• HDL-C – (ang.) frakcja cholesterolu złożona z lipoprotein o wysokiej gęstości (High Density Lipoprotein Cholesterol)
• HGB – (ang.) hemoglobina (Hemoglobin)
• Hib – Haemophilus influenzae B
• HIV – (ang.) ludzki wirus niedoboru odporności (Human immunodeficiency virus)
• HKT – hematokryt
• HL – (ang.) lipaza wątrobowa (Hepatic Lipase)
• HLA – (ang.) antygeny zgodności tkankowej (Human Leucocyte Antigens)
• HMG-CoA – reduktaza hydroksymetyloglutyrylokoenzymu A
• HOCM – (ang.) kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu (Hypertrophic Obstructive Cardiomyopathy)
• Hp+ – Helicobacter pylori dodatni
• Hp – Helicobacter pylori
• Hp- – Helicobacter pylori ujemny
• HR – (ang.) częstość akcji serca (Heart Rate)
• HRT – (ang.) hormonalna terapia zastępcza (Hormone Replacement Therapy)
• HRT II – scaningowa tomografia laserowa
• HSV – (ang.) wirus opryszczki (Herpes Simplex Virus)
• HTLV – (ang.) wirus ludzki białaczki limfocytów T (Human T Lymphocyte Leukemia Virus)
• HTX – (ang.) przeszczep/transplantacja serca (Heart Transplantation)
• HTZ – hormonalna terapia zastępcza

I

• IABP – (ang.) kontrapulsacja wewnątrzaortalna (Intra-aortic Balloon Pumping)
• ICD-9 – (ang.) międzynarodowa klasyfikacja chorób dziewiąta rewizja (International Classification of Diseases
• ICD-10 – (ang.) międzynarodowa klasyfikacja chorób dziesiąta rewizja (International Classification of Diseases, obecnie obowiązująca)
• ICD – (ang.) wszczepialny kardiowerter-defibrylator (Implanted Cardioverter Defibrillator)
• ICU – (ang.) oddział intensywnej opieki medycznej (Intensive Care Unit)
• IDDM – (ang.) cukrzyca typu 1 (zależna od insuliny, obecnie raczej nie używany) (Insulin Dependent Diabetes Mellitus)
• IDL – (ang.) lipoproteiny o pośredniej gęstości (Intermediate Density Lipoprotein)
• IFG – (ang.) nieprawidłowe stężenie glukozy na czczo (Impaired Fasting Glucose)
• IgA – immunoglobulina A
• IgD – immunoglobulina D
• IgE – immunoglobulina E
• IgG – immunoglobulina G
• IgM – immunoglobulina M
• IFG (ang.) nieprawidłowa glikemia na czczo (impaired fasting glucose)
• i.m. – (łac.) domięśniowo (intramusculare)
• INF – interferon
• INR – (ang.) normalizowany wskaźnik aktywności protrombiny (International Normalized Ratio)
• IPPV – (ang.) wentylacja z przerywanym dodatnim ciśnieniem (Intermittent postive pressure ventilation)
• IQ – (ang.) iloraz inteligencji (Intelligence Quotient)
• ISA – (ang.) wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna (Intrinsic Sympathomimetic Activity)
• ISDN – dwuazotan izosorbidu (Isosorbide dinitrate)
• ISH – (ang.) izolowane ciśnienie tętnicze skurczowe (Isolated Systolic Hypertension)
• ITP – (ang.) samoistna plamica małopłytkowa (Idiopathic Thrombocytopenic Purpura)
• IUCD – (ang.) antykoncepcyjna wkładka domaciczna (intrauterine contraceptive device)
• IUD – (ang.) antykoncepcyjna wkładka domaciczna (intrauterine device)
• IU – (ang.) jednostki międzynarodowe (International Units)
• i.v. – (łac.) dożylnie (intra vene/intravenosus)
• IVF – (ang.) zapłodnienie in vitro (In vitro fertalization)
• IUI – (ang.) domaciczna inseminacja (Intra-uterine Insemination)
• IVP – (ang.) urografia dożylna (Intravenous pyelogram)
• IWB – inwalida wojenny
• IW – inwalida wojskowy
• IZW – Infekcyjne zapalenie wsierdzia

