Skróty używane w naukach biologicznych

A B C Ć D E F G H I J K L Ł M N O P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż Zobacz też

0-9

• 123J – jod-123 (izotop promieniotwórczy jodu)
• 5-HT – serotonina (5-Hydroksytryptamina)
• 99Tc – technet-99 (izotop promieniotwórczy technetu)

A

• A – adenozyna
• A – adrenalina
• AA – aminokwasy
• AA (ang.) – Anonimowi Alkoholicy (Alcoholics Anonymous)
• ABMT (ang.) – autologiczny przeszczep szpiku (Autologous Bone Marrow Transplantation)
• ABP – białko wiążące androgeny
• ABVD (ang.) – doxorubicin bleomycin vinblastine dacarbazine
• ACAT – acylotransferaza acylo-CoA-cholesterolowa
• ACE (ang.) – konwertaza angiotensyny (Angiotensine Converting Enzyme)
• ACEI (ang.) – inhibitory konwertazy angiotensyny (Angiotensin converting enzyme inhibitors)
• ACh – acetylocholina
• AChE – swoista esteraza acetylocholinowa
• AChR – receptor acetylocholinowy
• ACP – białko przenoszące grupy acylowe
• ACP – fosfataza kwaśna
• ACTH – hormon adrenokortykotropowy, adrenokortykotropina
• ADH – hormon antydiuretyczny (wazopresyna)
• ADH – dehydrogenaza alkoholowa
• ADP – adenozyno-5'-difosforan
• AEP – słuchowy potencjał wywołany
• AF (ang.) – migotanie przedsionków (atrial fibrillation)
• AFP (ang.) – α-fetoproteina (Alpha Fetal Protein)
• AHF (ang.) – czynnik przeciwhemofilowy (Antihemophilic Factor)
• AHG (ang.) – globulina przeciwhemofilowa (Antihemophilic Globuline)
• AI (ang.) – sztuczne zapłodnienie (Artificial Insemination)
• AICD (ang.) – automatyczny wszczepialny defibrylator serca (Automatic Implanted Cardiac Defibrillator)
• AIDS – zespół nabytego niedoboru odporności
• ALA – kwas δ-aminolewulinianowy
• Ala – alanina
• AlaT – aminotransferaza alaninowa (ALT)
• ALAT – aminotransferaza alaninowa
• ALG (ang.) – globulina antylimfocytarna (Antilymphocytic Globuline)
• ALL (ang.) – ostra białaczka limfatyczna (Acute Lymphocytic Leukemia)
• ALS (ang.) – stwardnienie zanikowe boczne (Amyotrophic Lateral Sclerosis)
• ALT – aminotransferaza alaninowa (AlaT)
• AM – Akademia Medyczna
• AMA (ang.) – przeciwciała przeciwmitochondrialne (Anti-mitochondrial Antibodies)
• AML (ang.) – ostra białaczka szpikowa (Acute Myelocytic Leukemia)
• AMP – adenozyno-5'-monofosforan
• ANA (ang.) – przeciwciała przeciwjądrowe (Anti-Nuclear Antibodies)
• ANCA (ang.) – przeciwciała przeciw cytoplazmie neutrofili (Anti-Neutrophil Cytoplasmic Antibodies)
• ANF – przedsionkowy czynnik antydiuretyczny
• Ang II – angiotensyna II
• ANP – przedsionkowy peptyd antydiuretyczny (ANF)
• AP (ang.) – fosfataza alkaliczna (Alcaline Phosphatase)
• AP – projekcja przednio-tylna (anterior-posterior)
• AP – dusznica bolesna (Angina Pectoris)
• APGAR (ang.) – skala APGAR (American Pediatric Gross Assessment Record)
• APSAC (ang.) – anizoilowany kompleks aktywatora plazminogenu (Anisoylated plasminogen streptokinase activator complex)
• APTT (ang.) – aktywowany czas częściowy tromboplastyny (Activated Partial Thromboplastin Time)
• APUD – rozsiany układ komórek endokrynnych
• AQRS – oś elektryczna serca
• ARA-A – arabinozyd adeniny
• ARAS – układ siatkowy wstępujący
• ARA-C – arabinozyd cytozyny
• ARC (ang.) – zespół związany z AIDS (AIDS related complex)
• ARDS – zespół niewydolności oddechowej dorosłych
• ARO – aktywność reninowa osocza
• Arg – arginina
• AS (ang.) – zwężenie zastawki aorty (Aortic Stenosis)
• ASA (ang.) – kwas acetylosalicylowy (acetylsalicylic acid)
• ASD (ang.) – ubytek w przegrodzie międzyprzedsionkowej (Atrial Septal Defect)
• Asn – asparagina
• ASO – miano przeciwciał antystreptolizyny O
• Asp – kwas asparaginianowy
• AspAT – aminotransferaza asparaginianowa
• AST (ang.) – transferaza asparaginianowa (Asparagine Transferase)
• AT1 – receptor angiotensyny 1
• AT2 – receptor angiotensyny 2
• AT-III – antytrombina III
• ATC – klasyfikacja anatomiczno-terapeutyczno-chemiczna leków
• ATG (ang.) – globulina antytymocytarna (Antithymic Globuline)
• ATP – adenozyno-5'-trifosforan
• ATP-aza – adenozyno-5'-trifosfataza
• AV3V – obszar przedno-brzuszny otaczający III komorę mózgu
• AVD – wazopresyna argininowa
• aVL – oznaczenie jednej z elektrod przy badaniu ekg
• AVR (ang.) – implantacja zastawki w ujście aortalne (Aortic Valve Replacement)
• aVR – oznaczenie jednej z elektrod przy badaniu ekg
• AWR – opór dróg oddechowych
• AZT (ang.) – zydowudyna (zidovudine, azidothymidine) –

