Spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa

Klasyfikacja spółgłosek
Wargowe
dwuwargowe wargowo-zębowe
Przedniojęzykowe
językowo-wargowe międzyzębowe zębowe dziąsłowe zadziąsłowe retrofleksyjne
Środkowojęzykowe
przedniopodniebienne podniebienne
Tylnojęzykowe
miękkopodniebienne języczkowe
Gardłowe
Nagłośniowe
Krtaniowe
O podwójnej artykulacji
wargowo-podniebienne wargowo-miękkopodniebienne zadziąsłowo-miękkopodniebienne
Koartykulacja
labializacja palatalizacja welaryzacja faryngalizacja
sposób artykulacji, miejsce artykulacji, narząd artykulacji

Termin spółgłoska przedniojęzykowo-dziąsłowa odnosi się do sposobu artykulacji spółgłosek polegającego na zbliżeniu przedniej części języka do dziąseł. W ten sposób wymawia się np. /l/, /r/ i angielskie /t/, /d/, /n/.

W większości języków świata spółgłoski /s/ i /z/ są dziąsłowe, ale w językach słowiańskich, w tym w polskim, są one zębowe.

Spółgłoski dziąsłowe mogą być apikalne (czubek języka dotyka dziąseł) lub laminalne (z dziąsłami styka się górna powierzchnia języka). W większości języków /t/, /d/, /l/ i /n/ są apikalne, a /s/ i /z/ są laminalne. Ze spółgłoskami zwartymi laminalnymi mamy do czynienia w języku francuskim. Hiszpańskie /s/ jest apikalne w kastylijskim, ale laminalne w reszcie Hiszpanii i w Ameryce. W języku baskijskim apikalne /s/ i /ts/ są odrębnymi fonemami i kontrastują z laminalnymi (zapisywanymi z i tz).

Zbliżone do spółgłosek dziąsłowych są spółgłoski zadziąsłowe i spółgłoski z retrofleksją