Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Społeczność polskokatolicka w Krakowie – grupa wiernych Kościoła Polskokatolickiego w RP, przynależąca do dwóch parafii: Wniebowstąpienia Pańskiego i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, znajdujących się na terenie diecezji krakowsko-częstochowskiej tegoż kościoła, w dekanacie krakowskim. W Krakowie działa również kilkuosobowa wspólnota misyjna Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w RP.
Spis treści |
Polskokatolicy pojawili się na ziemiach polskich jako reemigranci z USA, gdzie należeli do Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego (PNKK). Od 1920 ośrodkiem organizującego się Kościoła stał się Kraków, z którego akcję propagandową rozszerzono na całą Polskę. Akcję łączono z rozdawaniem wśród biednych ludzi darów zebranych przez parafie oraz Polską Narodową „Spójnię” w Ameryce.
Misja pierwszego delegata PNKK skończyła się w marcu 1921. Dalszą działalność misyjną miał prowadzić ks. dr Antoni Paszek z Zabierzowa, którego przyjął do Kościoła narodowego – w 1920 – Franciszek Hodur. Zalecono mu wystąpienie do Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z wnioskiem o legalizację Kościoła, gdyż podstawową trudność stanowił brak podstaw prawnych do legalnego funkcjonowania. Kolejne wnioski o legalizację wspólnoty były jednak odrzucane i do II wojny światowej nie przyniosły żadnego pozytywnego skutku. W 1922 do Krakowa przybył bp elekt Franciszek Bończak – to on miał teraz administrować całą wspólnotą misyjną. Dla propagowania ideologii Kościoła założył w 1923 organ prasowy pt. „Polska Odrodzona”. Zorganizował też Wyższe Seminarium Duchowne w Krakowie, które miało zapewnić Kościołowi nowych duszpasterzy. Udało się także zorganizować w budynku przy ul. Łagiewnickiej 54, zakupionym za pieniądze funduszu misyjnego PNKK parafię Zmartwychwstania Pańskiego, która będzie od tego momentu pełniła formę parafii katedralnej diecezji polskiej PNKK.
Okres II wojny światowej był bolesny dla działalności polskiej misji PNKK. Latem 1940 hitlerowcy opublikowali wspólne postanowienie, aby uznać za legalne tylko te wyznania, które za czasów Polski międzywojennej posiadały aprobatę państwa. Władze II RP nigdy nie uznawały PNKK jako związku wyznaniowego prawnie funkcjonującego na mapie wyznaniowej Polski, a nawet skutecznie, także poprzez rzymskokatolicki kler, próbowały zniszczyć go w zarodku. Zatem 1 maja 1941 rozwiązano PNKK, a jego majątek przeszedł na konto rządu Generalnego Gubernatorstwa (GG). Biskup polskiej diecezji Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego Józef Padewski, który formalnie był obywatelem Stanów Zjednoczonych, wraz z ks. Lachmayrem udał się do oddziału wyznaniowego przy rządzie GG. Obaj kapłani przedstawili program Kościoła, jego założenia i martyrologię w okresie rządów sanacyjnych w Polsce. Ostatecznie Generalne Gubernatorstwo wyraziło zgodę na działalność tegoż Kościoła, ale pod warunkiem zmiany nazwy na „Polski Kościół Starokatolicki”. Pogląd o sympatiach niemieckich urzędników do programu Kościoła narodowego jest jednak błędy i przesadzony, agresorom chodziło o zapewnienie „niemieckiego” porządku w aktach i dokumentach – lepszą i wygodniejszą, jawną kontrolę urodzeń, chrztów i zgonów. Skądinąd mogło chodzić o to, by wyznawanie to niejako podporządkować Narodowemu Kościołowi Rzeszy Niemieckiej.
Bp Józef Padewski doszedł do przekonania, że wobec groźby likwidacji Kościoła, należy ustępować w rzeczach mniej istotnych, jak np. nazwa wspólnoty, a zachowywać to, co konieczne. Niebawem w Dzienniku Rozporządzeń GG ukazała się wzmianka o prawnym uznaniu „Kościoła Starokatolickiego Unii Utrechckiej w Generalnym Gubernatorstwie” z siedzibą przy ul. Czarnej 2 w Krakowie. W analogiczny sposób swą legalizację otrzymał Kościół Metodystyczny w Polsce.