B

• BAC – biopsja aspiracyjna cienkoigłowa
• Ba (ang.) – krwinki zasadochłonne (Basophiles)
• BAEP – słuchowy potencjał wywołany pnia mózgu
• BAL (ang.) – płukanie oskrzelowo-pęcherzykowe (Brocho-alveolar Lavage)
• BAL (ang.) – preparat chelatujący (British Anti-Lewisite)
• BAO (ang.) – podstawowe wydzielanie kwasu solnego (Basic Acid OutputBasic Acid Output)
• BCG (ang.) – szczepionka przeciwgruźlicza (Bacillus Calmette Guerain)
• BCNU – karmustyna
• BDNF – mózgowy czynnik wzrostu nerwów
• BE (ang.) – nadmiar zasad (Base Excess)
• BER – podstawowy rytm elektryczny przewodu pokarmowego
• BK – badanie w kierunku prątków gruźlicy (Bacterium Koch)
• BMC (ang.) – zawartość mineralna kości (Bone Mass Content)
• BMD (ang.) – gęstość mineralna kości (Bone Mass Density)
• BMR – podstawowa przemiana materii
• BMT (ang.) – przeszczep szpiku kostnego (Bone Marrow Transplantation)
• BNP (ang.) – mózgowy peptyd natriuretyczny (Brain Natriuretic Peptide)
• BP (ang.) – ciśnienie tętnicze (Blood Pressure)
• BPG – bifosfoglicerynian
• BPH (ang.) – łagodny rozrost stercza/prostaty (Benign Prostatic Hyperplasia)
• BPM (ang.) – uderzeń na minutę (Beats Per Minute)
• BSE (ang.) – zwyrodnienie gąbczaste mózgu, choroba wściekłych krów (Bovine Spongiform Encephalopathy)
• BSP (ang.) – bromosulfoftaleina (Bromsulphtalein)
• BTA – bezpośredni test antyglobulinowy
• BUN (ang.) – azot pozabiałkowy (Blood Urea Nitrogen)
• bz – bez zmian

C

• C – odcinek szyjny kręgosłupa (od łac. cervicalis szyjny)
• C_x – klirens nerkowy substancji x
• CA – anhydraza węglanowa
• ca. – rak (od łac. Carcinoma)
• Ca – wapń (od łac. Calcium)
• CABG (ang.) – pomost aortalno-wieńcowy, popularnie nazywany by-pass (Coronary Arterial Bypass Graft)
• CAH (ang.) – przewlekłe aktywne zapalenie wątroby (Chronic Active Hepatitis)
• CAH (ang.) – zespół nadnerczowo-płciowy (Congenital Adrenal Hyperplasia)
• CAT (ang.) – tomografia komputerowa (computed axial tomography)
• cAMP – cykliczny adenozyno-3'5'-monofosforan
• CAPD (ang.) – ciągła ambulatoryjna dializa otrzewnowa (Continuous Ambulatory Peritoneal Dialysis)
• CBF – przepływ krwi przez mózgowie
• CBG – globulina wiążąca kortykosteroidy
• CBP – białko wiążące wapń
• CDP – cytydyno-5'-difosforan
• CCK – cholecystokinina (CCK-PK)
• CCK-PZ – cholecystokinina-pankreozymina
• CCNU – lomustyna
• CCS (ang.) – klasyfikacja choroby wieńcowej wg Kanadyjskiego Towarzystwa Kardiologicznego (Canadian Cardiology Society)
• CD – celiakia
• CD4 (ang.) – cząsteczka różnicująca 4 (patrz: limfocyt T)
• CD8 (ang.) – cząsteczka różnicująca 8 (patrz: limfocyt T)
• CDC (ang.) – Amerykańskie Centrum Zwalczania Chorób (Center for Disease Control)
• CEA (ang.) – antygen rakowo-płodowy (Carcionoembryonic Antigen)
• Cer – ceramid
• CF (ang.) – mukowiscydoza (Cystis Fibrosis)
• CFC – współczynnik filtracji włośniczkowej
• cGMP – cykliczny guanozyno-3'5'-monofosforan
• ChE – cholinesteraza
• CHE – cholinesteraza
• CHF (ang.) – zastoinowa niewydolność krążenia (Congestive heart failure)
• CI (ang.) – przedział ufności (Confidence Interval)
• CJD (ang.) – choroba Creutzfeldta-Jakoba (Creutzfeldt-Jakob disease)
• CLIP – kortykotropowopodobny peptyd pośredniej części przysadki
• CK – kinaza kreatynowa
• CK-MB – izoenzym MB kinazy kreatyny
• ckpw – co kilka pól widzenia
• CLL (ang.) – przewlekła białaczka limfatyczna (Chronic Lymphocytic Leukemia)
• CM – kapreomycyna
• CML (ang.) – przewlekła białaczka szpikowa (Chronic Myelocytic Leukemia)
• CMML (ang.) – przewlekła białaczka mielomonocytowa (Chronic Myelomonocytic Leukemia)
• CMP – cytydyno-5'-monofosforan
• CMV – cytomegalowirus
• CNP – korowy peptyd natriuretyczny
• CO (ang.) – pojemność minutowa (Cardiac Output)
• CO – tlenek węgla
• Co – odcinek ogonowy
• Co – koenzym
• CoA – koenzym A
• COMT – tlenowa metylotransferaza katecholowa
• CoQ – koenzym Q
• COX – cyklooksygenaza
• COX-1 (ang.) – cyklooksygenaza 1 (Cyclooxigenase)
• COX-2 (ang.) – cyklooksygenaza 2 (Cyclooxigenase)
• CPAP (ang.) – ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (Continuous Positive Airway Pressure)
• CPG – ośrodkowy generator wzorca oddechowego
• CPK – fosfokinaza kreatynowa
• CPOM – grubocząsteczkowa materia organiczna (ang. coarse particulate organic matter)
• CPR (ang.) – reanimacja (cardiopulmonary resuscitation)
• CPR (ang.) – resuscytacja krążeniowo-oddechowa (Cardio-pulmonary resuscitation)
• CR (ang.) – pełna remisja (Complete Remission)
• CREST (ang.) – zespół CREST (Calcinosis Raynaud Esophagus Sclerosis Teleangiectasiae)
• CRF (ang.) – czynnik uwalniający kortykotropinę (Corticotropin Releasing Factor)
• CRH – kortykoliberyna
• CRP (ang.) – białko C reatywne (C Reactive Protein)
• CS – cykloseryna
• CSF – płyn mózgowo-rdzeniowy
• CSK – centralny szpital kliniczny
• Ct – kalcytonina
• CT – tomografia komputerowa (TK)
• CTP – cytydynotrifosforan
• CUN – centralny układ nerwowy
• Cys – cysteina
• CVA (ang.) – udar mózgu (Cerebrovascular Accident)
• CVID (ang.) – pospolity niedobór odporności (Common Variable ImmunoDeficiency)