J

• JAMA – (ang.) Tygodnik Amerykańskiego Stowarzyszenie Lekarskiego (Journal of the American Medical Association)
• j.m. – jednostki międzynarodowe

K

• KCh – Kasa Chorych
• KKCz – Koncentrat krwinek czerwonych
• KKP – Koncentrat krwinek płytkowych
• KIG – mieszanka polaryzująca potas-insulina-glukoza
• K – potas (Kalium)
• KT – tomografia komputerowa
• KTG – kardiotokografia
• KZN – Kłębuszkowe zapalenie nerek

L

• LAD – (ang.) tętnica przednia zstępująca (Left Anterior Descendens)
• LADA – (ang.) utajona cukrzyca autoimmunologiczna dorosłych (latent autoimmune diabetes in adults)
• LAS – (ang.) zespół uogólnionej limfadenopatii (Lymphadenopathy Syndrome)
• LBBB – (ang.) blok lewej gałęzi pęczka Hisa (Left Bundle Branch Block)
• LCM – (ang.) limfocytarne zapalenie opon mózgowych (Lymphocytic Meninigitis)
• LCP – (ang.) płytka niskiego kontaktu (Low Contact Plate)
• LDH – (ang.) dehydrogenaza mleczanowa (Lactic Dedydrogenase)
• LDL – (ang.) lipoproteina o niskiej gęstości (Low Density Lipoprotein)
• LDL-C – (ang.) frakcja cholesterolu złożona z lipoprotein o niskiej gęstości (Low Density Lipoprotein Cholesterol)
• L-DOPA – lewoskrętna postać dwuhydroksyfenyloalaniny (DihydrOxyPhenylAlanine)
• LES – (ang.) dolny zwieracz przełyku
• LES – toczeń układowy (Lupus erythematodes systemicus)
• LE – (łac.) toczeń układowy (Lupus erythematodes)
• leu – leukocyt, leukocyty (Leukocytes)
• LGL – zespół Lowna-Ganonga-Levine'a
• LGM – (łac.) ziarnica złośliwa (Lymphogranulomatosis maligna)
• LH – hormon luteinizujący
• L – leukocyt, leukocyty (Leukocytes)
• LM – (ang.) pień lewej tętnicy wieńcowej (Left Main)
• Lp(A) – lipoproteina A (Lipoprotein A)
• LPL – lipaza lipoproteinowa
• LVEDP – (ang.) ciśnienie lewokomorowe pod koniec rozkurczu (Left ventricular end diastolic pressure)
• LVEF – (ang.) frakcja wyrzutowa lewej komory (Left Ventricular Ejection Fraction)
• LVF – (ang.) niewydolność lewokomorowa (Left Ventricular Failure)
• LVH – (ang.) przerost mięśnia lewej komory serca (Left Ventricular Hypertrophy)
• LV – (ang.) lewa komora serca (Left ventricle)
• LVOT – (ang.) droga odpływu lewej komory (Left Ventricular Outflow Track)
• Ly – limfocyty (Lymphocytes)

