Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
_-_Stanis%C5%82aw_Hadyna.jpg&filetimestamp=20110623123146)
Stanisław Hadyna (ur. 25 września 1919 w Karpętnej (obecnie dzielnica Trzyńca), zm. 1 stycznia 1999 w Krakowie) - polski kompozytor, dyrygent, muzykolog i pisarz. Założyciel i wieloletni kierownik artystyczny Zespołu Pieśni i Tańca "Śląsk".
Spis treści |
Był synem Jerzego Hadyny, nauczyciela muzyki, kompozytora oraz zbieracza pieśni ludowych, i Emilii z d. Pilch. Urodził się wprawdzie na Zaolziu, lecz jego przodkowie pochodzili z Wisły. Ukończył Gimnazjum Klasyczne im. A. Osuchowskiego w Cieszynie.
W 1938 ukończył Instytut Muzyczny im. Ignacego Paderewskiego w Cieszynie (filia konserwatorium w Katowicach) w klasie fortepianu Aleksandra Brachockiego. W latach 1938-1939 studiował psychologię i socjologię na Uniwersytecie Warszawskim; w latach 1942-1944 kontynuował studia konspiracyjnie, był także wykładowcą na tajnych kursach gimnazjalnych. Po wojnie podjął studia u Ludomira Różyckiego (kompozycja) i Artura Malawskiego (dyrygentura) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej (obecnie Akademia Muzyczna) w Katowicach. W latach 1945-1947 pracował jako nauczyciel gimnazjum i kierownik wydziału kultury rady narodowej w Wiśle. W latach 1947-1952 był kolejno dyrektorem biura Okręgu Związku Zawodowego Muzyków PRL oraz dyrektorem Biura Koncertowego i Wojewódzkiej Delegatury „Artosu” w Katowicach. W 1952 zorganizował Państwowy Zespół Ludowy Pieśni i Tańca „Śląsk”, którego był kierownikiem artystycznym, dyrygentem i reżyserem. Zmuszony w 1968 do ustąpienia ze stanowiska dyrektora naczelnego zespołu (formalnie pełnił w nim funkcję kierownika artystycznego do 1973), przeniósł się do Krakowa, gdzie 1977 został kierownikiem muzycznym Teatru im. Juliusza Słowackiego. 1 marca 1990 ponownie objął kierownictwo zespołu „Śląsk" jako jego dyrektor artystyczny. Zespołem kierował aż do swojej śmierci.
Od lat 60-ych zajmował się z dużym powodzeniem twórczością literacką: w 1948 otrzymał I nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Filmowym w Warszawie za powieść o Chopinie Niezatarte ślady, w 1969 II nagrodę na konkursie UNESCO za Blessed Are the Peacemakers (dramat o M. Gandhim), 1972 — Award of Merit i II nagrodę na ogłoszonym w Stanach Zjednoczonych konkursie na sztukę o Martinie Lutherze Kingu za Shattered Dreams; 1977 jego Declaration 76 uzyskała American Revolution Bicentennial Medal. Hadyna odznaczony został m.in. Krzyżem Kawal. Orderu Odrodz. Polski (1954), Orderem Sztandaru Pracy I klasy (1964); otrzymał też Dyplom Honorowy Prezydenta Stanów Zjednoczonych (1959) oraz Medal Komisji Edukacji Narodowej (1988); w 1987 uhonorowany został tytułem Zasłużony dla Kultury Narodowej. W uznaniu wybitnych osiągnięć artystycznych, ze szczególnym uwzględnieniem pracy z Państwowym Zespołem Ludowym Pieśni i Tańca "Śląsk" w 1994 roku został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski[1]
Na stoku góry Bukowej w Wiśle miał dom, do którego chętnie wracał po trudach artystycznych wojaży.
Został pochowany w Wiśle, na starym cmentarzu ewangelickim na Groniczku . Pośmiertnie otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Wisły.
Obecnie Zespół Pieśni i Tańca "Śląsk" nosi imię Stanisława Hadyny. 1 lipca 2006 roku przed siedzibą zespołu kompozytorowi postawiony został pomnik.
Hadyna komponował m.in. utwory skrzypcowe, fortepianowe; wśród ważniejszych kompozycji znajdują się kantaty, poemat symfoniczno-baletowy Wiosna, 250 pieśni chóralnych i solowych, 14 kolęd, 13 pieśni pasyjnych, a poza tym muzyka baletowa, teatralna i filmowa.
Dramat o Gandhim "Blessed Are the Peacemakers" otrzymał II Nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Teatralnym UNESCO (1969); inny dramat, "Zdruzgotane sny", zdobył II nagrodę Międzynarodowego Biennale Teatralnego w USA (1972). Pełny tytuł debiutu literackiego Hadyny brzmi "Niezatarte ślady : opowieść z życia Szopena nagrodzona na Międzynarodowym Konkursie Filmowym 1949". (m. in. na podstawie tej książki Aleksander Ford zrealizował w 1951 film Młodość Chopina).