D

• DA – dopamina
• DAG – diacyloglicerol
• dATP – deoksyadenozyno-5'-fosforan
• dB – decybel
• DBP (ang.) – rozkurczowe ciśnienie krwi (Diastolic Blood Pressure)
• DCM (ang.) – kardiomiopatia rozstrzeniowa (Dilated Cardiomyopathy)
• dCTP – deoksycytydyno-5'-fosforan
• DDD (ang.) – standardowe dawki dzienne (Daily Defined Doses)
• DEXA (ang.) – absorpcjometr podwójnej energii promieniowania rentgenowskiego (Dual Energy X-ray Absorptiometry)
• DHE (ang.) – dihydroergotamina (Dihydoergotamine)
• DHEA – dehydroepiandrosteron
• DHEA-S (ang.) – siarczan dehydoepiandrosteronu (Dehydoepiandrosterone sulphate)
• DHT – dihydrotestosteron
• DIC (ang.) – zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego (Disseminated Intravacular Coagulation)
• DiPerTe – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Pertussis Tetanus)
• DIT – dijodotyrozyna
• DiTe – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus)
• DNA – kwas deoksyrybonukleinowy
• DOC – 2,5-dimetoksy-4-chloroamfetamina
• DOC (ang.) – deoksykortykosteron
• DOM – (ang. dissolved organic matter) rozpuszczona materia organiczna
• DOPA – dihydroksyfenyloalanina
• DT – szczepionka błoniczo-tężcowa (Diphteria Tetanus)
• DTP – szczepionka błoniczo-tężcowo-krztuścowa (Diphteria Tetanus Pertussis)
• DVT (ang.) – zapalenie żył głębokich (Deep Vein Thrombosis)
• DZM – dobowa zbiórka moczu

E

• E (ang.) – erytrocyt, erytrocyty (Erythrocytes)
• E₁ – estron
• E₂ – estradiol
• E₃ – estriol
• E₄ – estetrol
• E₅ – dietylstilbestrol
• EACA (ang.) – kwas ε–aminokapronowy (Epsilon-Aminocaproic Acid)
• EBM (ang.) – praktyka medyczna oparta na wiarygodnych publikacjach naukowych (Evidence Based Medicine)
• EBV – wirus Epsteina-Barr
• ECF – płyn zewnątrzkomórkowy
• ECG (ang.) – elektrokardiogram (Electrocardiogram)
• ECM – macierz pozakomórkowa
• ECPW – endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna
• ECS – przestrzeń pozakomórkowa
• ECGF – śródbłonkowy czynnik wzrostu
• EDHF – śródbłonkowy czynnik hiperpolaryzujący
• EEG – elektroencefalogram
• EF (ang.) – frakcja wyrzutowa (Ejection Fraction)
• EFP – efektywne ciśnienie filtracyjne
• EGF – naskórkowy czynnik wzrostu
• EKG – elektrokardiogram
• ELISA (ang.) – badanie ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay)
• EMB – etambutol
• EMC (ang.) – zapalenie mózgu i mięśnia sercowego (Encephalomyocarditis)
• EMF (ang.) – zwłóknienie endomiokardialne (Endomyocardial Fibrosis)
• EMG – elektromiogram
• ENK – enkefaliny
• Eo (ang.) – krwinki kwasochłonne, eozynofile (Eosinophiles)
• EOG – elektrookulogram
• EPH (ang.) – gestoza (Edema Proteinuria Hypertension)
• EPO – erytropoetyna
• EPSP – postsynaptyczny potencjał pobudzający
• ERCP (ang.) – endoskopowa cholangiopankreatografia wsteczna (Endoscopic Retrograde Cholangiopancreatography)
• ERG – elektroretinogram
• ERPF – efektywny przepływ osocza przez nerki
• ERV – zapasowa objętość wydechowa
• ESR (ang.) – odczyn Biernackiego (erythocyte sedimentation rate)
• ESWL (ang.) – pozaustrojowe rozbijanie złogów za pomocą fal (Extracorporal Shockwave Lithotripsy)
• ET (ang.) – endotelina (Endothelin)
• EUS (ang.) – ultrasonografia endoskopowa (Endoscopic Ultrasonography)
• EV – objętość wydechowa

F

• FA – fosfataza alkaliczna
• FDA (ang.) – Amerykańska Agencja ds. Leków i Żywności (Food and Drug Administration)
• FDE – fosfodiesteraza
• FDP (ang.) – produkty rozpadu fibrynogenu (Fibrinogen Degradation Products)
• Fe – żelazo (Ferrum)
• FEV1 (ang.) – objętność nasilonego wydechu 1-sekundowego (Forced Expiratory Volume 1-second)
• FF – frakcja filtracyjna osocza
• FFA – wolne kwasy tłuszczowe (WKT)
• FFP (ang.) – świeżo mrożone osocze (Fresh Frozen Plasma)
• FGF – fibroblastyczny czynnik wzrostu
• FHR (ang.) – częstość serca płodu (Fetal Heart Rate)
• FHT (ang.) – tony serca płodu (Fetal Heart Tones)
• FK – fosfataza kwaśna
• FPG (ang.) – poziom glukozy na czczo (Fasting Plasma Glucose)
• FRC – zalegająca pojemność czynnościowa w płucach
• FSH – hormon folikulotropowy
• FT3 – wolna trójjodotyronina
• FT4 – wolna tyroksyna
• FTA (ang.) – odczyn immunofluorescencji krętków (Fluorescent Treponemal Antibody)
• FTA-ABS (ang.) – odczyn immunofluorescencji krętków modyfikacja absorpyjna (Fluorescent Treponemal Antibody Absorption)
• FPOM – drobnocząsteczkowa materia organiczna (ang. fine particulate organic matter)