Ł

• ŁZS – łuszczycowe zapalenie stawów

M

• MAO – (ang.) monoaminooksyaza (Mono-Amine Oxydase)
• MAP – (ang.) średnie ciśnienie tętnicze (Mean Arterial Pressure)
• MAS – napady MAS (Morgani-Adams-Stokes)
• MCHC – (ang.) średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration)
• MCH – (ang.) średni ciężar hemoglobiny w erytrocycie (Mean Corpuscular Hemoglobin)
• mCi – milikiur (dawka promieniowania)
• MCI – Mass Casualty Incident – wypadek masowy
• MCV – (ang.) średnia objętość erytrocytu (Mean Corpuscular Volume)
• MD – lekarz medycyny (medicinae doctor)
• MDS – (ang.) zespół mielodysplastyczny (Myelodysplastic Syndrome)
• ME – koncentrat krwinek czerwonych, tzw. masa erytrocytarna
• mEq – miliekwiwalent
• meta – metastasis – przerzut
• MetHb – methemoglobina
• MET – równoważnik metaboliczny
• METs – równoważniki metaboliczne
• MF – morfina
• Mg – magnez (Magnesium)
• mg – miligram
• mg% – miligram procent
• MIC (mikrobiologia) – (ang.) minimalne stężenie hamujące (minimal Inhibitory Concentration)
• Choroba niedokrwienna serca (łac. Morbus Ischaemicus Cordis)
• MLA – ostra białaczka szpikowa (Myelosis Leucemica Acuta)
• MM – szpiczak mnogi (Myeloma multiplex)
• MODY – (ang.) cukrzyca osób dorosłych w młodości (Maturity Onset Diabetes in Youth)
• Mo – (ang.) monocyty (Monocytes)
• MP – masa płytkowa
• MPV – (ang.) średnia objętość trombocyta (Mean Platelet Volume)
• MRI – (ang.) badanie za pomocą rezonansu magnetycznego (Magnetic Resonance Imaging)
• MR – (ang.) o kontrolowanym uwalnianiu (Modified Release)
• mRNA – (ang.) matrycowy(informacyjny) kwas rybonukleinowy (messenger Ribonucleic Acid)
• MRSA – (ang.) gronkowiec złocisty oporny na metycylinę (Methicillin Resistant Staphylococcus Aureus)
• MSH – (ang.) hormon melanotropowy (Melanocyte Stimulating Hormone)
• MSSA – (ang.) gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę (Methicillin Sensitive Staphylococcus Aureus)
• MS – (ang.) stwardnienie rozsiane (multiple sclerosis)
• MTX – (ang.) metotreksat (Methotrexate)
• MVPS – (ang.) zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (Mitral Valve Prolapse Syndrome)
• MVP – (ang.) zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (Mitral Valve Prolapse)
• MZ – Ministerstwo Zdrowia (dawniej MZiOS – Ministerstwo Zdrowia i Opieki Społecznej)

N

• Na – sód (Natrium)
• NA noradrenalina
• nb – nieobecny
• NEJM – (ang.) Tygodnik Lekarski Nowej Anglii (New England Journal of Medicine)
• Ne – krwinki obojętnochłonne (Neutrophiles)
• NEC – (ang.) martwicze zapalenie jelit (necrotizing enterocolitis)
• Neo – nowotwór (Neoplasma)
• NHL – (ang.) chłoniak złośliwy nieziarniczy (Non Hodgkin Lymphoma)
• NIDDM – (ang.) cukrzyca typu 2 niezależna od insuliny (Non-Insulin Dependent Diabetes Mellitus)
• NIL – Naczelna Izba Lekarska
• NK – (ang.) limfocyty NK (Natural Killers)
• NLPZ – niesteroidowy lek przeciwzapalny
• NMR – (ang.) rezonans magnetyczny (Nuclear Magnetic Resonance)
• NOS – (ang.) syntetaza tlenku azotu (Nitric Oxide Synthetase)
• NO – tlenek azotu
• Npl – nowotwór (Neoplasma)
• n.s. – (ang.) nieznamienny statystycznie (not significant)
• NSAID – (ang.) niesteroidowy lek przeciwzapalny (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drug)
• NSE – (ang.) neuroswoista enolaza (Neurospecific enolase)
• NTG – nitrogliceryna (Nitroglycerin)
• NYHA – (ang.) Nowojorskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (New York Heart Association)
• NZK – nagłe zatrzymanie krążenia

O

• OB – odczyn Biernackiego (wskaźnik opadania erytrocytów)
• OBPS – obturacyjny bezdech podczas snu
• ocż – ośrodkowe ciśnienie żylne
• OGTT – (ang.) doustny test obciążenia glukozą (Oral Glucose Tolerance Test)
• ONN – ostra niewydolność nerek
• OOZN – Ostre odmiedniczowe zapalenie nerek
• OSAS – (ang.) Obturacyjny Bezdechu Podczas Snu (Obstructive Sleep Apnea Syndrome)
• OTC – ang. over the counter – leki bez recepty
• OUN – ośrodkowy układ nerwowy
• OWD – odczyn wiązania dopełniacza
• OZT – ostre zapalenie trzustki
• OZW – ostry zespół wieńcowy

