Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane strony
Stefan Woyda (ur. 1938, zm. 2006) – archeolog, odkrywca Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego, w latach 1964-1975 Konserwator Zabytków Archeologicznych na woj. warszawskie, inicjator i współtwórca programu Archeologiczne Zdjęcie Polski, założyciel oraz wieloletni dyrektor Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego w Pruszkowie.
Spis treści |
W 1964 roku, bezpośrednio po ukończeniu studiów, Stefan Woyda objął urząd Konserwatora Zabytków Archeologicznych na woj. warszawskie. Przez kolejnych jedenaście lat piastowania stanowiska organizował liczne badania wykopaliskowe i terenowe. Wśród nich wyróżnić można szeroko prowadzone prace w Kleszewie, pow. Pułtusk oraz skompletowanie skarbu denarów rzymskich z Drzewicza. Doświadczenia zdobyte w trakcie intensywnych, systematycznych badań terenowych sprawiły, że archeolog zajął się opracowywaniem teoretycznych i praktycznych zaleceń[1], w celu ujednolicenia badań powierzchniowych na terenie całego kraju. Upowszechnienie tych przemyśleń stało się fundamentem dla stworzenia wieloletniego, unikatowego na skalę światową, programu o nazwie Archeologiczne Zdjęcie Polski. Podczas odkrywania i rejestracji nowych stanowisk archeologicznych na terenie Zachodniego Mazowsza, badacz natknął się na relikty zagłębia hutnictwa żelaza. W trakcie dalszych badań w latach 1968-1975 okazało się, że na Równinie Łowicko-Błońskiej w okresie kultury przeworskiej (II w. p.n.e. – III w. n.e.) istniał jeden z najważniejszych ośrodków metalurgicznych w Europie. Odkrycie Mazowieckiego Centrum Metalurgicznego oraz potrzeba gruntownego przebadania jego terenów, a w dalszej kolejności opracowywania i udostępniania zabytków, stała się dla Stefana Woydy impulsem do stworzenia Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego. Już jako dyrektor placówki, archeolog organizował zakrojone na szeroką skalę, wielosezonowe i szczegółowe badania centrum hutniczego. W 1982 roku Stefan Woyda został uhonorowany przez Polskie Towarzystwo Archeologiczne i Numizmatyczne nagrodą im. K. Dąbrowskiego za wybitne osiągnięcia w popularyzacji problematyki pradziejów i archeologii.
W zamyśle Stefana Woydy, pruszkowskie muzeum miało gromadzić, opracowywać i udostępniać zbiory archeologiczne, ze szczególnym uwzględnieniem zabytków powiązanych z dawnymi wytopami żelaza. Placówkę powołano do życia 1 czerwca 1975 roku, jednak przez kolejne lata była ona remontowana. W tym czasie dyrektor zorganizował wiele wystaw w innych muzeach w kraju i za granicą, m.in. w PMA, muzeach w Krakowie, Poznaniu, Tarnowie, Berlinie, Monachium, Hamburgu i wielu innych.[2]. Po zakończonym remoncie siedziby, ulokowanej w oficynie dworskiej pałacu Potulickich, Stefan Woyda mógł zrealizować wizję wystawy stałej, prezentującej dotychczasowe odkrycia archeologiczne. Powstałej z jego inspiracji ekspozycji "Czas żelaza. Mazowieckie Centrum Metalurgiczne z epoki Imperium rzymskiego", przyznano nagrodę I stopnia Ministra Kultury i Sztuki, w kategorii "Najciekawsze wydarzenie muzealne 1992 Roku". Badacz był także pomysłodawcą wystawy czasowej "Źródło żywiołów. Mazowieckie Centrum Metalurgiczne z czasów Imperium rzymskiego, I w. p.n.e. - IV w. n.e.". Ekspozycja, stanowiąca wizytówkę pruszkowskiej archeologii, prezentowana jest w rozmaitych placówkach muzealnych do dziś. Równolegle z działalnością archeologiczną z inicjatywy dyrektora, w muzeum zaczęły się odbywać koncerty, prelekcje, odczyty naukowe i szeroko rozumiane działania edukacyjne.
Latem 2006 roku Muzeum Starożytnego Hutnictwa Mazowieckiego nadano imię Stefana Woydy.
