Dodaj tę stronę do książki
Pokaż książkę (0 stron)
Proponowane stronyStopnie harcerskie – stopnie zdobywane w harcerstwie poprzez wykazanie się określonym zasobem wiedzy i umiejętności.
Stopnie są elementem metody harcerskiej, dzięki której harcerze zostają zmotywowani do samorozwoju. W poszczególnych organizacjach harcerskich są różne systemy stopni.
Spis treści |
W ZHP funkcjonuje 6 stopni harcerskich wprowadzonych Uchwałą nr 40/XXXII Rady Naczelnej ZHP z dnia 15 czerwca 2003 r.:[1]
| Oznaczenia na naramiennikach: |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| Oznaczenia na patkach w drużynach wodnych: |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
| Oznaczenia na krzyżu: |
 |
|
 |
 |
 |
 |
| Nazwa stopnia - chłopcy: |
młodzik (mł.) |
wywiadowca (wyw.) |
odkrywca (odkr.) |
ćwik (ćw.) |
harcerz orli (HO) |
harcerz Rzeczypospolitej (HR) |
| Nazwa stopnia - dziewczęta: |
ochotniczka (och.) |
tropicielka (trop.) |
pionierka (pion.) |
samarytanka (sam.) |
harcerka orla (HO) |
harcerka Rzeczypospolitej (HR) |
| Grupa metodyczna: | harcerze | harcerze starsi | wędrownicy | |||
| Wiek: | 10-13 lat | 13-16 lat | 16-25 lat | |||
Oprócz stopni istnieją jeszcze także: próba harcerza i próba wędrownicza. Próbę harcerza należy przejść przed rozpoczęciem zdobywania (swojego) pierwszego stopnia, kończy się ona złożeniem przyrzeczenia harcerskiego i wręczeniem krzyża. Próbę wędrowniczą należy odbyć przed zdobyciem stopnia harcerza orlego, po niej otrzymuje się naramiennik wędrowniczy. Po przyjęciu do ZHP harcerz nie posiada żadnego stopnia i odbywa próbę harcerza, która jeśli jest w odpowiednim wieku jest łączona z próbą wędrowniczą. Po złożeniu przyrzeczenia zaczyna zdobywać stopień odpowiedni do swojego wieku (poziomu rozwoju). Harcerz bez stopnia w wielu środowiskach jest nazywany tradycyjnie biszkoptem, co nie jest jednak nazwą oficjalną.
Oznaki stopnia harcerskiego znajdują się na patkach[2] w barwach jednostki, nasuniętych na naramienniki. Członkowie jednostek o specjalności wodnej lub żeglarskiej, z racji noszenia specyficznych, granatowych mundurów bez naramienników, noszą dystynkcje na specjalnych, czarnych patkach umieszczonych z przodu koszuli. Harcerz bez stopnia nosi patki bez oznaczeń. Dodatkowo, stopnie od odkrywcy i pionierki wzwyż można oznaczać nabiciami na krzyżu harcerskim.
W ZHR funkcjonuje 5 stopni harcerskich (system 5 stopni harcerskich używany jest też przez: HROŚ, NDH "Bądź Gotów", NKIH "Leśna Szkółka" oraz Szczep "Czerwone Maki". Obowiązujący regulamin stopni w organizacji harcerzy wprowadzono rozkazem Naczelnika Harcerzy Ls 03/2006 z dnia 26 marca 2006 roku.
| Oznaczenia na krzyżu: |
|
|
|
|
|
| — | Srebrna lilijka | Złota lilijka | Złota lilijka | Złota lilijka | |
| — | — | — | Złoty okrąg | Złoty okrąg | |
| — | — | — | — | Złoty wieniec | |
| Nazwa stopnia - chłopcy: |
młodzik (mł.) |
wywiadowca (wyw.) |
ćwik (ćw.) |
harcerz orli (HO) |
Harcerz Rzeczypospolitej (HR) |
| Nazwa stopnia - dziewczęta: |
ochotniczka (och.) |
tropicielka (trop.) |
samarytanka (sam.) |
wędrowniczka (wędr.) |
Harcerka Rzeczypospolitej (HR) |
W Stowarzyszeniu Harcerskim stosuje się również system 5 stopni. Wymagania stopni pochodzą z regulaminu stopni KIHAM[3][4], i podobnie jak w tym systemie stopni stosowana jest nazwa pionierka na oznaczenie 3. stopnia żeńskiego (w ZHR samarytanka). Stopnie oznacza się tradycyjnie elementami nabijanymi na krzyżu harcerskim, a dodatkowo można stosować naramienniki[5].