P

• PAF – (ang.) czynnik aktywujący płytki (Platelet Activating Factor)
• PAI-1 – (ang.) inhibitor aktywatora plazminogenu 1 (Plasminogen activator inhibitor 1)
• PAN – ang. guzkowe zapalenie tętnic (Polyarteritis nodosa)
• PAO – (ang.) szczytowe wydzielanie kwasu solnego (Peak Acid Output)
• PAP – badanie rozmazu wg Papanicolaou (PAPanicolaou)
• PA – projekcja tylno-przednia (posterior-anterior)
• PAT – (ang.) napadowy częstoskurcz nadkomorowy (Paroxysmal atrial tachycardia)
• PCR – (ang.) łańcuchowa reakcja polimerazowa (Polymerase Chain Reaction)
• PD – płyn dziąsłowy
• PDA – (ang.) przetrwały przewód tętniczy Botalla (Persistent Ductus Arteriosus)
• PDE – (ang.) fosfodiesteraza (Phosphodiesterase)
• PEEP – (ang.) dodatnie ciśnienie końcowowydechowe (Positive Endexpiratory Pressure)
• PEFR – (ang.) maksymalna szybkość wydechowa (Peak Expiratory Flow Rate)
• PEF – (ang.) szczytowy przepływ wydechowy (Peak Expiratory Flow)
• PET – (ang.) pozytronowa tomografia emisyjna (Positron Emission Tomography) → pozytonowa emisyjna tomografia komputerowa
• P – fosfor, fosforany (Phosphorus)
• PGE2 – prostaglandyna E2
• PGI2 – prostacyklina I2
• pH – odczyn
• PH – (ang.) nadciśnienie płucne (Pulmonary Hypertension)
• PHS – periarthritis humeroscapularis (zespół bolesnego barku ZBB)
• P-H – pęczek Palladino-Hisa
• PID – (ang.) zapalenie miednicy małej (Pelvic Inflammatory Disease)
• PKA – (ang.) kinaza białkowa A (Protein Kinase A)
• PKU – ((łac.) fenyloketonuria (Phenylketonuria)
• PLT – (ang.) płytki krwi (platlets)
• PMR – (ang.) przezskórna rewaskularyzacja mięśnia sercowego (Percutaneous Myocardial Revascularisation)
• p.o. – (łac.) doustnie (per os)
• POChP – przewlekła obturacyjna choroba płuc
• POX – (ang.) peroksydaza (Peroxidase)
• POZ – Podstawowa Opieka Zdrowotna
• PQ – odcinek PQ w z zapisie ekg
• PRA – (ang.) aktywność reninowa osocza (Plasma Renin Activity)
• PRIND – (ang.) przedłużony odwracalny udar mózgu (Prolonged Reversible Ischemic Neurologic Deficit)
• PSA – (ang.) swoisty antygen sterczowy (Prostatic Specific Antigen)
• PSP – (ang.) fenolosulfoftaleina (Phenylsulphtalein)
• PSSA - Gronkowiec złocisty wrażliwy na penicylinę
• PTA – pośredni test antyglobulinowy
• PTA – (ang.) przeskórna wewnątrznaczyniowa plastyka naczyń (Percutaneous Transluminal Angioplasty)
• PTCA – (ang.) przeskórna wewnątrznaczyniowa plastyka naczyń wieńcowych (Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty)
• PT – (ang.) czas protrombinowy (prothrombin time)
• PTH – parathormon
• PTT – (ang.) częściowy czas tromboplastyny (Partial Thromboplastin Time)
• PUVA – metoda fototerapii z zastosowaniem psoralenu (Psoralen UV A)
• PVR – (ang.) płucny opór naczyniowy (Pulmonary Vascular Resistance)
• PWP – (ang.) ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej (Pulmonary Wedge Pressure)
• PZH – Państwowy Zakład Higieny
• PZO – przewlekłe zapalenie oskrzeli
• PZT – przewlekłe zapalenie trzustki
• PŻW – przewód żółciowy wspólny

Q

• QRS – zespół QRS w zapisie ekg
• Q-T – odstęp QT w zapisie ekg
• QT – odstęp QT w zapisie ekg
• Q – załamek Q w zapisie ekg

