Starożytne igrzyska olimpijskie (gr. hieroj olympiakoj agones - święte igrzyska olimpijskie)[1] – panhelleńskie igrzyska na cześć boga Zeusa. Odbywały się w Olimpii (stąd nazwa igrzysk), mieście na Półwyspie Peloponeskim, co cztery lata.
Spis treści |
Nie są znane dokładne początki igrzysk olimpijskich. Dane historyczne przytaczają imię pierwszego zwycięzcy Koroibosa z Elidy i datę pierwszych igrzysk w Olimpii - 776 rok p.n.e.
Przewodnictwo nad igrzyskami w Olimpii sprawowało jedno z miast - Pisa lub Elida. Rywalizacja między nimi doprowadziła w końcu do starć zbrojnych, w wyniku których Pisa została zniszczona (572 p.n.e.), a przewodnictwo objęła Elida. Na okres igrzysk do Olimpii przybywało wielu gości, widzów i pielgrzymów. Zawodnicy przybywali z miesięcznym wyprzedzeniem, by trenować pod okiem sędziów. W pierwszym dniu igrzysk składano ofiary i przysięgi.
Obiekty, które znajdowały się w Olimpii, to: stadion z bieżnią, gimnazjon, buleuterion, pracownie rzeźbiarzy, łaźnie i inne.
W igrzyskach mogli uczestniczyć jedynie mężczyźni; występowali oni nago (z wyjątkiem wyścigów rydwanów i wyścigów w pełnym uzbrojeniu). W zawodach nie mogły uczestniczyć kobiety, zaś mężatki opuszczały Olimpię na czas zawodów.
Igrzyska trwały początkowo tylko 5 dni, potem - w miarę dodawania konkurencji - przedłużano je. Wyznaczeni sędziowie doglądali przebieg konkurencji, a były to: biegi, zapasy, skoki, wyścigi konne, pentatlon, boks, pankration, wyścigi rydwanów, czy też wyścigi hoplitów.
Nagrodami dla zwycięzców w początkowym okresie były wieńce z gałązek oliwnych, później także pieniądze, co stanowiło pokusę do nieuczciwej walki i korupcji.
Igrzyska olimpijskie trwały do roku 393 n.e., kiedy to ze względu na pogański charakter zostały zniesione przez cesarza Teodozjusza I Wielkiego.
Starożytne greckie igrzyska olimpijskie stanowiły wzór dla Pierre'a de Coubertina, który w roku 1896 zapoczątkował nowożytne igrzyska olimpijskie.
Wszyscy zawodnicy uczestniczyli w obrzędach ku czci Zeusa i przysięgali wraz z ojcem i swymi braćmi i siostrami, że będą walczyć uczciwie. Każdy składał przysięgę, że nie dopuści się żadnego oszustwa na zawodach, co potwierdzali drugą przysięgą, w której mówili, że ściśle przykładali się do ćwiczeń przez poprzednie 9 miesięcy. Zaprzysięgani byli również sędziowie[2].
Rano rozgrywane były wyścigi rydwanów na hipodromie, natomiast po południu rozgrywany był pentatlon czyli pięciobój składający się z następujących konkurencji: bieg, skok w dal, rzut dyskiem i oszczepem oraz zapasy[2].
O poranku ponownie składano ofiary Zeusowi, ze 100 wołów, natomiast po południu odbywały się biegi chłopców[2].
W tym dniu rozgrywane były zawody, w których celem było wykazanie się odwagą i wytrwałością - zapasy, boks, pankration, wyścigi w pełnym uzbrojeniu[2].
Rozdanie nagród i zakończenie igrzysk olimpijskich.
Pomiędzy tymi wielkimi imprezami rozgrywano też inne igrzyska sportowe lecz nie na taką skalę. Igrzyskami w Olimpii zainteresowane były wszystkie polis greckie.
W okres igrzysk i miesiąc przed zawodami przestrzegano ogólnogreckiego rozejmu - ekechejrii (pokój boży). Zawieszano wykonywanie kary śmierci i tok procesów sądowych. Do miast i kolonii greckich wysyłano posłów, którzy ogłaszali termin trwania igrzysk.