G

• G6PD (ang.) – dehydrogenaza glukozo-6-fosforanu (Glucose-6-phosphate-dehydrogenase)
• G-6-PD (ang.) – dehydrogenaza glukozo-6-fosforanu (Glucose-6-phosphate-dehydrogenase)
• G+ – bakterie gramdodatnie
• G- – bakterie gramujemne
• GABA – kwas γ – aminomasłowy
• GBM (łac.) – glioblastoma multiforme, glejak wielopostaciowy
• GCS (ang.) – skala śpiączki Glasgow (Glasgow Coma Scale)
• GDH (ang.) – dehydrogenaza glutaminianowa (Glutamate dehydrogenase)
• GERD (ang.) – choroba refluksowa przełyku (Gastro-esophageal Reflux Disease)
• GFR – wielkość filtracji kłębuszkowej
• GGTP – γ glutamylotranspeptydaza
• GH – hormon wzrostu
• GHRF (ang.) – czynnik uwalniający hormon wzrostu (Growth Hormone, GHRH)
• GH-RH – hormon uwalniający hormon wzrostu (somatoliberyna, GRH)
• GIFT (ang.) – Gamete intrafallopian transfer (Gamete intrafallopian transfer)
• GIK – mieszanka polaryzująca glukoza-insulina-potas
• GlDH (ang.) – dehydrogenaza glutaminianowa (Glutamate dehydrogenase)
• GIP – peptyd hamujący czynność żołądka
• GITS (ang.) – terapeutyczny system dla przewodu pokarmowego (Gastrointestinal therapeutic system)
• GLUT – białkowy transporter glukozy
• GMP – guanozyno-5'-monofosforan
• GNDF – glejowy czynnik neurotroficzny
• GnRH – hormon uwalniający gonadotropiny
• GORD (ang.) – choroba refluksowa przełyku (Gastro-oesophageal Reflux Disease)
• GOT (ang.) – aminotransferaza asparaginianowa (glutamic-oxalacetic transaminase)
• GPT (ang.) – aminotransferaza alaninowa (glutamic-pyruvic transaminase)
• GRH – hormon uwalniający hormon wzrostu (GH-RH)
• GRP – peptyd uwalniający gastrynę
• GTF – czynnik tolerancji glukozy (ang. Glucose tolerance factor)
• GTP – guanozyno-5'-trifosforan
• GvH (ang.) – choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (Graft-versus-Host)
• GvHD (ang.) – choroba przeszczep przeciw gospodarzowi (Graft-versus-Host Disease)
• gzt – guzkowe zapalenie tętnic

H

• H₁ – receptor histaminowy 1
• H₂ – receptor histaminowy 2
• HA – nadciśnienie tętnicze (Hypertonia arterialis)
• HAV – wirus zapalenia wątroby typu A
• Hb – hemoglobina
• HbA1c – hemoglobina glikolizowana
• HbCO – hemoglobina tlenkowęglowa (karboksyhemoglobina)
• HBs – antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B
• HBsAg – antygen powierzchniowy wirusa zapalenia wątroby typu B
• HBV – wirus zapalenia wątroby typu B
• hCG – ludzka gonadotropina kosmówkowa
• HCM (ang.) – kardiomiopatia przerostowa (Hypertrophic Cardiomyopathy)
• HCT – hematokryt
• HCV – wirus zapalenia wątroby typu C
• HDL – lipoproteiny osocza o dużej gęstości
• HDL-C (ang.) – frakcja cholesterolu złożona z lipoprotein o wysokiej gęstości (High Density Lipoprotein Cholesterol)
• HDV – wirus zapalenia wątroby typu D
• HETE – kwas hydroksyeikozatetraenowy (HPETE)
• HEV – wirus zapalenia wątroby typu E
• HF (ang.) – Heart Failure – niewydolność serca
• HGB (ang.) – hemoglobina (Hemoglobin)
• HGF – wątrobowy czynnik wzrostu
• hGH – ludzki hormon wzrostu
• Hib – Hemophilus influenzae B
• HIV – wirus nabytego niedoboru odporności
• HKT – hematokryt
• HL (ang.) – lipaza wątrobowa (Hepatic Lipase)
• HLA (ang.) – antygeny zgodności tkankowej (Human Leucocyte Antigens)
• HMG-CoA – reduktaza hydroksymetyloglutyrylokoenzymu A
• HOCM (ang.) – kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu (Hypertrophic Obstructive Cardiomyopathy)
• Hp – Helicobacter pylori
• Hp+ – test Helicobacter pylori dodatni
• Hp- – test Helicobacter pylori ujemny
• HPETE – kwas hydroksyeikozatetraenowy (HETE)
• hPL – ludzki laktogen łożyskowy
• HPV – ludzki wirus brodawczaka
• HR – czynność skurczów serca na minutę
• HRT (ang.) – hormonalna terapia zastępcza (Hormone Replacement Therapy)
• HSV (ang.) – wirus opryszczki (Herpes Simplex Virus)
• Ht – hematokryt (HCT)
• HTLV (ang.) – wirus ludzki białaczki limfocytów T (Human T Lymphocyte Leukemia Virus
• HTZ – hormonalna terapia zastępcza