R

• RA – (ang.) oporna na leczenie niedokrwistość (Refractory Anaemia)
• RAA – układ renina-angiotensyna-aldosteron
• RBBB – (ang.) blok prawej gałęzi pęczka Hisa (Right Bundle Branch Block)
• RKCh – Regionalna Kasa Chorych
• RBC – (ang.) erytrocyty (Red Blood Cells)
• RCA – (ang.) prawa tętnica wieńcowa (Right Coronary Artery)
• REM – (ang.) faza snu szybkich ruchów gałek ocznych (Rapid Eye Movement)
• RF – (ang.) czynnik reumatoidalny (Rheumatic factor)
• Rh – (łac.) antygen Rh (Rhesus factor)
• RIA – (ang.) badanie radioimmunologiczne (Radioimmune Assay)
• RIBA – (ang.) badanie radioimmunoblot (Radioimmoblotting Assay)
• RIND – (ang.) odwracalny udar mózgu (Reversible Ischemic Neurologic Deficit)
• RNA – (ang.) kwas rybonukleinowy (Ribonucleic Acid)
• RNV – (ang.) wentrykulografia radioizotopowa (Radionuclear Ventriculography)
• RPGN – (ang.) gwałtownie postępujące kłębuszkowe zapalenie nerek (Rapidly Progressive Glomerular Nephritis)
• RPLND – (ang.) limfadenektomia zaotrzewnowa (Retroperitoneal Lymph Node Dissection)
• RR – ciśnienie tętnicze
• RSV – (ang.) syncytialny wirus oddechowy (Respiratory Syncitial Virus)
• RV – (ang.) pojemność zalegająca (Residual Volume)
• RV – (ang.) prawa komora serca (Right Ventricle)
• RUM – Rejestr Usług Medycznych
• RZM – rytm zatokowy miarowy
• rzs – reumatoidalne zapalenie stawów

S

• SBP – (ang.) skurczowe ciśnienie krwi (Systolic Blood Pressure)
• SCC – (ang.) antygen raka nabłonkowatego złuszczającego (Squamous Cell Carciona)
• SCLC – (ang.) drobnokomórkowy rak płuca (Small Cell Lung Cancer)
• SCID – (ang.) ciężki złożony niedobór odporności (Severe Combined ImmunoDeficiency)
• s.c. – podskórnie (sub cutis)
• SD – (ang.) odchylenie standardowe (Standard Deviation)
• SHBG – (ang.) globulina wiążąca hormony płciowe (Sex Hormone Binding Globuline)
• SIADH – (ang.) zespół nieadekwatnego wydzielania ADH (Syndrome of Inadequate ADH)
• SIDS – (ang.) zespół nagłych zgonów niemowląt (Sudden Infant Death Syndrome)
• SK – streptokinaza
• SLE – (ang.) toczeń układowy (Systemic Lupus Erythematosis)
• SLTX – (ang.) przeszczep jednego płuca (Single Lung Transplantation)
• SM – streptomycyna
• SM – stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplex)
• SPET – (ang.) tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (Single Photon Emission Tomography)
• SOR – Szpitalny Oddział Ratunkowy
• SR – (ang.) preparat powolnego uwalniania (Slow Release)
• SSE – Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna
• SSSS – (ang.) zapalenie pęcherzowe i złuszczające noworodków (Staphylococcal Scalded Skin Syndrome)
• SSS – (ang.) zespół chorego węzła zatokowego (Sick Sinus Syndrome)
• STD – (ang.) choroby przekazywane drogą płciową (Sexually Transmitted Diseases)
• STH – (ang.) hormon wzrostu (Somatotropic Hormone)
• ST – odcinek ST w zapisie ekg
• SVT – (ang.) częstoskurcz nadkomorowy (Supraventricular tachycardia)
• SXA – (ang.) densytometr pojedynczej dawki promieniowania X (Single energy X-ray absorptiometer)
• S – załamek S w zapisie ekg

