Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony| Stanisław hr. Małachowski | |
 Portret Stanisława Małachowskiego pędzla Józefa Peszki z 1790 roku |
|
 Nałęcz |
|
| Data urodzenia | 24 sierpnia 1736 r. |
| Miejsce urodzenia | Końskie |
| Data śmierci | 29 grudnia 1809 r. |
| Miejsce śmierci | Warszawa |
| Rodzina | Małachowscy |
| Rodzice | Jan Małachowski |
| Małżeństwo | Urszula Hutten-Czapska Konstancja Hutten-Czapska |
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
| Stanisław hr. Małachowski | |
| Data urodzenia | 24 sierpnia 1736 |
| Data śmierci | 29 grudnia 1809 |
| Prezes Senatu Księstwa Warszawskiego | |
| Okres urzędowania | od 21 grudnia 1807 do 29 grudnia 1809 |
| Poprzednik | – |
| Następca | Ludwik Szymon Gutakowski |
| Prezes Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego | |
| Okres urzędowania | od 5 października 1807 do 21 grudnia 1807 |
| Poprzednik | – |
| Następca | Ludwik Szymon Gutakowski |
| Prezes Rady Stanu Księstwa Warszawskiego | |
| Okres urzędowania | od 5 października 1807 do 21 grudnia 1807 |
| Poprzednik | – |
| Następca | Ludwik Szymon Gutakowski |
| Prezes Dyrektorium Generalnego Księstwa Warszawskiego | |
| Okres urzędowania | od marzec 1807 do 5 października 1807 |
| Poprzednik | – |
| Następca | – |
| Prezes Komisji Rządzącej | |
| Okres urzędowania | od 14 stycznia 1807 do marzec 1807 |
| Poprzednik | – |
| Następca | – |
| Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Obojga Narodów | |
| Okres urzędowania | od 1788 do 1792 |
| Poprzednik | Stanisław Kostka Gadomski |
| Następca | Stanisław Kostka Bieliński |
| Odznaczenia | |
  |
|
| Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Stanisław Małachowski herbu Nałęcz (ur. 24 sierpnia 1736 r. w Końskich, zm. 29 grudnia 1809 w Warszawie) – hrabia, polityk, poseł, marszałek Sejmu Czteroletniego, referendarz wielki koronny 1780-1792, podstoli koronny w 1779 roku, starosta wąwolnicki, starosta sądecki w latach 1755-1784.[1]
Spis treści |
Syn Jana, kanclerza wielkiego koronnego, wnuk wojewody poznańskiego Stanisława Małachowskiego.
Był posłem krakowskim na sejm 1758 roku.[2] Poseł na sejm konwokacyjny 1764, gdzie domagał się dokładniejszego określenia zakresu władzy hetmańskiej i ograniczenia liberum veto. W 1764 roku podpisał elekcję Stanisława Augusta Poniatowskiego.[3]Uczestnik konfederacji radomskiej w 1767 roku[4]. W 1774 został marszałkiem Trybunału Koronnego, któremu przywrócił dawną sprawność i uczciwość, zyskując u współczesnych miano Arystydesa polskiego. W latach 1776-1780 konsyliarz Rady Nieustającej. W 1782 został kawalerem Orderu Świętego Stanisława[5]. W tym samym roku odznaczony został Orderem Orła Białego[6]. Poseł sandomierski na Sejm Czteroletni, wybrany jego marszałkiem, przeprowadził zawiązanie Sejmu w konfederację i został marszałkiem konfederacji koronnej. Należąc do Stronnictwa Patriotycznego był wraz z Ignacym Potockim i Hugonem Kołłątajem jednym z głównych twórców Konstytucji 3 maja. Mieszkał w Pałacu Czapskich (na Krakowskim Przedmieściu, dziś Akademia Sztuk Pięknych), gdzie na tajnych zebraniach redagowano tekst tej ustawy, on też przeprowadził jej uchwalenie na sesji sejmowej 3 maja 1791. Był jednym z sygnatariuszy konstytucji 3 maja. [7]