I

• IABP (ang.) – kontrapulsacja wewnątrzaortalna (Intra-aortic Balloon Pumping)
• IC – pojemność wdechowa
• ICD (ang.) – wszczepialny defibrylator serca (Implanted cardiac defibrillator)
• ICD-9 (ang.) – międzynarodowa klasyfikacja chorób dziewiąta rewizja (International Classification of Diseases)
• ICF – płyn wewnątrzkomórkowy
• ICS – przestrzeń wewnątrzkomórkowa
• ICU (ang.) – oddział intensywnego nadzoru (Intensive care unit)
• ICV – objętość przestrzeni wewnątrzkomórkowej
• IDDM (ang.) – cukrzyca typu 1 zależna od insuliny (Insulin Dependent Diabetes Mellitus)
• IDL – lipoproteiny osocza o pośredniej gęstości
• IFG (ang.) – nieprawidłowy poziom glukozy na czczo (Impaired Fasting Glucose)
• IgA – immunoglobulina A
• IgD – immunoglobulina D
• IgE – immunoglobulina E
• IGF – insulinopodobne czynniki wzrostowe
• IgG – immunoglobulina G
• IgM – immunoglobulina M
• IL – interleukina
• i.m (ang.) – domięśniowo (intramusculare)
• INF – interferon
• INR (ang.) – normalizowany wskaźnik aktywności protrombiny (International Normalized Ratio)
• IOM – intensywna opieka medyczna
• IP₃ – trifosforan inozytolu
• IPPV (ang.) – wentylacja z przerywanym dodatnim ciśnieniem (Intermittent postive pressure ventilation)
• IPSP – postsynaptyczny potencjał hamujący
• IQ (ang.) – wskaźnik inteligencji (Intelligence Quotient)
• IRV – zapasowa pojemność wdechowa
• ISA (ang.) – wewnętrzna aktywność sympatykomimetyczna (Intrinsic Sympathomimetic Activity)
• ISDN (ang.) – dwuazotan sorbitu (Isosorbide dinitrate)
• ISH (ang.) – izolowane ciśnienie tętnicze skurczowe (Isolated Systolic Hypertension)
• ITP (ang.) – samoistna plamica małopłytkowa (Idiopathic Thrombocytopenic Purpura)
• IU (ang.) – jednostki międzynarodowe (International Units)
• IUCD (ang.) – antykoncepcyjna wkładka domaciczna (intrauterine contraceptive device)
• IUD (ang.) – antykoncepcyjna wkładka domaciczna (intrauterine device)
• IUI (ang.) – domaciczna inseminacja (Intra-uterine Insemination)
• i.v (ang.) – dożylnie (intra vene)
• IVF (ang.) – zapłodnienie in vitro (In vitro fertalization)
• IVP (ang.) – urografia dożylna (Intravenous pyelogram)

J

• j.m – jednostki międzynarodowe

K

• K – potas (Kalium)
• KIG – mieszanka polaryzująca potas-insulina-glukoza
• KT – tomografia komputerowa

L

• L – odcinek lędźwiowy kręgosłupa
• L (ang.) – leukocyt, leukocyty (Leukocytes)
• LA – kwas mlekowy
• LAD (ang.) – lewa tętnica zstępująca (Left Artery Descendens)
• LAS (ang.) – zespół uogólnionej limfadenopatii (Lymphadenopathy Syndrome)
• LBBB (ang.) – blok lewej gałęzi pęczka Hisa (Left Bundle Branch Block)
• LCAT (ang.) – acylotransferaza lecytynowo-cholesterolowa (Lecithin-cholesterol acyltransferase)
• LCM (ang.) – limfocytarne zapalenie opon mózgowych (Lymphocytic Meninigitis)
• LDH (ang.) – dehydrogenaza mleczanowa (Lactic Dedydrogenase)
• LDL – lipoproteiny osocza o małej gęstości
• LDL-C (ang.) – frakcja cholesterolu złożona z lipoprotein o niskiej gęstości (Low Density Lipoprotein Cholesterol)
• L-DOPA (ang.) – lewoskrętna postać dwuhydroksyfenyloalaniny (DihydrOxyPhenylAlanine)
• LE (ang.) – toczeń układowy (Lupus erythematodes)
• LES (ang.) – dolny zwieracz przełyku
• LES – toczeń układowy (Lupus erythematodes systemicus)
• Leu – leucyna
• leu (ang.) – leukocyt, leukocyty (Leukocytes)
• LGL (ang.) – zespół Lowna-Ganonga-Levine'a (Lown-Ganong-Levine syndrome)
• LGM – ziarnica złośliwa (Lymphogranulomatosis maligna)
• LH – hormon luteinizujący
• LH-RH – gonadoliberyna
• LM (ang.) – pień lewej tętnicy wieńcowej (Left Main)
• Lp(a) (ang.) – lipoproteina A (Lipoprotein A)
• LPH – hormon lipotropowy
• LPL – lipaza lipoproteinowa
• LTC – leukotrieny
• LV (ang.) – lewa komora serca (Left ventricle)
• LVEDP (ang.) – ciśnienie lewokomorowe pod koniec rozkurczu(Left ventricular end diastolic pressure)
• LVEF (ang.) – frakcja wyrzutowa lewej komory (Left Ventricular Ejection Fraction)
• LVF (ang.) – niewydolność lewokomorowa (Left Ventricular Failure)
• LVH (ang.) – przerost mięśnia lewej komory serca (Left Ventricular Hypertrophy)
• LVOT (ang.) – droga odpływu lewej komory (Left Ventricular Outflow Track)
• Ly (ang.) – limfocyty (Lymphocytes)