| Oznaczenia na krzyżu: |
|
|
|
|
|
| — | Srebrna lilijka | Złota lilijka | Złota lilijka | Złota lilijka | |
| — | — | — | Złoty okrąg | Złoty okrąg | |
| — | — | — | — | Złoty wieniec | |
| Opcjonalne oznaczenia na naramiennikach: |
|
|
 |
||
| Nazwa stopnia - chłopcy: |
młodzik (mł.) |
wywiadowca (wyw.) |
ćwik (ćw.) |
harcerz orli (HO) |
Harcerz Rzeczypospolitej (HR) |
| Nazwa stopnia - dziewczęta: |
ochotniczka (och.) |
tropicielka (trop.) |
pionierka (pion.) |
wędrowniczka (wędr.) |
Harcerka Rzeczypospolitej (HR) |
SHK Zawisza - FSE używa jeszcze innego systemu stopni:
Większość nazw stopni harcerskich stosowanych jest niemal od początków harcerstwa. Nazwy młodzik użył jako jednej z propozycji na nazwę pierwszego stopnia Andrzej Małkowski. Określeń pierwszych 3 stopni: młodzik, wywiadowca, ćwik użyli już w 1912 w swoim podręczniku skautowym Harce młodzieży polskiej Mieczysław Schreiber i Eugeniusz Piasecki:
| „ |
Frycem zwano w Polsce niedoświadczonego młodzika, ćwikiem zaś człowieka wypróbowanego. |
” |
| — Mieczysław Schreiber, Eugeniusz Piasecki, Harce młodzieży polskiej | ||
| Poziom | Małkowski (Scouting... 1911) | Piasecki, Schreiber (Harce... 1912) |
|---|---|---|
| przyjęcie do patrolu | ochotnik | fryc, młodzik, ochotnik |
| skaut II klasy | zwiadowca, wywiadowca | harcerz, wywiadowca |
| skaut I klasy | harcerz | ćwik, harcerz(sic!) |
Nieco później pojawiło się określenie skaut Orła Białego (dzisiejszy harcerz orli). Wyższe stopnie (po skaucie I klasy) polegały głównie na zdobyciu odpowiedniej ilości sprawności.
W okresie międzywojennym używano systemu 5 stopni: młodzik, wywiadowca, ćwik, harcerz orli i harcerz Rzeczypospolitej, podobnie jak nadal w ZHR, Stowarzyszeniu Harcerskim i kilku innych mniejszych organizacjach. Harcerki zdobywały stopnie: ochotniczki (przed I wojną światową nazywanej też młódką), pionierki, samarytanki, przewodniczki (od 1936 wędrowniczki) i harcerki Rzeczypospolitej. W latach 40. po ochotniczce dodano tropicielkę, a zrezygnowano z harcerki Rzeczypospolitej.
Z systemem tym jest związany tradycyjny sposób oznaczania stopni na krzyżu harcerskim - zdobycie pierwszego stopnia potwierdzane jest dopuszczeniem do złożenia przyrzeczenia harcerskiego i wręczeniem krzyża. Kolejne stopnie oznacza się przez nabijanie na krzyżu srebrnych i złotych elementów: lilijki, kręgu i wieńca. O oznaczaniu stopni na krzyżu pisał już Kazimierz Lutosławski w projektach polskiej odznaki skautowej: Pole, prążkowane tylko w środku, oznaczać by mogło ochotnika, gwiazdka srebrna - skauta II klasy, złota by ją zastąpić mogła po zdaniu egzaminu na skauta I klasy.
System ten stosowany był także w Szarych Szeregach (stopień harcerza orlego zastąpił wówczas bojowiec[6]), a po II wojnie światowej do 1949 oraz w krótkim okresie 1957-1962 (po reaktywowaniu ZHP; w niektórych środowiskach nieformalnie - dużo dłużej). Używano go też w latach 80. w drużynach i szczepach skupionych w KIHAM[4]. System 5 stopni obowiązywał ponownie w całym ZHP w latach 1993-2003.
Dla starszych harcerzy nowo wstępujących do drużyny wprowadzano okresowo stopnie wyrównawcze: starszego ochotnika i włóczęgi, dla starszych harcerek - starszej ochotniczki. Stopnie wyrównawcze stosowane były w ZHP w okresie międzywojennym, w Szarych Szeregach i w ZHR w latach 90.
W 1949 w ZHP ujednolicono męskie i żeńskie nazwy stopni: ochotnik - ochotniczka, pionier - pionierka, przodownik - przodowniczka, organizator - organizatorka. Do pomysłu tego powrócono także w 1962[7] - dodano wtedy do wymienionych stopnie tropiciel - tropicielka, odkrywca, wędrownik - wędrowniczka i (od 1968) sprawny (później, od 1978 - organizator). Od tego czasu, tj. w okresie 1962-1993 w ZHP obowiązywał system 6 stopni (okresowo 7 stopni). Oprócz nazw ujednoliconych (podobnie brzmiących męskich i żeńskich), ale odbiegających od tradycyjnych z początków harcerstwa (młodzik, wywiadowca, ćwik), charakterystyczne dla tego systemu są oznaczenia na naramiennikach (stosowane zamiast oznaczeń na krzyżu lub równocześnie z nimi) oraz powiązanie stopni z grupami wiekowymi.
Od 1957 do 1993 dzielono stopnie na harcerskie (pierwsze trzy lub cztery) i starszoharcerskie (pozostałe - zdobywane w drużynach starszoharcerskich-specjalnościowych). W 2003 zrezygnowano w ZHP z tradycyjnego systemu 5 stopni, wprowadzając system 6 stopni, z obowiązkowymi oznaczeniami na naramiennikach oraz ścisłym powiązaniem stopni z grupami wiekowymi (harcerzy, harcerzy starszych i wędrowników). Zachowano przy tym tradycyjne nazwy stopni.
|
||||||||||||||||||||
