Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Stanisław (Salomon Naftali) Mendelson, ps. Aleksander Messin (ur. 1858, zm. 25 lipca 1913) – polski polityk i publicysta żydowskiego pochodzenia, działacz polskiego i międzynarodowego ruchu robotniczego.
Urodził się jako syn Bera Wolfa Mendelsona i Sary.
Był jednym z głównych działaczy i twórcą pierwszego programu Polskiej Partii Socjalistycznej. W latach 1875–1878 współorganizator kółek socjalistycznych w Warszawie. W 1878 wyemigrował do Szwajcarii, następnie działał we Francji i Wielkiej Brytanii. Był m.in. sekretarzem Fryderyka Engelsa w ostatnich latach jego życia. Był współzałożycielem i redaktorem pierwszych polskich czasopism socjalistycznych: Równość, Przedświt i Walka Klas. Od 1911 redaktor Przeglądu Codziennego, pisma walczącego o prawa obywatelskie dla Żydów na ziemiach polskich zaboru rosyjskiego.
W 1880 jeden z oskarżonych (obok Ludwika Waryńskiego i 34 innych działaczy) w procesie socjalistów w Krakowie. Następnie organizował kółka socjalistyczne w Poznaniu, za co w latach 1882–1884 był więziony przez władze pruskie. W lutym 1888 współzałożyciel II Proletariat, a w 1889 uczestnik w przygotowaniu międzynarodowego zjazdu Drugiej Międzynarodówki. W 1892 jeden z organizatorów zjazdu założycielskiego PPS w Poznaniu i twórca jej programu. W 1893 wystąpił z PPS i związał się z ruchem ludowym w Galicji. Powodem był konflikt na kongresie II Międzynarodówki w Zurychu wywołany zakwestionowaniem przez Mendelsona i delegację polską ważności mandatów delegatów właśnie powstałej Socjaldemokracji Królestwa Polskiego.
Jego pierwszą żoną była Maria Jankowska-Mendelson (1850–1909), działaczka socjalistyczna. Po jej śmierci ożenił się po raz drugi z córką Nahuma Sokołowa Marią.
Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 44, uliczka 1)[1][2]. Granitowy pomnik na jego grobie wystawiono w 1936.
