Stanisław Tym

Stanisław Tym
Stanisław Tym w 2010
Prawdziwe imię i nazwisko	Stanisław Tym Andrzej Kill (pseudonim)
Data i miejsce urodzenia	17 lipca 1937 Małkinia
Zawód	aktor, felietonista, reżyser, satyryk, komediopisarz
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Stanisław Tym w Wikicytatach

Stanisław Tym pseud. Andrzej Kill (ur. 17 lipca 1937 w Małkini) – polski satyryk, aktor, komediopisarz, reżyser i felietonista.

Życiorys

W latach 50. XX wieku studiował w Warszawie, m.in. chemię na Politechnice Warszawskiej, przetwórstwo na SGGW, a także na Wydziale Aktorskim PWST. W czasie studiów pisał teksty i występował w kabaretach studenckich. Był też bramkarzem i szatniarzem w klubie Stodoła. W latach 1960 - 1972 był aktorem, autorem i reżyserem warszawskiego Teatru STS, oraz Kabaretu Owca. W latach 1984-1986 dyrektor Teatru Dramatycznego w Elblągu.

Autor wielu sztuk teatralnych, skeczy (jednym ze słynniejszych jest Ucz się Jasiu w wykonaniu Jana Kobuszewskiego, Wiesława Gołasa i Wiesława Michnikowskiego, prezentowany w kabarecie "Dudek") i słuchowisk radiowych, a także scenariuszy do filmów Stanisława Barei, w których również występował i był współreżyserem. Odtwórca roli kaowca w filmie Marka Piwowskiego Rejs. Współautor i aktor kabaretów Owca, Dudek, Lopek i Wagabunda.

W drugiej połowie lat 90. pisał felietony do tygodnika Wprost, dziennika Rzeczpospolita, obecnie stały felietonista Polityki.

Laureat wielu nagród, m.in. za najlepszy scenariusz do filmu Rozmowy kontrolowane na FPFF w Gdyni w 1992 roku, Nagrody Kisiela dla najlepszego publicysty w 1998, nagrody telewizyjnego Pegaza "za poczucie humoru i przenikliwość umysłu" w 2002 roku.

W 2005 ukazał się zbiór jego tekstów i rysunków, zatytułowany "Mamuta tu mam" (który to jest palindromem). Jest członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.

Ma brata, Antoniego Tyma, który zagrał epizodyczne role w filmach Miś (1980) i Ryś (2007).

Wybrana filmografia

Reżyseria

• 1998: Rozmowy przy wycinaniu lasu
• 2007: Ryś

Scenarzysta

• 1976: Brunet wieczorową porą (pod pseudonimem Andrzej Kill)
• 1978: Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz?
• 1981: Miś
• 1991: Rozmowy kontrolowane
• 1998: Rozmowy przy wycinaniu lasu
• 2007: Ryś

Stanisław Tym w Loży Ekspertów zielonogórskiego Festiwalu Kabaretu, w 2005

Stanisław Tym i Zofia Merle na Festiwalu Kabaretu w Zielonej Górze, w 2007

Stanisław Tym i Zofia Merle w Loży Ekspertów Festiwalu Kabaretu w Zielonej Górze, w 2007

Aktor

• 1959: Cafe pod Minogą - powstaniec
• 1960: Nikt nie woła
• 1961: Kwiecień - żołnierz
• 1965: Pingwin - Osetnik
• 1965: Walkower - działacz
• 1966: Bariera - kelner
• 1967: Paryż - Warszawa bez wizy - żołnierz amerykański
• 1970: Dziura w Ziemi - uczestnik narady w instytucie
• 1970: Rejs - kaowiec
• 1971: Przygody psa Cywila - bandzior
• 1974: Nie ma róży bez ognia - Zenek
• 1974 - 1977: Czterdziestolatek - robotnik na budowie
• 1975: Niespotykanie spokojny człowiek - kapitan, dowódca kompanii
• 1976: Smuga cienia - Jacobus
• 1978: Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz? - Dudała / Szymek
• 1981: Miś - Ryszard Ochódzki / Stanisław Paluch
• 1981: Wojna światów - Następne stulecie - tajniak
• 1991: Rozmowy kontrolowane - Ryszard Ochódzki
• 1993: Uprowadzenie Agaty - bezdomny
• 1998: Rozmowy przy wycinaniu lasu - kierowca
• 1999: Czy można się przysiąść - pan mecenas
• 2003: Baśń o ludziach stąd - prezes
• 2004: Iniemamocni (The Incredibles) - Szef (polski dubbing)
• 2007: Ryś - Ryszard Ochódzki
• 2008: Niania - Czesław
• 2008: Tylko miłość - pan Sztern