Małachowski popierał dążenia miast do rozszerzenia ich praw politycznych i był zwolennikiem współpracy szlachty z mieszczaństwem. Jako jeden z pierwszych ze swego stanu wpisał się do księgi miejskiej jako obywatel miasta Warszawy (29 kwietnia 1791). W swych dobrach ostrogskich na Podolu oczynszował chłopów (1791), spisał powinności, zwolnił ich od niektórych ciężarów, zaczął organizować opiekę lekarską dla włościan. W czasie wojny polsko-rosyjskiej, na zebraniu 23 lipca 1792 był przeciwny decyzji króla Stanisława Augusta Poniatowskiego o jego przystąpieniu do konfederacji targowickiej i sprzeciwił się jakimkolwiek układom z targowiczanami. Po przystąpieniu króla do Targowicy 25 lipca 1792 wystąpił z manifestem potępiającym akt konfederacji i stwierdzającym iż "sejm nadal trwa, a będzie zwołany, jak tylko okoliczności na to pozwolą", po czym udał się do Wiednia, a potem Włoch. Odmówił udziału w insurekcji kościuszkowskiej, obawiając się jej radykalizmu. W 1796 powrócił do swych dóbr na Kielecczyźnie, które znalazły się w wyniku III rozbioru w Galicji. W 1798 został aresztowany przez władze austriackie w związku z projektowanym na emigracji (1797) reaktywowaniem Sejmu Czteroletniego, więziony przez 8 miesięcy w Krakowie.
W grudniu 1806 został wezwany przez Napoleona do Warszawy, gdzie 14 stycznia 1807 został prezesem Komisji Rządzącej. W październiku 1807 król Fryderyk August III mianował go prezesem Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego. Był to wybór nieodpowiedni [...] Małachowski był człowiekiem poprzedniej generacji, [...] nie miał zrozumienia dla potrzeb scentralizowanego i biurokratycznego państwa napoleońskiego (Andrzej Zahorski).
Jako prezes Rady, Małachowski był zwolennikiem reaktywowania w Księstwie Konstytucji 3 maja i przeciwnikiem wprowadzenia Kodeksu Napoleona oraz innych projektów ministra sprawiedliwości, Feliksa Łubieńskiego. Gdy król opowiedział się przeciwko jego pomysłom, w grudniu 1807 złożył dymisję. Otrzymał nominację na honorowe stanowisko prezesa senatu. W tej też roli w marcu 1809 otwierał pierwszy sejm Księstwa, na którym wystąpił z atakiem na Kodeks Napoleona, nie uzyskał jednak szerszego poparcia.
Żonaty dwukrotnie, z córkami Tomasza Hutten-Czapskiego herbu Leliwa, (1711-1784): z Urszulą Hutten-Czapską, starościanką knyszyńską i z Konstancją Hutten-Czapską rozwódką po ks. Dominiku Radziwile na Nieświeżu herbu Trąby, (1754-1798).
Zmarł 29 grudnia 1809 roku. Pochowany w warszawskim kościele św. Krzyża.
Jego braćmi byli Mikołaj Małachowski, Antoni Małachowski i Jacek Małachowski.
| 4. Stanisław Małachowski | ||||||
| 2. Jan Małachowski | ||||||
| 5. Anna Konstancja Małachowska | ||||||
| 1. Stanisław Małachowski II | ||||||
| 6. Stefan Rycht Humiecki | ||||||
| 3. Izabela Małachowska | ||||||
| 7. Katarzyna Humiecka | ||||||
| Poprzednik Stanisław Kostka Gadomski |
 |
Marszałek Sejmu I Rzeczypospolitej 1788-1792 |
|
Następca Stanisław Kostka Bieliński |
| Poprzednik - |
Prezes Komisji Rządzącej 1807 |
Następca - |
| Poprzednik - |
Prezes Dyrektorium Generalnego Księstwa Warszawskiego 1807 |
Następca - |
| Poprzednik - |
Prezes Rady Ministrów Księstwa Warszawskiego 1807 r. |
Następca Ludwik Szymon Gutakowski |
| Poprzednik - |
Prezes Rady Stanu Księstwa Warszawskiego 1807 r. |
Następca Ludwik Szymon Gutakowski |
| Poprzednik - |
Prezes Senatu Księstwa Warszawskiego 1807-1809 |
Następca Ludwik Szymon szambelan Gutakowski |
|
|||||||
|
||||||||||
|
|||||||