M

• MAO – oksygenaza monoaminowa
• MAP – kinaza aktywowana przez mitogeny
• MAS – napady MAS (Morgani-Adams-Stokes)
• MCH (ang.) – średni ciężar hemoglobiny w erytrocycie (Mean Corpuscular Hemoglobin)
• MCHC (ang.) – średnie stężenie hemoglobiny w erytrocycie (Mean Corpuscular Hemoglobin Concentration)
• mCi (ang.) – miliCurie (dawka promieniowania)
• MCV (ang.) – średnia objętość erytrocytu (Mean Corpuscular Volume)
• MD – lekarz medycyny (medicinae doctor)
• MDS (ang.) – zespół mielodysplastyczny (Myelodysplastic Syndrome)
• ME – koncentrat krwinek czerwonych, tzw. masa erytrocytarna
• mEq – miliekwiwalent
• MET – równoważnik metaboliczny
• MetHb – methemoglobina
• METs – równoważniki metaboliczne
• MF – morfina
• Mg – magnez (z łac. Magnesium)
• mg – miligram
• mg% – miligram procent
• MIC – choroba niedokrwienna serca (Morbus Ischaemicus Cordis)
• MIC (ang.) – minimalne stężenie hamujące (minimal Inhibitory Concentration)
• MIF – czynnik hamujący migrację makrofagów
• MIT – monojodotyrozyna
• MLA – ostra białaczka szpikowa (Myelosis Leucemica Acuta)
• MM – szpiczak mnogi (Myeloma multiplex)
• Mo (ang.) – monocyty (Monocytes)
• MODY (ang.) – cukrzyca osób dorosłych w młodości (Maturity Onset Diabetes in Youth)
• MP – masa płytkowa
• MPV (ang.) – średnia objętość trombocyta (Mean Platlet Volume)
• MR (ang.) – o kontrolowanym uwalnianiu (Modified Release)
• MRF – czynnik uwalniający melanotropinę (MSH-RH)
• MRI (ang.) – badanie za pomocą rezonansu magnetycznego (Magnetic Resonance Imaging)
• MRIH – melanostatyna
• mRNA – matrycowy RNA
• MRSA (ang.) – gronkowiec złocisty oporny na metycylinę (Methicillin Resistant Staphylococcus Aureus)
• MS – stwardnienie rozsiane
• MSH – melanotropina
• MSH-RH – czynnik uwalniający melanotropinę (MRF)
• MSSA (ang.) – gronkowiec złocisty wrażliwy na metycylinę (Methicillin Sensitive Staphylococcus Aureus)
• mtDNA – mitochondrialny DNA
• MTX (ang.) – metotreksat (Methotrexate)
• MVP (ang.) – zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (Mitral Valve Prolapse)
• MVPS (ang.) – zespół wypadania płatka zastawki mitralnej (Mitral Valve Prolapse Syndrome)

N

• n – haploidalność
• NA – noradrenalina
• Na – sód (z łac. Natrium)
• NAD – dinukleotyd nikotynoamidoadeninowy
• NADH – forma aktywna dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego
• NADP – fosforan dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego
• NADPH – forma aktywna fosforanu dinukleotydu nikotynoamidoadeninowego
• Na⁺/K⁺ ATP-aza – adenozynotrifosfataza zależna od Na⁺ i K⁺ (pompa sodowo-potasowa)
• nb – nieobecny
• Ne (ang.) – krwinki obojętnochłonne (Neutrophiles)
• NEJM (ang.) – New England Journal of Medicine
• Neo – nowotwór (Neoplasma)
• NGF – neuronalny czynnik wzrostu
• NHL (ang.) – chłoniak złośliwy nieziarniczy (Non Hodgkin Lymphoma)
• NIDDM (ang.) – cukrzyca typu 2 niezależna od insuliny (Non-Insulin Dependent Diabetes Mellitus)
• NK (ang.) – limfocyty NK (Natural Killers)
• NLPZ – niesteroidowy lek przeciwzapalny
• NMR (ang.) – rezonans magnetyczny (Nuclear Magnetic Resonance)
• NO (ang.) – tlenek azotu (Nitric Oxide)
• NOS – syntaza tlenku azotu
• NPY – neuropeptyd Y
• Npl – nowotwór (Neoplasma)
• n.s (ang.) – nieznamienny statystycznie (not significant)
• NSAID (ang.) – niesteroidowy lek przeciwzapalny (Non-Steriodal Anti-Inflammatory Drug)
• NSE (ang.) – neuroswoista enolaza (Neurospecific enolase)
• NT – neurotensyna
• NTG (ang.) – nitrogliceryna (Nitroglycerin)
• NYHA (ang.) – Nowojorskie Stowarzyszenie Kardiologiczne (New York Heart Association) i klasyfikacja zaawansowania zastoinowej niewydolności krążenia

O

• ob – obecny
• OB – odczyn Biernackiego
• ocż – ośrodkowe ciśnienie żylne
• OGTT (ang.) – doustny test obciążenia glukozą (Oral Glucose Tolerance Test)
• OIOM – oddział intensywnej opieki medycznej
• OUN – ośrodkowy układ nerwowy
• OUN – obwodowy układ nerwowy
• OWD – odczyn wiązania dopełniacza
• OXY – oksytocyna
• ozt – ostre zapalenie trzustki

