Stalinizm – system polityczno-ekonomiczny, jaki powstał w ZSRR po faktycznym przejęciu pełni władzy przez Józefa Stalina.
Początkiem tego systemu był komunizm wojenny, wprowadzony jeszcze przez Lenina, opierający się na całkowitym scentralizowaniu wszelkich decyzji polityczno-ekonomicznych i prawie rewolucyjnym, czyli ostrym terrorze wprowadzanym metodą ogłaszania nakazów i bezwzględnego ich egzekwowania bez pośrednictwa normalnego systemu prawnego.
Podstawowymi cechami stalinizmu były:
- nieograniczona władza Stalina prowadząca w późniejszym okresie do tzw. kultu jednostki.
- kontrola wszelkich dziedzin życia przez nomenklaturę partyjną.
- aparat terroru ukierunkowany na zwalczanie realnych i domniemanych przeciwników władzy sowieckiej oraz zastraszenie społeczeństwa.
- zakrojona na szeroką skalę militaryzacja kraju.
- ekonomia oparta na ścisłym, centralnym planowaniu inwestycji i centralnej dystrybucji dóbr.
- kolektywizacja rolnictwa i położenie nacisku na przemysł ciężki i produkcję zbrojeniową.
- wspieranie ruchów komunistycznych w innych krajach.
- polityka imperialna zmierzająca do podporządkowywania innych państw władzy ZSRR.
Zazwyczaj przyjmuje się, że pełna wersja stalinizmu trwała od roku 1929 (pozbycie się z kierownictwa WKP(b) głównych oponentów Stalina) do roku 1953 (śmierć Stalina). Po 1953 system ten zaczął powoli ewoluować do socjalizmu nomenklaturowego, w którym pod koniec istnienia ZSRR władzę sprawowała kilkusettysięczna grupa najważniejszych działaczy partii i podporządkowane tej grupie aparat biurokratyczny i aparat przymusu i kontroli. Stalinizm do roku 1945 funkcjonował wyłącznie w Związku Radzieckim. Po II wojnie światowej został jednak eksportowany do państw, które w wyniku tej wojny dostały się pod kontrolę ZSRR. W Chinach, przekształcił się szybko w maoizm.
W teorii politycznej trockizmu ZSRR w okresie stalinizmu i później określany jest mianem "zdegenerowanego państwa robotniczego"; według Lwa Trockiego mimo nacjonalizacji środków produkcji nie istniała tam demokratyczna kontrola polityczna, lecz rządy pasożytniczej kasty biurokratycznej[1].
[edytuj] Bilans stalinizmu
- Terror, którego ofiary w latach 1929-1953 szacuje się na ok. 30 milionów ludzi[potrzebne źródło] w ZSRR i krajach satelickich.
- Zniszczenie dziedzictwa kulturowego kilkunastu narodów w wyniku masowych przesiedleń i rusyfikacji.
- Śmierć ok. 10 mln żołnierzy radzieckich podczas II wojny światowej. Tak duże straty były spowodowane w dużej części niekompetencją kadry dowódczej, co było związane z wielkimi czystkami w Armii Czerwonej przed wojną oraz rozkazami Stalina ("ani kroku w tył", Rozkaz Nr 270, itp.).
- Doprowadzenie do zapaści ekonomicznej w wyniku planowania gospodarki przemysłowej bez uwzględnienia praw popytu i podaży.
- Całkowite zablokowanie wymiany wolnej myśli i związana z tym atrofia kultury i twórczych badań naukowych.
- Zniszczenie środowiska naturalnego na ogromnych obszarach spowodowane przez gwałtowny rozwój przemysłu i armii ZSRR.
[edytuj] Zbrodnie stalinowskie
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Bibliografia
Przypisy
| Komunizm p • d • e |
|
|
|
|
|
|
|
|
Państwa rządzone przez partie komunistyczne |
|
dawne państwa komunistyczne
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