We wrześniu 1944 zwołano do Lublina zjazd duchowieństwa i wiernych wyzwolonego rejonu Polski, na którym wybrano Tymczasową Radę Kościoła. Kolejny taki zjazd odbył się 2 marca 1945 w Warszawie. Zjazd ten postanowił że stolica diecezji polskiej PNKK będzie przeniesiona z Krakowa do Warszawy, a kościołem tymczasowo kierować będzie ks. Stanisław Piekarz. Normalizacja administracji kościelnej nastapiła po powrocie do kraju 20 lutego 1946 ks. bpa Józefa Padewskiego, który został ponownie wybrany zwierzchnikiem wspólnoty. Siedzibę władz przeniesiono znów do Krakowa, a w 1951 ponownie do Warszawy.
Po II wojnie światowej erygowano przy ul. Józefa Friedleina 8 parafię Wniebowstąpienia Pańskiego; powstała ona głównie dzięki wiernym z dawnej parafii Polskiego Kościoła Starokatolickiego, założonej przez ks. Adama Ptaszka. W latach 60. XX w. udało się jeszcze zorganizować parafię Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny (początkowo przy ul. Mikołaja Kopernika 13, później przy ul. Bosackiej, obecnie przy ul. Macieja Miechowity 19) oraz kaplicę w Nowej Hucie.
29 marca 2005 Rada Synodalna Kościoła powierzyła bp Jerzemu Szotmillerowi pełnienie obowiązku kierowania diecezją krakowsko-częstochowską. W tym samym czasie zlikwidowano parafię Zmartwychwstania Pańskiego, a budynek kościelny sprzedano.
21 października 2007 Rada Polskiego Narodowego Katolickiego Kościoła w RP, założonego przez byłego duchownego polskokatolickiego Tomasza Rybkę postanowiła nadać ks. Ludwikowi Szumskiemu jurysdykcję i powierzyła misję wznowienia działalności pierwszej narodowej – katolickiej parafii Zmartwychstania Pańskiego w Krakowie. W latach 2009-2010 wspólnotą opiekował się kl. Damian Grzyb, wcześniej tutejszym administratorem byli ks. diak. Grzegorz Cesarczyk. Obecnie wspólnota nie prowadzi aktywnego życia liturgicznego i misyjnego.
| Miejsce | Adres | Status | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Parafia Wniebowstąpienia Pańskiego w Krakowie | ul. Józefa Friedleina 8,
30-416 Kraków |
istnieje | Proboszcz parafii: ks. dziek. inf. Czesław Siepietowski
Wikariusz parafii: ks. mgr Marian Wnęk Nabożeństwo: niedziela 10.30 |
| Parafia Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie | ul. Macieja Miechowity 19,
31-475 Kraków
|
|
Proboszcz parafii: ks. Piotr Własinowicz
Nabożeństwo: niedziela 10.00, środa: 18.00 |
| Parafia Zmartwychwstania Pańskiego w Krakowie | ul. Łagiewnicka 54,
30-417 Kraków |
nie istnieje | Zniesiona w 2005, świątynia przeznaczona na cele gospodarcze. |
| Kaplica w Nowej Hucie | Kraków-Nowa Huta | nie istnieje | Filiał parafii Wniebowstąpienia Pańskiego w Krakowie (ks. Roman Krause), likwidacja w latach 60. XX w. |
| Kuria Biskupia Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego | ul. Bpa Franciszka Hodura 2
30-416 Kraków |
nie istnieje | Obecnie budynek mieszkalny, będący własnością Kościoła Polskokatolickiego. |
| Seminarium Duchowne Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego | ul. Antoniego Madalińskiego 10,
30-303 Kraków |
nie istnieje | Przychodnia Lekarzy Specjalistów NFZ. |
| Ulica Biskupa Franciszka Hodura | Kraków-Podgórze | istnieje | W okresie od 1919 do lat 70. XX w. ulica nosiła nazwę Czarnej. |