P

• P – załamek P w zapisie ekg
• P – fosfor, fosforany (z łac. Phosphorus)
• PAF – płytkowy czynnik aktywujący
• PAH – kwas para-aminohipuronowy
• PAI-1 (ang.) – inhibitor aktywatora plazminogenu 1 (Plasminogen activator inhibitor 1)
• PAO (ang.) – szczytowe wydzielanie kwasu solnego (Peak Acid Output)
• PAP – badanie rozmazu wg Papanicolaou (PAPanicolaou)
• PAT (ang.) – napadowy częstoskurcz nadkomorowy (Paroxysmal atrial tachycardia)
• PCB (ang.) – prokarbazyna (Procarbazine)
• PCR (ang.) – łańcuchowa reakcja polimerazowa (Polymerase Chain Reaction)
• PDA (ang.) – przetrwały przewód tętniczy Botala (Patent Ductus Arteriosus)
• PDE (ang.) – fosfodiesteraza (Phosphodiesterase)
• PDGF – płytkowy czynnik wzrostu
• PEEP (ang.) – dodatnie ciśnienie końcowowydechowe (Positive Endexpiratory Pressure)
• PET – emisyjna tomografia komputerowa
• PEF (ang.) – szczytowy przepływ wydechowy (Peak Expiratory Flow)
• PEFR (ang.) – maksymalna szybkość wydechowa (Peak Expiratory Flow Rate)
• PGA – prostaglandyny A
• PGE – prostaglandyny E
• PGE2 – prostaglandyna E₂
• PGF – prostaglandyny F
• PGI₂ – prostacyklina
• pH – odczyn pH
• P-H – pęczek Palladino-Hisa
• PID (ang.) – zapalenie miednicy małej (Pelvic Inflammatory Disease)
• PIH – hormon hamujący wydzielanie prolaktyny
• PIP – fosfatydyloinozytol
• PKA (ang.) – kinaza białkowa A (Protein Kinase A)
• PKU (ang.) – fenyloketonuria (Phenylketonuria)
• PLT (ang.) – płytki krwi (platlets)
• PMR (ang.) – przezskórna rewaskularyzacja mięśnia sercowego (Percutaneous Myocardial Revascularisation)
• p.o (ang.) – doustnie (per os)
• pochp – przewlekła obturacyjna choroba płuc
• POMC – proopiomelanokortyna
• POX (ang.) – peroksydaza (Peroxidase)
• PP – polipeptyd trzustkowy
• PQ – odcinek PQ w z zapisie ekg
• PRA (ang.) – aktywność reninowa osocza (Plasma Renin Activity)
• PRH – hormon uwalniający prolaktynę
• PRIND (ang.) – przedłużony odwracalny udar mózgu (Prolonged Reversible Ischemic Neurologic Deficit)
• PRL – prolaktyna
• PSA (ang.) – swoisty antygen sterczowy (Prostatic Specific Antigen)
• PSP (ang.) – fenolosulfoftaleina (Phenylsulphtalein)
• PT (ang.) – czas protrombinowy (prothrombin time)
• PTA – pośredni test antyglobulinowy
• PTA (ang.) – przeskórna wewnątrznaczyniowa plastyka naczyń (Percutaneous Transluminal Angioplasty)
• PTCA (ang.) – przeskórna wewnątrznaczyniowa plastyka naczyń wieńcowych (Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty)
• PTH – parathormon
• PTT (ang.) – częściowy czas tromboplastyny (Partial Thromboplastin Time)
• PUVA – metoda fototerapii z zastosowaniem psoralenu (Psoralen UV A)
• PVR (ang.) – płucny opór naczyniowy (Pulmonary Vascular Resistance)
• PWP (ang.) – ciśnienie zaklinowania w tętnicy płucnej (Pulmonary Wedge Pressure)
• PZH – Państwowy Zakład Higieny
• pzo – przewlekłe zapalenie oskrzeli
• pzt – przewlekłe zapalenie trzustki
• PŻW – przewód żółciowy wspólny

Q

• Q – załamek Q w zapisie ekg
• QRS – zespół QRS w zapisie ekg
• QT – odstęp QT w zapisie ekg
• Q-T – odstęp QT w zapisie ekg

R

• R! – mejoza
• RA (ang.) – oporna na leczenie niedokrwistość (Refractory Anaemia)
• RAA – oś renina – angiotensyna – aldosteron
• RAR – szybko adaptujące się mechanoreceptory płuc
• RAS – układ sitkowy aktywujący
• RBBB (ang.) – blok prawej gałęzi pęczka Hisa (Right Bundle Branch Block)
• RBC (ang.) – erytrocyty (Red Blood Cells)
• RBF – przepływ krwi przez nerki
• RCA (ang.) – prawa tętnica wieńcowa (Right Coronary Artery)
• REM – faza snu o szybkich ruchach gałek ocznych
• RF (ang.) – czynnik reumatoidalny (Rheumatic factor)
• Rh (ang.) – antygen Rh (Rhesus factor)
• RIA (ang.) – badanie radioimmunologiczne (Radioimmune Assay)
• RIBA (ang.) – badanie radioimmunoblot (Radioimmoblotting Assay)
• RIND (ang.) – odwracalny udar mózgu (Reversible Ischemic Neurologic Deficit)
• RNA – kwas rybonukleinowy
• RNV (ang.) – wentrykulografia radioizotopowa (Radionuclear Ventriculography)
• RPF – przepływ osocza przez nerki
• RQ – współczynnik oddechowy
• RR – ciśnienie tętnicze
• rRNA – rybosomalny RNA
• RSV (ang.) – syncytialny wirus oddechowy (Respiratory Syncitial Virus)
• RV – objętość zalegająca
• RV (ang.) – prawa komora serca (Right Ventricle)
• RZM – rytm zatokowy miarowy
• rzs – reumatoidalne zapalenie stawów

S

• S – odcinek krzyżowy
• S – załamek S w zapisie ekg
• SAR – wolnoadaptujące receptory płuc
• SARS – zespół ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej
• SBP (ang.) – skurczowe ciśnienie krwi (Systolic Blood Pressure)
• s.c – podskórnie (sub cutis)
• SCC (ang.) – antygen raka nabłonkowatego złuszczającego (Squamous Cell Carciona)
• SCID (ang.) – ciężki złożony niedobór odporności (Severe Combined ImmunoDeficiency)
• SD (ang.) – odchylenie standardowe (Standard Deviation)
• SEM – faza snu o wolnych ruchach gałek ocznych (NREM)
• SGOT – transaminaza glutaminoszczawiooctanowa
• SGPT – transaminaza glutaminopirogronianowa
• SHBG (ang.) – globulina wiążąca hormony płciowe (Sex Hormone Binding Globuline)
• SIADH (ang.) – zespół nieadekwatego wydzielania ADH (Syndrome of Inadequate ADH)
• SIDS (ang.) – zespół nagłych zgonów niemowląt (Sudden Infant Death Syndrome)
• sIgA – wydzielnicza IgA
• SK – streptokinaza
• SLE (ang.) – toczeń układowy (Systemic Lupus Erythematosis)
• SM – streptomycyna
• SM – stwardnienie rozsiane (sclerosis multiplex)
• SM – somatomedyna
• snRNA – mały, jądrowy RNA
• SPET (ang.) – tomografia emisyjna pojedynczego fotonu (Single Photon Emission Tomography)
• SR (ang.) – preparat powolnego uwalniania (Slow Release)
• SRIF – somatostatyna
• SSS (ang.) – zespół chorego węzła zatokowego (Sick Sinus Syndrome)
• SSSS (ang.) – zapalenie pęcherzowe i złuszczające noworodków (Staphylococcal Scalded Skin Syndrome)
• ST – odcinek ST w zapisie ekg
• STD (ang.) – choroby przekazywane drogą płciową (Sexually Transmitted Diseases)
• STH (ang.) – hormon wzrostu (Somatotropic Hormone)
• SV – objętość wyrzutowa serca
• SVT (ang.) – częstoskurcz nadkomorowy (Supraventricular tachycardia)
• SXA (ang.) – densytometr pojedynczej dawki promieniowania X (Single energy X-ray absorptiometer)
• Syn. (łac.) – synonim (Synonymum)