Ciekawostki

• W filmie Rejs Stanisław Tym grając Kaowca wypowiada w słynnym monologu swoją prawdziwą datę i miejsce urodzenia:

Znamy się mało... więc może ja bym powiedział parę słów o sobie - najpierw. Urodziłem się... urodziłem się w Małkini, w 1937 roku, w lipcu. Znaczy, w połowie lipca... właściwie w drugiej połowie lipca, właściwie... dokładnie 17 lipca. No... to tyle może o sobie - na początek... Czy są jakieś pytania?

• 17 lipca urodziny obchodzi także Ryszard Filipski, aktor, z którego Bareja i Tym kpili z powodu jego nacjonalistyczno-komunistycznych przekonań i zaangażowania politycznego po stronie PZPR:

• W filmie Co mi zrobisz, jak mnie złapiesz Tadeusz Dudała (bohater kreowany przez Tyma) mówi do dyrektora Krzakoskiego (Krzysztof Kowalewski): "Mogę ci tylko zdradzić jego inicjały - R.F." "eref-66" był to jednoosobowy teatr Filipskiego, którego monodram Ja i mój brat wywołał falę krytyki i oskarżeń o antysemityzm. Kpiną z Filipskiego jest także to, że filmowy bohater o inicjałach "R. F." ma być remedium na kłopoty dyrektora Krzakoskiego, a Filipski słynął z wygłaszania szumnych deklaracji bardziej niż z dyskretnych działań.
• Z filmu Miś cenzura nakazała usunięcie nazwiska tego aktora ze sceny relacjonowania przez Ochódzkiego Oli rozmowy z "reżyserem Polańskim". W oryginale Ochódzki mówił: "Oni wszyscy powariowali. Filipskiego chcą ze mnie zrobić!" co zostało zamienione na znaną dziś wersję: "Fronczewskiego chcą ze mnie zrobić!"

• W komedii Poszukiwany, poszukiwana to ręce Stanisława Tyma pieczętują obrazy na początku filmu.
• Ze względu na prywatny spór z Bareją, scenariusz do Bruneta wieczorową porą podpisał jako Andrzej Kill i zrezygnował z głównej roli Michała Romana.
• Postać zniewieściałego kombinatora Malinowskiego (w tej roli Wiesław Gołas), dokonującego zamiany mieszkań, pojawiającą się w Nie ma róży bez ognia Tym stworzył dla potrzeb kabaretu "Dudek". W skeczu pt. Karolkowa niejaki Witold Kocibrzycki (także Gołas) próbował wymóc na kierowniku referatu w spółdzielni (Wiesław Michnikowski) zamianę mieszkania "w związku z przebudową ulicy Karolkowej". Z "Dudka" do scenariuszy filmowych Tyma przeniknęła także postać majstra-mentora (Jan Kobuszewski) pouczającego młodego pracownika o meandrach zawodu (skecz Ucz się Jasiu i film Brunet wieczorową porą).

Linki zewnętrzne

• Stanisław Tym w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Stanisław Tym w bazie filmweb.pl
• Stanisław Tym w bazie filmpolski.pl
• Stanisław Tym w bazie e-teatr.pl
• Stanisław Tym w bazie stopklatka.pl