Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
 |
Ten artykuł należy dopracować zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
| Stanisław Dąbek | |
 pułkownik |
|
| Data i miejsce urodzenia | 28 marca 1892 Nisko, Austro-Węgry |
| Data i miejsce śmierci | 19 września 1939 Kępa Oksywska, |
| Przebieg służby | |
| Stanowiska | p.o. dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża |
| Główne wojny i bitwy | I wojna światowa, wojna polsko-ukraińska, wojna polsko-bolszewicka, II wojna światowa, kampania wrześniowa |
| Odznaczenia | |
      |
|
Stanisław Dąbek (ur. 28 marca 1892 w Nisku, zm. 19 września 1939 na Kępie Oksywskiej) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, dowódca Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcy Lądowej Obrony Wybrzeża podczas kampanii wrześniowej.
Spis treści |
Urodził się 28 marca 1892 w Nisku nad Sanem, w rodzinie chłopskiej, jako syn Szczepana i Rozalii. Od 1900 jego rodzina mieszkała w Dąbkowie, gdzie ukończył w 1908 gimnazjum, a następnie ukończył seminarium nauczycielskie w Sokalu. W 1911 podjął studia prawnicze na Uniwersytecie Lwowskim i rozpoczął pracę nauczyciela w podlwowskiej Bóbrce.
W związku z wybuchem I wojny światowej w 1914 powołano go do służby w piechocie Cesarskiej i Królewskiej Armii jako jednoroczny ochotnik, a następnie skierowano do szkoły dla oficerów rezerwy w Baring. Po ukończeniu Szkoły Oficerów Rezerwy otrzymał stopień podporucznika i został wysłany na front. Podczas walk w Karpatach został ciężko ranny. Po rehabilitacji walczył we Włoszech do końca wojny.
Pod koniec 1918 zgłosił się do Wojska Polskiego i po weryfikacji otrzymał stopień kapitana w korpusie piechoty. Brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej i wojnie polsko-bolszewickiej. W trakcie działań wojennych otrzymał awans na stopień majora piechoty. Był kolejno dowódcą batalionu piechoty w 14 Pułku Piechoty oraz 8 i 7 Pułku Piechoty Legionów. W 1924 został podpułkownikiem piechoty. Później był zastępcą dowódcy 7 Pułku Piechoty Legionów w Chełmie. W 1928 wyznaczony został na stanowisko komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty Nr 4 w Tomaszowie Mazowieckim[1]. Od 1929 do 1930 pełnił funkcję komendanta Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie. W latach 1930-1937 dowodził 7 Pułkiem Piechoty Legionów, awansując w 1932 na pułkownika piechoty. Następnie objął dowództwo nad 52 Pułkiem Piechoty Strzelców Kresowych w Złoczowie.
W przededniu II wojny światowej pod koniec lipca 1939 został wyznaczony dowódcą Morskiej Brygady Obrony Narodowej i p.o. dowódcą Lądowej Obrony Wybrzeża. Podjął aktywne prace nad umocnieniem pozycji obronnych i wzmocnieniem uzbrojenia podległych mu jednostek. Podczas kampanii wrześniowej dowodził aktywnie całością sił lądowych zgromadzonych wokół Gdyni, organizując wypady zaczepne. Wobec przeważających sił Wehrmachtu i odcięcia wojsk polskich na Wybrzeżu od pozostałej części kraju podjął decyzję o ewakuacji na Kępę Oksywską. Wieczorem 19 września 1939, w obliczu nieuchronnej klęski, odebrał sobie życie strzałem w głowę. Miejsce śmierci zostało upamiętnione pomnikiem, który znajduje się na terenie 43 Bazy Lotnictwa Morskiego.
Pułkownik Stanisław Dąbek został pośmiertnie awansowany na stopień generała brygady. Po raz pierwszy przez Naczelnego Wodza, gen. broni Władysława Andersa ze starszeństwem z 1 stycznia 1964 roku. Po raz drugi w 1969 roku przez Prezydenta RP na Uchodźstwie, Augusta Zaleskiego. Prezydent RP Lech Wałęsa w swoim Postanowieniu z dnia 4 czerwca 1993 roku w sprawie uznania stopni wojskowych nadanych przez władze Rzeczypospolitej na Uchodźstwie uznał stopień generała brygady nadany pośmiertnie przez Naczelnego Wodza.
Pułkownik Stanisław Dąbek jest patronem:
Imieniem pułkownika Dąbka nazwano też ulice w następujących miastach: Gdynia, Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk, Elbląg, Tarnów, Kielce, Koszalin, Nisko, Lubaczów, Władysławowo, Pruszcz Gdański.
W 1969 roku stocznia im. Komuny Paryskiej w Gdyni zbudowała statek typu drobnicowiec, któremu w dniu 30.08.1969 roku nadano imię „Pułkownik Dąbek”. Statek był eksploatowany przez Polskie Linie Oceaniczne w latach od 1970 do 1992 roku.
We wrześniu 1984 Poczta Polska wyemitowała znaczek pocztowy nr 2786 - Obrona Kępy Oksywskiej; płk. Stanisław Dąbek. Był to pierwszy z 17 znaczków z serii Wojna Obronna 1939.
W 1989 roku Mennica Państwowa wprowadziła do obiegu medal wybity w tombaku przedstawiający pułkownika Dąbka oraz Lądową Obronę Wybrzeża. Został on wykonany według projektu Zbigniewa Kotyłło, w dwóch wersjach: patynowany oraz srebrzony i oksydowany. Medal wyemitowało Towarzystwo Wiedzy Obronnej w ramach serii „Wybitni wodzowie i dowódcy w historii oręża polskiego”.
O pułkowniku Dąbku i jego żołnierzach zrealizowany został również film, który został wyprodukowany w 2009 przez Telewizję Polską. Jest to dokument fabularyzowany, autorem scenariusza i reżyserem jest – Bartosz Paduch. W rolę głównego bohatera wcielił się aktor Teatru Muzycznego w Gdyni Pan Bogdan Smagacki .