T

• T – załamek T w zapisie ekg
• T₃ – trójjodotyronina
• T₄ – tyroksyna
• TAG – triacyloglicerol
• TB (ang.) – gruźlica (z łac. Tuberculosis)
• TBC (ang.) – gruźlica (tuberculosis)
• TBI (ang.) – napromienianie całego ciała (Total Body Irradiation)
• TBP – globulina wiążąca tyroksynę
• TBP – białko wiążące sekwencję TATA
• TBV – całkowita objętość krwi
• TBW – całkowita objętość wody w organizmie
• TEE (ang.) – ultrasonokardiogram przezprzełykowy (Transesophageal echocardiogram)
• TG (ang.) – trójglicerdydy (Triglycerides)
• TGA (ang.) – przestawienie naczyn aorty i tętnicy płucnej (Transposition of the Great Arteries)
• TGF – transformujący czynnik wzrostowy
• Th – odcinek piersiowy
• TIA (ang.) – przemijające niedokrwienie mózgu (Transient Ischemic Attack)
• TIBC (ang.) – całkowita zdolność wiązania żelaza (Total Iron Binding Capacity)
• TK – tomografia komputerowa (CT)
• TLC – całkowita pojemność płuc (ang. Total Lung Capacity)
• TNF – czynnik martwicy nowotworu (ang. Tumor Necrosis Factor)
• TNM (ang.) – klasyfikacja nowotworów (Tumor-Nodes-Metastases)
• TPA lub t-PA (ang.) – tkankowy aktywator plazminogenu (Tissue plasminogen activator)
• TPO – peroksydaza tarczycowa
• TRH – tyreoliberyna
• tRNA – transportujący RNA
• TS (ang.) – zwężenie zastawki trójdzielnej (Tricuspid Stenosis)
• TSH – tyreotropina
• TT (ang.) – czas trombinowy (thrombin time)
• TTS (ang.) – system przeskórnego podawania leków (Transdermal Therapeutic System)
• Tu – guz (Tumor)
• TUR (ang.) – resekcja przezcewkowa (Transurethral resection)
• TV – objętość oddechowa
• TXA₂ – tromboksan A₂

U

• U – fala U w zapisie ekg
• UBT (ang.) – test oddechowy Helicobacter Pylori (Urea Breath Test)
• UDP – urydyno-5'-difosforan
• UKPDS (ang.) – nazwa programu badawczego dot. cukrzycy (United Kingdom Prospective Diabetes Study)
• UKG – ultrasonokardiografia
• UMP – urydyno-5'-fosforan
• u-PA – uroplazmina
• USG – ultrasonografia
• UTP – urydyno-5'-trifosforan
• USR (ang.) – odczyn USR w kierunku kiły (Unheated Serum Reagin)
• UVAL (ang.) – laser argonowy nadfioletowy (Ultraviolet Argon Laser)

V

• v. – żyła
• V1 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V2 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V3 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V4 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V5 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• V6 – oznaczenie elektrody przy badaniu ekg
• VAD (ang.) – vincristine adriblastine dexamethasone
• VAMP (ang.) – vincristine adriblastine methylprednisone
• VC – pojemność życiowa płuc
• VDRL (ang.) – badanie VDRL w kierunku kiły (Venereal Diseases Research Laboratory)
• VEB (ang.) – skurcz dodatkowy komorowy (Vetricular Ectopic Beat)
• VEGF – naczyniowy czynnik wzrostu śródbłonka
• VF (ang.) – migotanie komór (Ventricular Fibrillation)
• VIP – wazoaktywny peptyd jelitowy
• VLDL – lipoproteiny osocza o bardzo małej gęstości
• VMA (ang.) – kwas wanilinomigdałowy (Vanillylmandelic Acid)
• VP – wazopresyna (ADH)
• VSD (ang.) – ubytek w przegrodzie międzykomorowej (Ventricular Septal Defect)
• VT (ang.) – częstoskurcz komorowy (Ventricular Tachycardia)
• vv. – żyły

W

• WBC (ang.) – leukocyty (White Blood Cells)
• WHO (ang.) – Światowa Organizacja Zdrowia (World Health Organization)
• WKT – wolne kwasy tłuszczowe
• wpw – w polu widzenia
• WPW (ang.) – zespół Wolffa-Parkinsona-White'a (Wolff-Parkinson-White Syndrome)
• WZW – wirusowe zapalenie wątroby

X

• XII-nica – dwunastnica

Z

• ZIFT (ang.) – Zygote intrafallopian transfer (Zygote intrafallopian transfer)
• zzsk – zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa

Ż

• ż. – żyła
• ŻW – żyła wrotna
• żż. – żyły

Zobacz też

• Lista skrótów nazwisk botaników i mikologów podawanych wraz z nazwami naukowymi roślin
• Lista skrótów nazwisk zoologów podawanych wraz z nazwami naukowymi zwierząt
• skróty używane w medycynie
• skróty fitosocjologiczne
• wykaz terminów i skrótów stosowanych w nomenklaturze biologicznej