T

• TBC – (łac.) gruźlica (tuberculosis)
• TBI – (ang.) napromienianie całego ciała (Total Body Irradiation)
• TEE – (ang.) ultrasonokardiogram przezprzełykowy (Transesophageal echocardiogram)
• TGA – (ang.) przestawienie naczyn aorty i tętnicy płucnej (Transposition of the Great Arteries)
• TG – (ang.) trójglicerdydy (Triglycerides)
• TIA – (ang.) przemijające niedokrwienie mózgu (Transient Ischemic Attack)
• TIBC – (ang.) całkowita zdolność wiązania żelaza (Total Iron Binding Capacity)
• TK – tomografia komputerowa
• TKG – tokokardiografia
• TLC – (ang.) całkowita pojemność płuc (Total Lung Capacity)
• TNF – (ang.) czynnik martwicy guza, kachektyna (Tumor Necrosis Factor)
• TNM – (łac.) klasyfikacja nowotworów (Tumor-Nodes-Metastases)
• TPA – (ang.) aktywator tkankowego plazminogenu (Tissue plasminogen activator)
• TPO - peroksydaza tarczycowa
• TRH – (ang.) hormon uwalniający tyreotropinę (Thyreotropic Releasing Hormone)
• TSH – (ang.) hormon tyreotropowy (Thyreotropic Stimulating Hormone)
• TS – (ang.) zwężenie zastawki trójdzielnej (Tricuspid Stenosis)
• TT – (ang.) czas trombinowy (thrombin time)
• TTS – (ang.) system przeskórnego podawania leków (Transdermal Therapeutic System)
• Tu – guz (Tumor)
• TUR – (ang.) resekcja przezcewkowa (Transurethral resection)
• TXA2 – tromboksan A2
• TXB2 – tromboksan B2

U

• U – fala U w zapisie ekg
• UA – niestabilna dławica piersiowa
• UBT – (ang.) test oddechowy Helicobacter Pylori (Urea Breath Test)
• UKPDS – (ang.) nazwa programu badawczego dot. cukrzycy (United Kingdom Prospective Diabetes Study)
• UKG – ultrasonokardiografia
• USG – ultrasonografia
• USR – (ang.) odczyn USR w kierunku kiły (Unheated Serum Reagin)
• UVAL – (ang.) laser argonowy nadfioletowy (Ultraviolet Argon Laser)

V

• V1 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V2 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V3 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V4 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V5 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V6 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• VAD – (ang.) vincristine adriblastine dexamethasone
• VAMP – (ang.) vincristine adriblastine methylprednisone
• VC – (ang.) pojemność życiowa (Vital Capacity)
• VCI – vena cava inferior
• VCS – vena cava superior
• VDRL – (ang.) badanie VDRL w kierunku kiły (Veneral Diseases Research Laboratory)
• VEB – (ang.) skurcz dodatkowy komorowy (Ventricular Ectopic Beat)
• VF – (ang.) migotanie komór (Ventricular Fibrillation)
• VIP – (ang.) wazoaktywny peptyd jelitowy (Vasoactive Intestinal Peptide)
• VLDL – (ang.) lipoproteina o bardzo niskiej gęstości (Very Low Density Lipoprotein)
• VMA – (ang.) kwas wanilinomigdałowy (Vanillylmandelic Acid)
• VRSA – (ang.) gronkowiec złocisty oporny na wankomycynę (Vancomycine Resistant Staphylococcus Aureus)
• VSD – (ang.) ubytek w przegrodzie międzykomorowej (Ventricular Septal Defect)
• VT – (ang.) częstoskurcz komorowy (Ventricular Tachycardia)

W

• WBC – (ang.) leukocyty (White Blood Cells)
• WHO – (ang.) Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization)
• WKT – wolne kwasy tłuszczowe
• wpw – w polu widzenia
• WOCBP – (ang.) kobiety zdolne do posiadania dzieci (women of childbearing potential)
• WPW – zespół Wolffa-Parkinsona-White'a (Wolff-Parkinson-White Syndrome)
• wt – (ang.) waga (weight)
• WZW – wirusowe zapalenie wątroby
• WZJG – Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

X

• X-Ray – RTG

Z

• ZBB – zespół bolesnego barku (periarthritis humeroscapularis, PHS)
• ZHK – zasłużony honorowy krwiodawca
• ZIFT – (ang.) Zygote intrafallopian transfer (Zygote intrafallopian transfer)
• ZUM – zakażenie układu moczowego
• ZZO – znieczulenie zewnątrzoponowe
• ZZSK – zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
• ZŻG – zakrzepica żył głębokich

Ż

• ŻChZZ – żylna choroba zakrzepowo-zatorowa
• ŻW – żyła wrotna

Zobacz też

• skróty używane w naukach biologicznych
• Abbreviations in medicine

Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.