Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyStabłowice (dawne nazwy: Stabelwitz, Stalowice, Stebłoiwcy, Stebłowice Stare) – osiedle w zachodniej części Wrocławia, w dzielnicy Fabryczna. W granicach miasta od 1928[1].
Spis treści |
Dawna wieś, od roku 1253 (jako Steplowici) własność klasztoru św. Wincentego na Ołbinie, później dobra rycerskie (Rittergut), następnie mieszczańskie. Nazwa pochodzi prawdopodobnie od przezwiska Stebło, tzn. źdźbło lub słomka. W 1425 mowa jest o znajdującym się tu młynie z trzema kołami. Pod koniec XV wieku król Władysław II Jagiellończyk zezwolił na połączenie obu folwarków i wybudowanie umocnień wokół dworu[2]. W 1653 r. doszło do tzw. krwawej kąpieli w Stabłowicach (niem. Stabelwitzer Blutbad), w wyniku której kościół św. Andrzeja Apostoła powrócił do katolików. Był to efekt redukcji kościołów i odbił sie głośnym echem na całym Śląsku.
W roku 1795 wspominane są m.in. kościół katolicki, młyn wodny, dom gorzelnika i browarnika. Wieś zamieszkiwało 297 osób, a w roku 1845 wieś liczyła 511 mieszkańców i 64 domy. W drugiej połowie wieku XIX szwajcarska rodzina Scholler wybudowano w północno-zachodniej części wsi przędzalnię czesankową, a potem zaczęło powstawać przyfabryczne osiedle. Przędzalnia powiązana była w późniejszym okresie z zakładami w Eitorf, od których ostatecznie odłączyła sie w 1945 r. Zakład działał do 1999 r., a jego budynki stoją po dziś dzień [3]. W 1876 r. niedaleko przędzalni powstały zabudowania Fundacji Willerta, a przy obecnej ul. Głównej cegielnia.
Od końca XIX wieku zaczął się zmieniać wygląd wsi. Przy głównej drodze, obecnej ul. Stabłowicekiej (ówczesnej Dorfstrasse, a potem Stabelwitzerstrasse), zabudowa zagrodowa została zastąpiona przez domy czynszowe [4]. W okresie tym powstały też tzw. kolonie Stabłowic. Po włączeniu wsi w granice miasta Wrocławia część obszarów uprawnych sprzedano spółdzielniom mieszkaniowym, które w latach 30. XX wieku wybudowały tam nowe domy, stanowiące do dziś główny element architektury osiedla.
Zabudowa Stabłowic prawie nie ucierpiała w wyniku walk prowadzonych w lutym 1945 roku w tej części Wrocławia. Od lat 70. XX wieku następuje ciągła rozbudowa osiedla. W 1985 r. rozpoczęto budowę domu katechetycznego, a w 1988 r. budowę kościoła św. Andrzeja Apostoła. Z końcem XX w. zamknieto przędzalnię oraz cegielnię, którą zburzono, a na przełomie XX i XXI w. skanalizowano całe osiedle i wymieniono nawierzchnie ulic oraz chodników. W tym czasie zaczęły powstawać domy kilkupiętrowe. Obecnie prowadzone są prace budowlane przy kilku tego rodzaju obiektach. W roku 2011 na terenie osiedla rozpoczęła się budowa Nowego Szpitala Wojewódzkiego (poprzedni Wojewódzki Szpital im. Józefa Babińskiego we Wrocławiu został zlikwidowany w 2007 roku).
Niestniejące:
Zamek Buchholz - zamek wraz z folwarkiem. Niejednokrotnie popadał w ruinę i był odbudowywany. W połowie XIX w. przebudowany na modny, neogotycki pałac, a pobliski las przetworzono na park przyzamkowy. Ostatni właściciel H.Buchholz sprzedał zamek spółdzielni miekszaniowej, która go rozebrała w 1939 r. [5]
Rezydencja C.A. Lauterbacha - obiekt położony na środku dzisiejszego parku przy ul. Stabłowickiej. Był własnością znanego botanika niemieckego, który zmarł w 1937 r. w Stabłowicach. Rezydencja wraz z okazałymi szklarniami nie przetrwały wydarzeń w 1945 r. [6]
Altenhain (pol. Gajowa) - folwark w zach. części osiedla, gdzie dziś powstaje szpital.
Istniejące:
Szkoła Podstawowa nr 95 - budynek szkoły powstał w latach 30. XX w. w wyniku rozbudowy Stabłowic. W 1945 r. służył jako schron oraz szpital. Po II wojnie światowej mieściły się w tym obiekcie Liceum Wieczorowe, VI Liceum Ogólnokształcące oraz Szkoła Podstawowa nr 95 im. Jarosława Iwaszkiewicza.
Przędzalnia
