Starykoń (Antiquus Caballus, Antiquus Equus, Konie, Stary Koń, Szafraniec, Zaprzaniec) - polski herb szlachecki.
W polu czerwonym koń srebrny kroczący, z kopytami złotymi i popręgiem czarnym. W klejnocie topór srebrny.
Bartosz Paprocki przytacza legendę, wedle której herb Starykoń miał przybrać rycerz z rodu Toporczyków, po tym jak zaparli się go bracia. O wspólnym pochodzeniu Starychokoni i Toporczyków miał świadczyć identyczny klejnot obu herbów[1].
|
|
Herb według legend herbowych pochodzić ma z XI wieku.
Najstarszy zachowany wizerunek pieczętny[2]:
1316 Imbram z Tosznowic ze Śląska.
1402 Jana z Modlnicy i Jana Szafrańca z Piaskowej Skały
1409 Jana z Łuczyc
1430 Piotra Szafrańca i Biskupa kujawskiego Jana
1450 Klemensa z Nawojowej
Najstarsze wzmianki pisane[2]:
1320 Grzegorz z Wronina (pow. Proszowicki). Udowodnienie szlachectwa przez Grzegorza z Wronina (potwierdzone w roku 1413r przez kancelarie króla Władysława Jagiełły). Na dokumencie świadkowało po dwóch krewnych ze strony ojca i matki.
1366 Przywilej króla Kazimierza Wielkiego z 1366 roku, w którym rycerze herbu Starykoń i rycerze herbu Topór "jako pochodzący od wspólnego dziada" otrzymują potwierdzenie "wyłączności sądzenia własnych kmieci za przestępstwa pospolite" (kradzież, pobicie itp.)
1404 z zawołaniem "Konie"
1420 z zawołaniem "Konie". Przy czym zapiska ta podaje że Piotr Szafraniec powiedział Janowi z Łuczanowic że "Chebda Andrzej de Rostyn jest lepszy gdyż herb Konie zapisany jest w kronice zaś herb Jana z Łuczanowic nie jest". Chodziło tu zapewne o zaginioną cześć kroniki Jana z Czarkowa.
Najstarsze znane nam familie pieczętujące się herbem Starykoń[3]:
1320 Grzegorz z Wronina (pow. Proszowicki) przodek domu Wronickich
1340 Piotr z przydomkiem "Bochnar" (dzierżawca żup Bocheńskich) przodek domu Wielopolskich (1405r występują Nawój z synem Mikołajem jako dzierżawcy wszystkich żup krakowskich)
1377 Piotr Szafraniec z Łuczyc, przodek domu Szafrańców
Najpełniejszą listę herbownych stworzył Tadeusz Gajl w Herbarzu polskim od średniowiecza do XX wieku z 2007 roku. Lista zawiera 127 nazwisk[4]:
Bagłaj, Bahłaj, Balicki, Baniewicz, Barwaldski, Bliziński, Bochnar, Bogdziewicz, Bogumił, Bogumiłowski, Bohdziewicz, Botwinko, Brzeszko, Brzeszkowski, Butrymowicz, Butwiłowski, Bystronowski, Bystrzanowski, Bystrzonowski, Cebulka, Chebda, Chełmski, Chorzemicz, Chorzeński, Cybulka, Czajęcki, Czartorejski, Czartoryski, Czebulka, Donatkowski, Dulemba[potrzebne źródło], Dulęba[potrzebne źródło], Gliwicz, Goremiecki, Goryniecki, Gorzycki, Gorzyczański, Gradecki, Grodecki, Gromnicki, Hebda, Hinek, Hynek, Jasica[potrzebne źródło], Kasprzycki, Kąkolewski, Kempski, Kępski, Kladorubi, Kliczkowski, Knot, Knoth, Konkolewski, Kwaśniewski, Kwaśniowski, Kwaśnoborski, Lednicki, Machnicki, Maj, Majewski, Masecki, May, Mezwecki, Miedzwiecki, Miedzwiedzki, Miedźwiecki, Miedźwiedzki, Miezwiecki, Mieźwiecki, Młodziejewski, Młodziejowski, Modlnicki, Myszkowski, Nahojewski, Nahojowski, Nałęcz-Majewski, Namowicz, Nanayko, Naswojewski, Nawlicki, Nawojewski, Nawojowski, Nenajko, Nosal, Nosala, Nowiński, Opęchowski, Pietruski, Piotruski, Poborowski, Polanowski, Połujański, Ptasiński[potrzebne źródło], Regi, Regis, Siciński, Siemieszowski, Siemiuszewski, Siemuszewski, Siemuszoski, Staniewski, Staszewski, Strachota[5]:, Sulimierski, Sulimirski, Synowiec, Szafraniec, Szafrankiewicz, Szafrański, Szarbski, Tiachowski, Trojanowski, Turebski, Turecki, Węnatowski, Wielogłowski, Wielopolski, Włostowski, Wnętowski, Wołczek, Worms, Wronicki, Wroniecki, Wroniński, Zaprzaniec, Zawadzki, Zbicki, Zibulka, Ziemiecki, Ziemięcki, Żarski.
Herbem Starykoń posługuje się miasto Sucha Beskidzka
|
|
|
|
|
|||||||||||||||||||||||