Stanisław Kulczyński

Stanisław Kulczyński
Data i miejsce urodzenia	9 maja 1895 Kraków
Data i miejsce śmierci	12 lipca 1975 Warszawa
Prezes Stronnictwa Demokratycznego
Przynależność polityczna	Stronnictwo Demokratyczne
Okres urzędowania	od 1956 do 1969
Poprzednik	Wacław Barcikowski
Następca	Zygmunt Moskwa
Odznaczenia

Tablica pamiątkowa we Wrocławiu

Stanisław Leon Kulczyński (ur. 9 maja 1895 w Krakowie, zm. 12 lipca 1975 w Warszawie) – polski botanik, działacz polityczny.

Biografia

Był synem Władysława, zoologa, specjalisty w dziedzinie pajęczaków, prof. Uniwersytetu Jagiellońskiego i Jadwigi z Estreicherów (1859–1946).

Ukończył studia na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1924 objął i zorganizował Katedrę Systematyki i Morfologii Roślin Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, początkowo jako profesor nadzwyczajny, od 1930 profesor zwyczajny. W 1935 został członkiem korespondentem PAU, w 1936 wybrano go na rektora Uniwersytetu Jana Kazimierza. Jako jedyny z rektorów przeciwstawił się gettu ławkowemu co doprowadziło do jego odwołania z funkcji rektora^{[potrzebne źródło]}. W okresie sowieckiej okupacji Lwowa nadal prowadził działalność naukową. W sierpniu 1940 był gościem Wszechzwiązkowego Komitetu ds. Nauki ZSRR w Moskwie. W czasie wojny był delegatem Rządu RP na wychodźstwie na Obszar Lwowski. Lwów opuścił w 1941 (wraz z Karoliną Lanckorońską). Zamieszkał w Krakowie, gdzie zajmował się tajnym nauczaniem na Uniwersytecie Jagiellońskim. 10 maja 1945 przybył do Wrocławia, gdzie rozpoczął odbudowę uniwersytetu. Został wybrany pierwszym rektorem połączonych: Uniwersytetu i Politechniki w latach 1945–1951. W 1935 został członkiem korespondentem, a w 1945 – członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Umiejętności; od 1919 był współpracownikiem (od 1935 członkiem) Komisji Fizjograficznej PAU; od 1952 – członkiem rzeczywistym PAN.

Kariera naukowa

• 1918–1924 – pracownik naukowy Uniwersytetu Jagiellońskiego;
• 1924–1939 – prof. Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie (w latach 1936–1937 rektor), w czasie pierwszej okupacji sowieckiej (w latach 1939–1941) prof. Uniwersytetu im. I. Franko we Lwowie;
• od 1941 w Krakowie – pracował jako rzeczoznawca przy Izbie Rolniczej;
• 1945–1969 – prof. Uniwersytetu Wrocławskiego;
• 1945–1952 – rektor Uniwersytetu i Politechniki we Wrocławiu.

W pracy naukowej zajmował się systematyką roślin, ekologią, fitosocjologią (głównie Tatr) i paleobotaniką; autor m.in. Torfowiska Polesia (tom I–II, 1939–1940); współautor (wraz z Władysławem Szaferem i Bogumiłem Pawłowskim) doskonałego klucza do oznaczania polskich roślin naczyniowych: Rośliny Polskie.

Działalność polityczna

• Od 1938 – był członkiem Klubów Demokratycznych, od 1939 Stronnictwa Demokratycznego. Należał do kierownictwa stronnictwa – w latach 1949–1969 członek Centralnego Komitetu, w latach 1949–1954 członek Komitetu Politycznego CK, w latach 1954–1969 członek Prezydium CK, 1946–1954 wiceprzewodniczący Rady Naczelnej SD, w latach 1954–1956 wiceprzewodniczący CK, a w latach 1956–1969 stał na czele partii jako przewodniczący CK. Od 1969 honorowy prezes SD;
• 1952–1956 – wicemarszałek Sejmu, w latach 1956-1969 zastępca przewodniczącego Rady Państwa;
• 1946–1972 – poseł do KRN, na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I, II, III, IV i V kadencji; był przewodniczącym Komisji Spraw Zagranicznych (w latach 1952–1956 i 1961–1969) oraz Komisji Nadzwyczajnej Ziem Zachodnich (1957–1961);
• 1955–1967 – przewodniczący Rady Naczelnej Towarzystwa Łączności z Polonią Zagraniczną "Polonia";
• 1957–1971 – przewodniczący Rady Naczelnej Towarzystwa Rozwoju Ziem Zachodnich;
• 1958–1975 – wiceprzewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu;
• 1958–1973 – przewodniczący Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju.

Działalność społeczna

9 lipca 1946 został mianowany przez wojewodę dolnośląskiego tymczasowym opiekunem zbiorów Ossolineum. Podjął decyzję o oddaniu na potrzeby przyszłego Ossolineum budynku dawnego gimnazjum Św. Macieja, użytkowanego przez Uniwersytet, zorganizował przyjęcie zbiorów lwowskich we Wrocławiu i odpowiednio je zabezpieczył. W październiku 1946 zorganizował Towarzystwo Przyjaciół Ossolineum we Wrocławiu, którego został prezesem Zarządu. Funkcję tę sprawował aż do zawieszenia działalności Towarzystwa w 1949.

Uhonorowanie

Odznaczony m.in. Orderem Budowniczych Polski Ludowej (1964), Orderem Sztandaru Pracy I klasy oraz Krzyżem Komandorskim (1937) i Krzyżem Wielkim Orderem Odrodzenia Polski. W 1963 Uniwersytet Wrocławski, a w 1965 Politechnika Wrocławska przyznały mu tytuł doktora honoris causa. Jego imieniem nazwano jeden z wrocławskich bulwarów, szkołę podstawową we Wrocławiu, a także m/s Stanisław Kulczyński zwodowany w stoczni im. Adolfa Warskiego. W Jeleniej Górze zbudowano mu pomnik.

Rodzina

Żonaty z Marią Kulczyńską, działaczką społeczną i polityczną. Miał córkę i syna Jana, reżysera i byłego dziekana Wydziału Reżyserii PWST. Pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie. Jego brat Władysław junior (1890–1923) był taternikiem, siostra Wanda (1893–1968) – działaczką na rzecz ochrony przyrody.

Linki zewnętrzne

• Magdalena Bajer – Kulczyńscy

Poprzednik Uczelnia rozpoczęła działalność

Rektor Uniwersytetu Wrocławskiego 1945 – 1951

Następca Jan Mydlarski